Else Beekman
Honderden bedrijven staan in de rij om hun datacenter in de regio Valencia neer te zetten. Alleen door een vol stroomnet komt er voorlopig vrijwel niets van de grond. Red Eléctrica becijfert dat er 475 aanvragen voor een datacenter liggen in de regio. Die zijn allemaal nog in behandeling. Slechts één vergunning is tot nu toe verleend, maar dat centrum draait nog niet.
De hoeveelheid opgeslagen informatie blijft in rap tempo toenemen en daarmee het belang van nieuwe datacenters. Die slaan alles op wat op internet verschijnt en verwerken gegevens van websites en apps. Het toenemende belang van kunstmatige intelligentie met zijn enorme rekenkracht doet daar nog eens een forse schep bovenop. Die datacenters vragen veel stroom op één plek. Een groot deel van die stroom gaat naar koeling om de computers die veel warmte produceren dag en nacht te koelen. Daarom moet het stroomnet op plekken waar zo’n centrum komt, worden versterkt. En dat vormt nu precies de grootste hobbel voor bedrijven die zich in de regio Valencia willen vestigen.
Volgens Manuel Alcaraz is directeur van het Instituut voor Energietechniek van de Polytechnische Universiteit van Valencia (UPV) is het simpel: zolang het distributieprobleem op het stroomnet niet is opgelost, kunnen deze centra er niet komen. Miguel Valero beheert het datacenter van de UPV zelf. Ook hij ziet door de opkomst van AI het stroomverbruik daar de afgelopen jaren stijgen.
Datacenters in Valencia nog een relatief kleine speler
In heel Spanje zijn datacenters goed voor zo’n 2 procent van het stroomverbruik. In de Comunitat Valenciana is dat nog geen 1 procent. De meeste centra staan nu in Madrid en Aragón. Alcaraz verwacht dat dat aandeel de komende jaren flink groeit. Het regionale stroomnet moet zich daar volgens hem op voorbereiden. Als dat in goede banen kan worden geleid, is de komst van nieuwe datacenters ook een kans. De regio kan namelijk tot een centrum voor deze sector uitgroeien. Dat zou veel banen voor hoogopgeleiden opleveren.
Jarenlange achterstand
Het probleem is alleen dat de geplande versterking van het hoogspanningsnet in de regio Valencia tot bijna negen jaar achterloopt. Dat blijkt uit een onderzoek van PwC voor de brancheorganisatie AELEC. Dat is ook de reden dat in de regio ruim 16.000 woning- en industrieprojecten stilliggen. Alleen administratieve stappen en ruimte op het net houden hun start nog tegen.
De stroomsector zelf wijst daarnaast op speculatie. Een deel van de aanvragen voor netcapaciteit komt van projecten die nooit gebouwd worden. Uit een rapport van Capgemini blijkt dat het naar schatting om ongeveer 19 procent van de aanvragen gaat.
Madrid wil strengere regels
Landelijk staat het onderwerp eveneens op de agenda. De Spaanse regering werkt aan een koninklijk besluit dat de eisen voor datacenters aanscherpt. Nieuwe centra moeten elk uur minstens 80 procent van hun stroomverbruik dekken met nieuwe duurzame opwekking. Bovendien moeten ze cijfers over hun energie- en waterverbruik openbaar maken.
Volgens premier Pedro Sánchez is de vraag niet óf datacenters nodig zijn, maar hoe ze zich ontwikkelen. De sector is kritisch over zijn aanpak en vrezen dat bedrijven die hadden gepland in Spanje te investeren in datacenters nu zullen uitwijken naar landen met minder strenge regels.
Koelen met vloeistof in plaats van airco
Intussen probeert de sector zuiniger te worden door meer gegevens te verwerken met verbruik van minder energie. Valero legt uit dat ook de koeling verandert. In plaats van werken met gewone airco’s, schakelen steeds meer datacenters over op vloeistofkoeling. Dat kost veel minder stroom. Voor de 475 plannen in de regio klinkt dat goed, maar zolang er geen sterker stroomnet komt, blijven ze in de la liggen.