Elize van Loon
In verschillende delen van Spanje worden steeds vaker ratten gevonden die niet meer reageren op het gif dat jarenlang werd gebruikt om plagen te bestrijden. Het gaat niet om een nieuwe soort, maar om gewone bruine en zwarte ‘superratten’ die zich genetisch hebben aangepast. Ze overleven het gif, planten zich voort en geven die eigenschap door aan hun jongen.
In het kort
Ongediertebestrijders merken dat het probleem snel groter wordt en dat volledige uitroeiing niet meer mogelijk is. Zij spreken daarom liever over het beheersen van de populatie van deze ‘superratten’, meldt de Spaanse krant El Mundo.
Twaalf regio’s met resistente ratten
Uit onderzoek van het Spaanse onderzoeksinstituut CSIC blijkt dat ratten met genetische mutaties inmiddels zijn gevonden in twaalf autonome regio’s. Het gaat om Catalonië, Madrid, Valencia, Andalusië, Murcia, Castilië en León, Castilië-La Mancha, Galicië, Asturië, Aragón, Extremadura en Navarra. In deze gebieden zijn ratten aangetroffen met veranderingen in een gen dat normaal gevoelig is voor gif. Daardoor werkt het middel niet of nauwelijks meer.
Hoe deze ratten ontstaan
De resistente ratten zijn niet groter of agressiever dan andere ratten. Ze hebben door natuurlijke selectie een voordeel gekregen. Ratten die het gif overleven, krijgen jongen die dezelfde mutatie dragen. Zo ontstaat langzaam een populatie die steeds moeilijker te bestrijden is. Vooral de middelen die interne bloedingen veroorzaken verliezen snel hun werking. In sommige steden, zoals Madrid, heeft al een aanzienlijk deel van de ratten een mutatie die het gif vrijwel nutteloos maakt.
Steden merken de gevolgen
In verschillende steden neemt de overlast van de ‘superratten’ duidelijk toe. In Barcelona worden vooral in de wijk Barceloneta en in parken steeds vaker zwarte ratten gezien. In Málaga kwamen in de eerste helft van 2025 al duizenden meldingen binnen. Ook in Valencia, Alicante, Gijón, Zaragoza en Mazarrón melden bewoners dat ratten vaker overdag zichtbaar zijn. Volgens experts komt dat door mildere winters, veel voedsel in stedelijke gebieden en de groeiende resistentie tegen gif.
Waarom gif steeds minder werkt
Het gebruik van gif heeft nog een ander probleem. De stoffen komen terecht in de voedselketen. Roofdieren zoals uilen, vossen en marters eten vergiftigde ratten en krijgen zo zelf schadelijke stoffen binnen. Daardoor sterven ook dieren die juist helpen om rattenpopulaties onder controle te houden. Steeds meer bedrijven stappen daarom over op andere middelen, zoals colecalciferol, dat minder risico’s oplevert voor andere dieren. Ook worden slimmere vallen, betere afvalverwerking en het dichten van toegangen tot gebouwen steeds belangrijker.
Nieuwe aanpak voor de toekomst
Internationale organisaties pleiten voor een andere strategie. In plaats van steeds sterker gif te gebruiken, zouden steden moeten investeren in anticonceptiemiddelen voor ratten. Door het aantal jongen te verminderen, daalt de populatie op een natuurlijke manier. Dit is volgens deskundigen veiliger, duurzamer en op de lange termijn effectiever dan de klassieke gifaanpak.
Een blijvend probleem
Ratten leven al duizenden jaren naast de mens en passen zich razendsnel aan. De verwachting is dan ook dat rattenplagen niet verdwijnen. Steden zullen moeten leren omgaan met een nieuwe realiteit waarin ratten slimmer, sterker en moeilijker te bestrijden zijn dan voorheen.