Else Beekman
De huidige Catalaanse premier Artur Mas streeft met de coalitie-lijst ‘Junts pel Sí’ naar een meerderheid. Hij belooft de kiezers dat als de personen op deze lijst het mandaat krijgen op Catalonië te besturen, de weg naar definitieve onafhankelijkheid van Spanje ingeslagen kan worden. Deze kan binnen een periode van 18 maanden leiden tot het uitroepen van Catalonië als zelfstandige staat.
Grondwet
De Spaanse regering onder leiding van Mariano Rajoy van de politieke partij PP is fel tegenstander van dit plan. Als hoofdargument wordt verwezen naar de Spaanse grondwet die zegt dat over de eenheid van Spanje nooit door slechts een gedeelte van de Spanjaarden besloten kan worden.
Negatieve gevolgen
Vanuit Madrid wordt gestrooid met argumenten tegen onafhankelijkheid die vooral neerkomen op het wijzen op de negatieve gevolgen mocht Catalonië onafhankelijk worden voor de economie, zich terugtrekkende investeerders en bedrijven, voor de mensen zelf, want de betaling van de pensioenen komt op de helling, voor de gezondheidszorg etcetera.
Catalonië als economische motor Europees herstel
Vanuit Catalonië komen echter alle tegenargumenten. Zo boog een groep economen, verbonden aan de partij ANC zich over de zaak en kwam met de opmerkelijke voorspelling dat het Bruto Binnenlands Product van Catalonië binnen tien jaar tijd zal verdubbelen tot 400 miljard euro. De pensioenen zijn volgens deze club gegarandeerd, want worden betaald uit de opbrengsten van de bijdrage voor de sociale zekerheid en uit de belastinginkomsten. Bovendien zouden 475.000 nieuwe banen het gevolg zijn van onafhankelijkheid. De regio zou veranderen tot ‘een van de motoren vna Europa’s economisch herstel’.
Onafhankelijk Catalonië buiten EU?
Daar komt gelijk een mogelijk probleem om de hoek kijken: want kan Catalonië als het los van Spanje verder gaat wel lid blijven van de Europese Unie? Diverse keren is ook vanuit Europa ontkennend op deze vraag gereageerd. Ook Madrid benadrukt keer op keer dat Catalonië zijn status als EU-lid verliest bij afscheiding van Spanje.
Illegaal
Iets anders dat in elk geval door de regering in Madrid als probleem wordt geschetst is dat een regio nooit eenzijdig zichzelf onafhankelijk kan verklaren. Dat is illegaal volgens de Spaanse grondwet. Rajoy zei hierover tijdens een interview met Carlos Alsina op de radiozender Onda Cero dat er een kieslijst is die in beginsel de regels wil verbreken waarmee we allemaal akkoord zijn gegaan.
Spaanse nationaliteit Catalanen
Later in datzelfde interview zat Rajoy nog even met zijn mond vol tanden toen de interviewer hem aan de tand begon te voelen over de nationaliteit van de inwoners van Catalonië als de regio onafhankelijk wordt. Alsina benadrukte het feit dat in de grondwet ook te lezen is dat wie als Spanjaard wordt geboren altijd die Spaanse nationaliteit behoudt, ook al besluit hij of zij definitief in een ander land te gaan wonen. Artikel 11.12 van de Spaanse Grondwet zegt dat ‘geen Spanjaard die geboren is in Spanje tegen zijn wil de Spaanse nationaliteit afgenomen kan worden’. Dit houdt automatisch in, zo haalde de interviewer aan, dat iemand die de Spaanse nationaliteit heeft, automatisch te boek staat als Europees burger.
Campagne viraal
De politieke campagne van de pro-onafhankelijkheids-partijen Junts pel Sí maakte handig gebruik van dit fragment en zond dit uit met aan het einde de woorden ‘Ze logen over je nationaliteit. De andere bedreigingen zijn ook vals’. De video ging viraal. Artur Mas zei erover: ‘Wat vandaag is gebeurd, toont aan dat alles wat ze hebben gezegd, gelogen is’.
Steun uit katholieke kerk
Ondertussen kreeg het standpunt van de centrale regering in Madrid steun uit onverwachte hoek. De katholieke kerk heeft zich tot nog toe afzijdig gehouden in de kwestie, totdat dinsdag de Aartsbisschop van Valencia opriep tot te bidden voor de eenheid van Spanje. Hij deed dit in een brief die die dag werd gepubliceerd. Antonio Cañizares zegt daarin verder ‘we hebben elkaar allemaal nodig’ en ‘eenheid is altijd beter dan gescheidenheid’.
‘De wet zal gevolgd worden’
Rajoy gaf in het interview aan eerst de resultaten van de verkiezingen van zondag 27 september te willen afwachten. ‘Als president van dit land ben ik er zeker van dat de wet gevolgd zal worden’ en ‘ik heb geen enkele bereidheid tot dialoog aangetroffen, slechts een bereidheid tot monoloog’. De premier gaf aan het aantal zetels te zullen bekijken, maar voegde daar aan toe dat ‘om een illegale operatie te legitimiseren zijn noch het aantal zetels nog het aantal stemmen toereikend’. Vind meer uit over dit interview via #RajoyEnOndaCero.