Else Beekman
Het Spaanse kabinet is van plan om het verbod op huisuitzettingen wegens huurschuld te verlengen. Deze maatregel maakt deel uit van het zogeheten ‘escudo social’, het sociale vangnet voor kwetsbare huishoudens dat de regering tijdens de coronapandemie in het leven heeft geroepen.
Spanje’s vicepresident en minister van Financiën María Jesús Montero heeft dit dinsdag in het parlement bevestigd. Vóór het einde van het jaar wil ze een wetsvoorstel indienen om het sociale noodpakket opnieuw te verlengen.
Wat houdt het ‘sociale schild’ in?
Het sociale schild werd sinds de invoering ervan in 2020 herhaaldelijk verlengd. Het pakket bevat maatregelen om kwetsbare burgers te beschermen, waaronder:
- Het opschorten van huisuitzettingen bij huurachterstand
- Het verbod op afsluiting van water, gas, elektriciteit en telefoon als huurders niet betalen
- Gratis openbaar vervoer voor bepaalde groepen
- De jaarlijkse verhoging van het minimuminkomen (IMV) en de pensioenen
Volgens Montero wil de regering nu “een meerderheid vinden in het parlement” om deze maatregelen ook na 31 december 2025 in stand te houden.
Kritiek en oproep tot structurele aanpak
EH Bildu, de partij die de vraag stelde in het parlement, juicht het voorstel niet alleen toe maar vindt bovendien dat deze sociale maatregelen permanent moeten worden. Ook Podemos steunt dit standpunt. De regering wijst erop dat het sociale schild niet alleen mensen beschermt, maar ook bijdraagt aan de economische groei van Spanje.
Zorgen onder verhuurders
In de vastgoedsector heerst ondertussen onrust. De branchevereniging Asval, die meer dan 6.000 woningverhuurders vertegenwoordigt, ziet dat vooral particuliere verhuurders onzeker zijn over het gebrek aan perspectief op een einde van het verbod op huisuitzettingen. Verhuurders maken zich vooral zorgen over huurders die niet betalen of over bezette woningen die ze niet terugkrijgen. Sommige krakersgroepen doen zich voor als kwetsbare huurders en maken zodoende handig gebruik van de regelgeving. “Zonder juridische zekerheid en garanties zetten verhuurders hun woningen niet op de huurmarkt,” aldus Laura Fernández, directeur van Asval. Ze roept daarom juist op tot een betere bescherming van eigendomsrechten.
‘Huurmarkt bloedt leeg’
Ook onderzoeksbureau Fotocasa slaat alarm over de staat van de huurmarkt. Volgens María Matos, directeur van de studiedienst van het platform, is “de huurmarkt aan het leegbloeden”. Uit eigen onderzoek blijkt dat 43% van de verhuurders hun woning uit de reguliere huurmarkt zullen terugtrekken wanneer lopende contracten in 2026 aflopen. Van die groep zal 16% overstappen op tijdelijke verhuur, 11% op toeristische verhuur en 6% kamers afzonderlijk gaan verhuren. Nog eens 23% is van plan de huurprijzen te verhogen.
Verhuurders hebben ook garanties nodig
De oorzaak van dit scenario is volgens Matos te vinden in overheidsingrijpen en het ontbreken van juridische zekerheid voor verhuurders. “Je kunt niet alleen kwetsbare huurders beschermen zonder garanties te bieden aan de mensen die de woningen beschikbaar stellen,” stelt ze. Ze waarschuwt dat het aandeel particuliere verhuurders in Spanje zo’n 90% bedraagt, en dat deze groep zich steeds vaker terugtrekt uit de markt. Vervolgens wordt het huuraanbod steeds krapper en duurder . “We zien een markt met minimale doorstroming en hevige concurrentie per beschikbare woning. In sommige steden zijn er meer advertenties voor kamers dan voor hele woningen.”
Ook de stijgende populariteit van kortlopende contracten en toeristische verhuur heeft directe gevolgen: het beschikbare woningaanbod daalt en investeerders haken af. Waar tussen 2022 en 2024 nog een toename van investeringen zichtbaar was, daalde de investeringsbereidheid in 2025 alweer met drie procentpunten naar 10%.
Volgens Matos is ook de staat waarin veel woningen verkeren problematisch: “60% van de Spaanse woningen is binnen tien jaar meer dan 60 jaar oud.” Door een gebrek aan renovatieprikkels blijven veel panden verouderd en slecht onderhouden.
Reactie van de overheid en stem van huurders
De regering heeft inmiddels laten weten dat ze zich bewust is van de spanningen op de huurmarkt. In een recente verklaring gaf premier Pedro Sánchez aan dat er aanvullende maatregelen in de maak zijn om verhuurders te stimuleren woningen beschikbaar te stellen tegen redelijke voorwaarden. Zo wordt gedacht aan belastingvoordelen en nieuwe garanties om verhuur aantrekkelijk te houden, zonder de bescherming van kwetsbare huurders los te laten.
Huurdersorganisaties op hun beurt maken zich zorgen over het publieke debat, dat volgens hen te veel focust op eigendomsrechten en te weinig op het recht op wonen. Het huurderssindicaat, actief in steden als Madrid en Barcelona, stelt dat het echte probleem niet ligt in de bescherming van kwetsbare huurders, maar in het structureel tekort aan betaalbare woningen. “Als woningen massaal verdwijnen naar de toeristische of tijdelijke markt, dan moeten we juist méér beschermen, niet minder,” aldus een woordvoerder van de organisatie.
Hoe werkt de huidige regeling?
Het verbod op huisuitzettingen geldt momenteel voor kwetsbare huishoudens zonder alternatief onderdak en van toepassing op huurcontracten onder de Ley de Arrendamientos Urbanos (LAU) van 1994 én op mensen die zonder huurcontract in een woning verblijven. In het laatste geval moet het wel gaan om slachtoffers van geweld, mensen met een beperking of gezinnen met minderjarige kinderen. Belangrijk detail is wel dat het verbod alleen geldt als de woning eigendom is van een ‘gran tenedor’, een grote vastgoedbezitter met meer dan 10 woningen. Verhuurders kunnen compensatie aanvragen als de overheid er niet in slaagt tijdig vervangende huisvesting te regelen. Die aanvraag kan tot 31 januari 2026 worden ingediend.
Spanje verlengt verbod op huisuitzettingen dat ongewild ook krakers beschermt