Else Beekman
Ze waren op zoek naar vis, niet naar geschiedenis. Toch haalde het onderzoeksschip Miguel Oliver voor de kust van Formentera 26 Romeinse amforen en zeventien kisten met gebroken aardewerk boven water, van een vindplaats op maar liefst 1.400 meter diepte. De vondst staat inmiddels in het Archeologisch Museum van Ibiza en Formentera (MAEF).
Het schip vaart mee in MEDITS, een oceanografisch en visserijkundig onderzoeksproject van het Spaans Instituut voor Oceanografie (IEO-CSIC) en het ministerie van Landbouw en Visserij. Tijdens een sleep ten zuiden van Formentera kwam de bemanning, tussen wat verder gewoon een routinevangst had moeten worden, ineens de amforen tegen.
De Balearische regering spreekt van een uitzonderlijke vondst, juist vanwege de diepte. Op 1.400 meter is het niet vanzelfsprekend dat materiaal zo goed bewaard blijft. Het gaat om een tamelijk homogene lading amforen van het type Dressel 20, compleet met stempels en merktekens erop. Romeinen vervoerden daar olijfolie in.
Binnen een dag naar het museum
Zodra de bemanning de vondst meldde, moest eerst worden uitgezocht in welke wateren die precies lag. Het bleken Spaanse wateren te zijn, dus kwam het MAEF in beeld om alles op te halen. De Dienst Onderwatererfgoed van het ministerie van Cultuur gaf toestemming, zoals de Spaanse erfgoedwet voorschrijft: opgeviste vondsten moeten snel naar het dichtstbijzijnde museum.
Onderweg hield de bemanning de amforen steeds nat met een slang, zodat ze niet zouden uitdrogen. In het museum gaat elk stuk apart een waterbad in, voor ontzouting en stabilisatie. Zo belandden de amforen binnen 24 uur na hun vondst veilig in het museum.
Dank aan de bemanning
Het museum bedankte de bemanning nadrukkelijk. Niet alleen omdat ze de amforen aan boord haalden, maar vooral omdat ze meteen de juiste instanties belden in plaats van zelf iets te ondernemen. De regionale minister van Toerisme, Cultuur en Sport Jaume Bauzà prees ook het eigen personeel, met name de technici van het MAEF, voor hun snelle en zorgvuldige werk.
Amforen opvissen rond de Balearen, en Formentera in het bijzonder, gebeurt vaker. Wat deze vondst volgens de Conselleria toch laat opvallen: de hoeveelheid materiaal, de conservering, en die diepte van 1.400 meter, waar dit soort dingen zelden zo intact vandaan komt.
En dan Écija nog
Het was deze week sowieso een goede week voor Romeinse archeologie in Spanje. In Écija, in de provincie Sevilla, dook in de kelder van het eigen gemeentehuis een nieuw mozaïek op van zo’n veertig vierkante meter groot. De stad telt daarmee inmiddels twintig mozaïeken uit de laatste 25 jaar, samen goed voor zo’n vierhonderd vierkante meter. Er zijn maar weinig plekken in het voormalige Romeinse Rijk die daar aan kunnen tippen.