Else Beekman
Vox overweegt om bij de verkiezingen van 29 november in een aantal provincies geen kandidaten voor de Spaanse Senaat op te stellen. De partij zou in die provincies haar kiezers vragen op de PP te stemmen om daarmee een linkse meerderheid in de Senaat te voorkomen. Voor de radicaal-rechtse partij van Santiago Abascal zou dat een opvallende koerswijziging zijn.
De aanleiding is een verbond van linkse partijen: de socialistische PSOE en het Frente Amplio gaan met gezamenlijke lijsten naar de Senaat. Hun naam is Senado de Progreso. Naast de PSOE doen onder meer IU, Sumar, Compromís en Más Madrid mee. Podemos doet niet mee.
Hoe groot dat linkse blok precies wordt, is nog niet helemaal duidelijk. El País houdt het op 45 provincies waar PSOE en Frente Amplio samen een lijst indienen. El Independiente komt uit op 43 provincies en 47 kieskringen, omdat de Balearen per eiland stemmen en La Gomera apart telt. Volgens die krant blijven de Catalaanse en Canarische provincies buiten het akkoord.
Hoe werkt de Spaanse Senaat?
Dat samenwerken loont, komt door het kiessysteem. In de meeste provincies op het vasteland zijn vier zetels te verdelen en mogen kiezers mogen op maximaal drie kandidaten stemmen. Het gevolg is dat meestal drie zetels naar de grootste partij gaan en één naar de tweede partij. Wie het stemmenaantal versnippert, verliest dus snel.
Vox heeft dat in 2023 kunnen merken, toen de partij geen enkele senator haalde. De ruim 2,7 miljoen stemmen op haar best geplaatste kandidaten leverden niets op. Voor rechts in zijn geheel maakte dat destijds weinig uit omdat de PP zelf een absolute meerderheid in de Senaat veroverd.
De linkse partijen hopen dat dit nu anders zal zijn en rekenen op flinke winst. Senado de Progreso zou op basis van peilingen 129 van de 209 gekozen zetels kunnen halen. Een eerdere berekening van het platform Senadoras y Senadores por la Democracia kwam uit op 112 senatoren.
Abascal belooft te doen wat nodig is
Abascal beloofde zaterdag boven het partij belang uit te stijgen en te doen wat nodig is. Een eventuele regering van PP en Vox mag volgens hem niet afhankelijk worden van premier Pedro Sánchez. Op X schreef hij dat Sánchez in staat is Spanje te vernietigen, maar dat Vox ook “tot alles in staat is om Spanje te redden”.
Sánchez es capaz de todo por destruir España. Pero nosotros también somos capaces de todo por salvarla.
Mando un mensaje de tranquilidad, responsabilidad y compromiso.
Actuaremos con altura de miras y haremos lo necesario para que España sea libre y no dependa ni de Sánchez ni de ninguno de sus secuaces.
#SentidoComún— Santiago Abascal 🇪🇸 (@Santi_ABASCAL) October 17, 2026
Partijsecretaris Ignacio Garriga waarschuwde in El Escorial al voor moeilijke beslissingen. Een woordvoerder hield het erop dat alle opties openliggen. Het definitieve besluit ligt bij het partijbestuur. Dat komt maandag bijeen.
Twee riskante routes
Een formele coalitie zoals links die heeft gesloten, kan niet meer omdat de termijn daarvoor vrijdag om middernacht is verlopen. Kandidatenlijsten kunnen nog wel van 21 tot en met 26 oktober worden ingediend. Ze mogen zelfs op het laatste moment worden teruggetrokken.
Vox heeft grofweg twee opties. De partij kan kandidaten laten meedoen op de lijsten van de PP. De partij zou dan kunnen onderhandelen over plekken voor eigen kandidaten op PP-lijsten, in ruil voor het terugtrekken van de eigen lijst. Een tweede optie is om simpelweg geen lijst in te dienen in provincies waar Vox toch geen kans maakt.
Wie oproept PP te stemmen voor de Senaat, kan kiezers ook voor het Congres richting de PP duwen. In sommige kieskringen, zoals Ceuta, liggen Vox en de lokale PP bovendien openlijk met elkaar overhoop. Komt er geen afspraak, dan kan Vox het verwijt krijgen dat het de Senaat aan links heeft weggegeven.
Vox en PP willen samen regeren bij absolute meerderheid
Abascal wees oproepen van de PP om zich in bepaalde provincies terug te trekken altijd af. Hij zag het als een poging om Vox-kiezers terug te halen en de partij op te slokken. Gaat hij nu toch overstag, dan zegt dat veel over de hechte band tussen Abascal en PP-leider Alberto Núñez Feijóo. Anders dan in 2023 vallen ze elkaar in deze voorcampagne niet aan. Beide partijen willen samen regeren als ze een absolute meerderheid halen.
Uiterlijk 26 oktober, als de lijsten dichtgaan, wordt duidelijk of Vox echt een stap opzij zet.