Else Beekman
Hij kan het weten, want hij gaat over de financiën. Het gaat met Spanje langzaam weer de goede kant op!
Jarenlang horen we erover, dat het met de Spaanse economie bergafwaarts gaat. Zoiets kan niet eindeloos doorgaan. Er zijn hardhandige maatregelen door de regering getroffen om de financiële overkill een halt toe te roepen.
Adembenemende daling
Na een adembenemende daling van de economie tussen 2008 en 2011 lijkt nu een fase aangebroken van stabilisatie. In welke mate is een kwestie voor deskundigen, die elkaar alweer in de haren zitten over een nog verdere inkrimping die de één, bij voorbeeld het IMF, op -1.5% en de ander op -0.5% van het bruto binnenlandse product zet.
Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat daaraan de steeds meer voelbare flauwte op de wereldmarkt meewerkt. Dat kun je zien aan langzaam dalende olieprijzen en zich wereldwijd verslechterende afzetmogelijkheden voor automobielen.
Rooskleuriger
Minister van Financiën Montoro deed recent aan het Spaanse Congres verslag van de actuele stand van zaken en die is bepaald rooskleuriger, dan enkele expert denken.
Reeds in mei deed Holger Schmieding, chef-econoom van de Berenberg Bank in Londen, een duit in het zakje in een kort artikel dat verscheen in de Financial Times.
Hij verklaarde, dat de sombere vooruitzichten voor Spanje van prominente economen, zoals Nouriel Roubini, geen recht deden aan het feit, dat door een aanvankelijke krediet-injectie in 2008 welzeker een gunstige export-ontwikkeling heeft plaatsgevonden. Deze hield aan. Daarvan moet Spanje het hebben.
Nabij
Terecht wees minister Montoro erop, dat de centrale regering de overheidstekorten had weten te drukken tot 3.9%, dalend van 4.7% gedurende de periode van januari tot september.
Naar zijn mening lijkt de regering daarom de doelstelling van overheids-bezuinigingen over 2012 te kunnen bereiken, danwel daar zeer nabij uit te komen.
Bovendien blijken corrigerende belastingmaatregelen te grijpen. Ten opzichte van dezelfde periode in het vorige jaar deed zich een stijging voor van liefst +15.7%. Niet alleen de nieuwe tarieven voor de belasting op toegevoegde waarde, maar ook de bedrijfs- en inkomstenbelastingen brachten duidelijk meer op.
Uit dat laatste laat zich voorzichtig afleiden, dat Holger Schmieding van de Berenberg Bank met zijn commentaar juist lag. De laatste twee belastingen zouden zeker niet meer vruchten afwerpen, als het werkelijk zo ‘slecht’ ging met de Spaanse economie…
Staatstekort
Het door de regering voorziene niveau van het staatstekort beweegt zich over 2012 rond 7.4% van het bruto binnenlands product. Dus over alle diensten en bedrijvigheden gemeten.
Dat percentage is natuurlijk veel te hoog, het zou rond 4% moeten liggen. De euro-zone wurggreep wil echter maar 3% zien. Boeiend daarbij is, dat de regering verwacht dat het systeem van sociale zekerheid zichzelf nagenoeg kan bedruipen en maar 1% zal bijdragen aan de tekorten.
Dat lijkt gezien de nog altijd stijgende werkloosheid met toenemende druk op uitkeringen en door de toenemende vergrijzing van de bevolking voor de hand te liggen. De betere efficiëntie van de centrale regering zal dat geringe percentage wel doen wegvallen.
Klappen
Ja, wie de klappen kregen, slaan bij begrotingsschetsen van Montoro voor 2013 natuurlijk terug. Dat deed de organisatie van spaarbanken, Funcas, die de regering teveel optimisme verweten door er niet vanuit te gaan, dat de economie als geheel zal krimpen met -1.3%, zoals het Internationale Monetaire Fonds al had voorspeld.
Schep bovenop
De Spaanse Centrale Bank deed er nog een schep bovenop door tegenvallende consumptiecijfers te door te berekenen voor het hele jaar en daarmee zelfs op een krimping van -1.7% uitkomt.
Hoe zich dat verhoudt tot de wereldwijde inkrimping van economische activiteiten blijft buiten beschouwing. Spanje is geen eiland, al schijnt dit voor sommigen zo.
Kritiek
Zit Spanje op het goede spoor? De leider van de socialistische partij PSOE, Alfredo Rubalcana, heeft grote kritiek op de begrotingsplannen van minister Montoro (PP). “Dit budget is ongeloofwaardig”, liet Rubalcaba weten.
“Het gaat meer teruggang opleveren met een toename van de werkloosheid. Het is unfair voor de middenklasse die worstelt met belastingverhogingen”.
Olaia Fernández van de Gallicische nationalisten partij BNG zei: “De regering offert het volk op aan de redding van de banken”. Dit laatste weegt voor velen tamelijk zwaar en is bedrijfskundig gezien ook niet verdedigbaar. Een ‘gewone’ onderneming zou aan grote schulden even ‘gewoon’ te gronde en failliet gaan.
Kip of ei?
De kip-en-ei vraag is echter, of het “de banken” wel waren die de Spaanse Crisis veroorzaakten. Of waren dat degenen die leningen namen bij banken die door hen niet meer konden worden terugbetaald?
Een land heeft zeker een goed geldwissel-systeem nodig, kan men tegenwerpen, maar geen globaal opererend banksysteem dat roekeloos speculeert en aan elkaar andermans schulden verkoopt om daaruit een slaatje te slaan. Dat is een kardinaal en onopgelost probleem, dat niet enkel Spanje betreft.
Verbetering in aantocht
Spanje zal zichzelf uit de zelfgemaakte crisis moeten bevrijden. Door het voortdurend dwarsliggen van Duitsland en enkele overige, noordelijke landen, lijkt er weinig terecht te komen van de rukwindachtige handelingen van de Europese Centrale Bank (ECB).
Alle “hulp” van de ECB dreef evensnel over, mettertijd zelfs steeds sneller, als een stormfront. Spanje ligt op een goede koers. Verbetering, ook voor gewone mensen, komt stapvoets in het verschiet.
Sociale gevolgen
Demonstraties en stakingen bewijzen evenwel, dat er aan de sociale gevolgen dringend iets gedaan moet worden. Het terugdringen van de schrijnende, kostbare en tijdrovende bureaucratie zou voor het bedrijfsleven een zegen zijn. Maar het kan van een schoen een slof maken als men de ene groep werklozen door de andere gaat vervangen.
Dilemma
Dat is het dilemma waarmee ieder land te maken krijgt, dat naar ouderwetse, volle werkgelegenheid streeft en daarbij ook vrouwen (naar pariteit) inschakelt om “meer groei” te bewerkstelligen. Dat heeft niets met emancipatie te maken, maar alles met staatstekorten en -inkomsten.
Want het gevolg ervan zien wij terug in de bevolkingsopbouw en de vele kinderloze straten… Het huidige, Europese sociaal-economische stelsel houdt geen rekening met de gevolgen van inkrimping – het kan en mag niet ‘krimpen’, wat nu voor een dilemma op langere termijn zorgt.
Niet genoeg kan worden gezegd, dat Duitsland er minder goed voorstaat, dan velen geloven. De “German Dream” kan binnenkort weleens een heuse nachtmerrie blijken!
Je als regering daarom teveel associëren met denkbeelden die uit dit noorden komen, kan Spanje zeker alsnog danig opbreken. Voorlopig is het zover nog niet. Spanje houdt goede koers en kijkt optimistischer naar de toekomst, ook al begint die pas na 2014…
El País, Financial Times, Scribd, Funca