Else Beekman
De Spaanse consumentenorganisatie Facua heeft ze op een rijtje gezet, inclusief trucs die bij wet zijn verboden. Met de speciaal in het leven geroepen hashtag #BaresParaNoVolver (bars om niet terug te keren) moedigt de organisatie consumenten aan melding te maken van eventuele misstanden op dit gebied, zodat andere consumenten gewaarschuwd zijn.
De meest opvallende zaken zijn wel dat er kennelijk gelegenheden zijn die extra geld rekenen voor ijsblokjes in een drankje, of voor doorgebakken vlees… Een gewaarschuwd mens…
Niet om gevraagd
1. Men brengt geld in rekening voor iets waarom je niet hebt gevraagd. Je bestelt een drankje en krijgt daar een tapaatje bij. Vol verbazing ontdek je later op de rekening dat je voor dat ongevraagde tapaatje moet betalen. Officieel mag je dit dus weigeren. Als je nergens hebt kunnen achterhalen dat je voor een dergelijk ongevraagd hapje moet betalen, hoef je dit volgens de wet ook niet te doen. Een horecagelegenheid is verplicht voor de klant zichtbaar te maken wat er wordt verkocht en voor welke prijs. Of dat nu gebeurt op de menukaart of op een bord dat op een zichtbare plek is opgehangen, maakt niet uit. Maar het moet ergens te achterhalen zijn.
Dure drankjes
2. Drankjes zijn niet vermeld op de menukaart. Zo gebeurt het volgens Facua wel eens dat mensen eten en drinken bestellen en dan opeens veel meer kwijt zijn voor een biertje of een wijntje dan ze hadden verwacht.
Mandje stokbrood
3. Vaak schuif je ergens aan met een gezonde trek. Als de ober dan ongevraagd een mandje stokbrood voor je zet is er niets lekkerders dan je ergste trek te stillen door een stukje brood in de olijfolie te dippen. De rekening komt dan later. Per broodje in het mandje wordt dan bijvoorbeeld een euro gerekend, terwijl je er niet expliciet om hebt gevraagd. Het mag, maar dan moet het brood met prijs wel vermeld staan op de kaart.
Zonder IVA
5. Je hebt heerlijk gegeten en weet ongeveer wat je hebt besteld, maar uiteindelijk valt je rekening 10% duurder uit. Dat komt doordat veel restaurants de prijzen van hun gerechten op de menukaart vermelden exclusief IVA (BTW). Voor horeca is het btw-tarief in Spanje 10%. Het is nog steeds verboden zelfs al staat er met piepkleine, onopvallende lettertjes in een hoekje van de menukaart vermeld ‘los precios no inluyen iva’ of ‘IVA no incluido’ (prijzen zijn exclusief btw). Volgens de wet moet altijd de eindprijs zichtbaar vermeld worden.
Goedkoper aan de bar
6. In sommige Spaanse gelegenheden zijn gerechten die je aan tafel bestelt duurder dan die je aan de bar tot je neemt. Of op het terras zijn ze duurder dan binnen. Dat mag uitsluitend wanneer alle verschillende prijzen op de kaart staan vermeld. Net als in het vorige punt volstaat een restaurant dan niet met slechts een summiere vermelding ervan op de kaart.
Doorbakken
7. Geloof het of niet, maar volgens de Spaanse consumentenorganisatie zijn er restaurants die een supplement rekenen wanneer je je vlees doorbakken of ‘muy hecho’ bestelt. Als compensatie voor de extra elektriciteit die het kost of de extra tijd die een kok met je gerecht bezig is? In dat geval zou er een korting moeten gelden wanneer je je vlees ‘rood’ bestelt.
Marktprijs
8. Op sommige kaarten kun je achter gerechten de toevoeging ‘SM’ of ‘PSM’ aantreffen. Dit betekent ‘segun mercado’ of ‘precios segun mercado’. Dat mag ook niet. Natuurlijk moet een restauranteigenaar op de markt de ene dag meer betalen voor een bepaalde verse vis of een stuk vlees dan de andere dag. Maar als de eigenaar dat aan de klant wil doorberekenen, zal hij toch een oplossing moeten verzinnen om elke dag de goede prijs te communiceren. Al doet hij dat op een bord op een duidelijk zichtbare plaats of door middel van het plakken van stikkertjes in het menu.
Prijs per gewicht
9. Pas ook op met prijzen per gewicht en niet per eenheid. Dat kom je veel tegen in de visrestaurants langs de kusten, de ‘chiringuitos’. Achter de zwaardvis (pez espada) staat dan bijvoorbeeld een prijs per 100 gram vermeld. De logische vraag aan de ober is dan ‘hoeveel gram is het ongeveer?’ De ober laat de vis zien, maar het is niet direct een verrassing dat de schatting die hij maakt over het gewicht een stuk lager ligt, dan later op de rekening blijkt. Je mag altijd vragen of ze de gekozen vis of het stuk vlees eerst precies voor je wegen om verrassingen te voorkomen.
Dure ijsblokjes
10. Nog zo één in het rijtje bizar: er wordt een supplement gerekend voor ijs. Jawel, voor de ijsblokjes die je in je frisdrank, witte wijn of zelfs je koffie krijgt, wanneer je in de zomer een ‘cafe con hielo’ bestelt. Je betaalt immers ook niet voor het glas zelf? De bar heeft altijd de optie – die wel legaal is – om frisdrank met ijs of wijn met ijs apart in het menu met een andere prijs te vermelden. Nog steeds een rare praktijk, maar wel legaal…
Kraanwater heeft een prijs
11. Je betaalt voor een glas kraanwater. Je zou het niet verwachten, maar dit mag alleen als kraanwater als product apart op de kaart staat vermeld.
Betalen voor het toilet
12. Geld in rekening brengen voor het toilet als je klant bent, komt ook voor. Soms wordt dan zelfs extra gerekend voor de zeep en het wc-papier dat je gebruikt. Net zo legaal als wanneer jij als klant geld vraagt voor het doorspoelen van het toilet.
Dagmenu’s
13. Soms bestaat er een goedkoop dagmenu (menu del día) waarover niemand je informeert. Er bestond een wet in Spanje uit 1965 die restaurants verplichtte een dergelijk dagmenu te serveren, bestaande uit een voorgerecht, een hoofdgerecht, brood, wijn en een toetje. Deze wet is afgeschaft, maar dat weten veel horecauitbaters niet. Vrijwel altijd zijn deze menu’s verrassend lekker en rondweg goedkoop, maar soms krijg je hoeveelheden waar je nog niet eens je holle kies mee kunt vullen of krijg je gerechten die je zelfs niet aan je hond zou geven. Andere bars vragen een prijs die zo is dat je voordeliger uit bent als je alles apart van de kaart bestelt. Vaak zit je veilig als het restaurant om 15 uur altijd afgeladen is en er vooral Spanjaarden komen eten. Twijfel je, vraag altijd eerst of er een dagmenu geserveerd wordt en voor welke prijs.
Bestek kopen
14. Op sommige plekken moet je ook betalen voor het gebruik van bestek. Dan vind je op de rekening achteraf bijvoorbeeld 4 ‘cubiertos’ in rekening gebracht. Ook dit is illegaal, tenzij je dan het bestek mee naar huis mag nemen. Net zo illegaal als wanneer men het schoonmaken van de tafel of een schoon tafelkleed in rekening brengt. Volgens de wet mag niets in rekening gebracht worden wat als noodzakelijk wordt geacht om de normale horecadienst te verlenen. Er kan immers niet van je verwacht worden dat je met je handen eet…
Gerecht op de foto
15. Waar je je met name op toeristische lokaties nogal eens in kunt vergissen is dat je een menu voor je krijgt met foto’s van de te bestellen gerechten. Je denkt ‘dat ziet er lekker uit’ en bestelt iets. Tot je verbazing krijg je vervolgens iets voorgeschoteld dat niets, maar dan ook helemaal niets lijkt op het heerlijke gerecht van de foto.
Je kunt niet pinnen
16. Heel vervelend: je krijgt de rekening en blijkt niet met pas te kunnen betalen. De ober zegt er nog bij dat het pinapparaat sinds gisteren niet werkt. Hier had men je voordat je je bestelling doet voor moeten waarschuwen. Men kan je niet verplichten naar huis te gaan of naar de dichtstbijzijnde geldautomaat te lopen, waar je vaak ook nog een hoge commissie betaalt omdat deze net niet bij het netwerk van jouw bank hoort. Het is toegestaan om het rekeningnummer van het restaurant te vragen en het bedrag per banktransfer over te maken.