Nog grote onduidelijkheid over coronabeleid in Spanje na einde staat van alarm

door Else BeekmanElse Beekman
Gepubliceerd: Laatst gewijzigd
Nog grote onduidelijkheid over coronabeleid in Spanje na einde staat van alarm

Maatregelen als de avondklok, perimetrale lockdowns en aangepaste openingstijden zijn vanaf volgende week niet meer zelfstandig door de regio’s te reguleren. Ondanks dat de meeste regio’s hebben aangedrongen op een verlenging van de staat van alarm, ziet de premier voldoende mogelijkheden om zonder deze uitzonderlijke status de pandemie te bestrijden. 

Er is echter een relevant verschil tussen het einde van de staat van alarm afgelopen juli en nu: toen was er sprake van een covid-incidentie van 10 gevallen per 100 duizend inwoners terwijl dat er nu rond de 150 zijn. Dat betekent dat er in Spanje nog steeds sprake is van een ‘hoog risico’ en de regio’s dus hun coronabeleid moeten voortzetten. 

Slechte voorbereiding zorgt voor onduidelijkheid

Docent Constitutioneel Recht Fernando Álvarez-Ossorio vindt dat de Spaanse overheid de komende situatie had moeten voorzien en voor een herziening had moeten zorgen van de Wet op de Volksgezondheid die nog dateert uit 1986. Daarin had een juridisch kader vastgelegd kunnen worden waarbinnen de regio’s zonder algemene staat van alarm hadden kunnen handelen. Nu dat niet het geval is, moeten de regionale rechtbanken gaan beslissen of een maatregel al dan niet mag worden doorgevoerd. Het probleem doet zich voor dat niet alle rechtbanken daarbij dezelfde criteria zullen handhaven. 

Regio’s zoeken eigen oplossing

Catalonië bereidt zich op de komende situatie voor met een verordening die het wettelijk mogelijk maakt maatregelen als een avondklok in stellen zonder staat van alarm. Die verordening moet eerst nog door het eigen regiobestuur worden goedgekeurd en daarna nog door het Catalaanse hooggerechtshof. Ook Madrid heeft zich inmiddels via de rechter ervan verzekerd om in de gebieden met de hoogste incidentie de mobiliteit te kunnen beperken, de avondklok te kunnen handhaven en een maximale groepsgrootte op te kunnen leggen. 

Valencia denkt aan voorzichtige de-escalatie

Een van de weinige regio’s die achter het besluit van de premier staan is Valencia. Met een relatief lage covid-incidentie is president Ximo Puig ervan overtuigd dat hij ook zonder noodtoestand over voldoende middelen beschikt om behoedzaam aan een de-escalatie te beginnen. Volgens Puig is het tijd om afscheid te nemen van de staat van alarm en open te staan voor een ‘zomer met nieuwe economische en sociale mogelijkheden’. 

Kritiek van Partido Popular

De PP hekelde eerder al het uitblijven van een plan B voor de periode na 9 mei van de Spaanse regering. De conservatieven zien de opheffing van de staat van alarm als een campagnestunt waarbij de regering wegkijkt voor de huidige situatie in ruil voor een handjevol stemmen. De partij ziet het liefst dat de Volksgezondheidswet via een spoedprocedure alsnog wordt herzien waarmee een juridische kader wordt gecreëerd voor de pandemiebestrijding. Volgens partijleider Pablo Casado werpt de premier echter alles van tafel wat door zijn partij wordt voorgesteld. Om toch meer duidelijk te krijgen over de komende gang van zaken, heeft Casado om een bijeenkomst gevraagd met alle regiopresidenten waarin de premier uitleg geeft over de gang van zaken na 9 mei.  

Licht aan het einde van de tunnel

Zo nodig kan de centrale regering alleen aan de regio’s met een hoge covid-incidentie een staat van alarm toekennen. Dat gebeurde begin oktober vorig jaar in de regio Madrid, ondanks dat het regiobestuur zich daartegen verzette. Directeur Fernando Simón van het coronacrisiscentrum voorziet echter dat het vanaf 9 mei niet meer nodig zal zijn om maatregelen te treffen waarvoor een staat van alarm noodzakelijk is. “We zien nu het licht aan het einde van de tunnel, ons werk bevindt zich nu in de eindfase”, zei Simón die zich optimistisch uitliet over het epidemiologisch verloop in Spanje.