Sánchez en Feijóo onder de loep: wat klopte er niet tijdens hun verkiezingsdebat?

door Else BeekmanElse Beekman
Sanchez en Feijoo verkiezingsdebat

Tijdens het verkiezingsdebat ‘Cara a cara’ tussen Pedro Sánchez (PSOE) en Alberto Núñez Feijóo vlogen de cijfers en verwijten over en weer. Onder meer over hoeveel woningen er werkelijk zijn gebouwd in Spanje, hoeveel duurder boodschappen zijn geworden en over de beschuldigingen van corruptie. Spaanse factcheckers ontdekten meerdere onjuiste en misleidende uitspraken. Of cijfers die uit de context werden gerukt. Feijóo kwam volgens de peilingen als winnaar uit de strijd.

Ruim 10 miljoen mensen zagen op donderdag 19 november hoe de twee politici elkaar het vuur na aan de schenen legden in aanloop naar de Spaanse parlementsverkiezingen van 29 november. De twee belangrijkste kandidaten deden uitspraken over belangrijke thema’s als de woningcrisis, koopkracht, pensioenen, veiligheid en corruptie. Die uitspraken werden door de factcheckredacties van de Spaanse krant EL País, VerificaRTV, Newtral en Maldita.es onder de loep genomen. Beide politici bleken geregeld cijfers te gebruiken die niet klopten of belangrijke informatie weglieten.

Woningbouw

Op het voor veel Spanjaarden zo belangrijke verkiezingsthema de woningmarkt stelde Sánchez dat er tijdens zijn acht jaar als premier een miljoen woningen zijn gebouwd. Dertien procent daarvan zouden beschermde woningen zijn. Newtral en VerificaRTVE melden echter dat tussen 2018 en 2026 ongeveer 720.000 woningen zijn voltooid. Het genoemde cijfer van bijna een miljoen gaat over het aantal woningen waarvan de bouw is begonnen, niet met het aantal opgeleverde huizen.

Op dit onderwerp ging Feijóo ook de mist in door te beweren dat de regering van de 184.000 b eloofde betaalbare woningen er slechts 540 had opgeleverd. Volgens El País geeft dat cijfer geen volledig beeld van de gerealiseerde beschermde woningen omdat dat cijfer is gebaseerd op een beperkte selectie van opleveringen die de regering in persberichten heeft aangekondigd.

Vakantiewoningen

Volgens Feijóo maken toeristische appartementen slechts 1 procent van de totale Spaanse woningvoorraad uit. Het Spaanse statistiekbureau INE komt met ongeveer 1,3 procent behoorlijk in de buurt. Maar factcheckers melden hier dat een belangrijk deel van het verhaal hier ontbreekt omdat in bepaalde wijken van bijvoorbeeld Málaga, of op de Balearen en de Canarische Eilanden kan dat aandeel makkelijk stijgen tot boven de 20 procent. Juist in die gebieden kan toeristische verhuur veel zwaarder op de beschikbaarheid van woningen voor vaste bewoners drukken, dus het landelijke gemiddelde zegt daardoor weinig over hoe de situatie op lokaal niveau kan uitpakken.

Europese miljarden

Feijóo gaf een verkeerd beeld over Europese steun want Spanje moet volgens hem 80 miljard euro aan ontvangen geld uit het Europese coronaherstelfonds NextGenerationEU terugbetalen. Volgens VerificaRTVE klopt dat niet en gaat het bij het grootste deel van die steun om subsidies die Spanje niet hoeft terug te betalen. Van het bedrag dat het land al heeft ontvangen, bestaat ongeveer 21,4 miljard euro uit leningen.

Verwarring over pensioenen

Feijóo beweerde dat minister Carlos Cuerpo had gezegd dat het Spaanse pensioenstelsel op instorten stond en zei zelfs een opname te hebben van de uitspraak. De factcheckers vonden die uitspraak echter nergens terug. Cuerpo had juist gezegd dat het stelsel houdbaar is, al zullen de uitgaven fors stijgen omdat de babyboomgeneratie de pensioenleeftijd bereikt.

Sánchez formuleerde vervolgens onduidelijk en zei dat hij de jaarlijkse pensioenuitkering sinds 2018 met 6.000 euro had verhoogd. Hij zei daar niet duidelijk bij dat die verhoging is bewerkstelligd tussen 2018 en 2026 en niet in ieder jaar afzonderlijk.

Corruptiebeschuldigingen

Feijóo stelde op een gegeven moment dawt Sánchez in twee strafrechtelijke onderzoeken formeel verdachte was van illegale partijfinanciering. Maar volgens El País, Newtral en VerificaRTVE klopt dat niet. Er lopen wel onderzoeken naar betalingen en personen rond de PSOE, maar Sánchez persoonlijk is niet formeel als verdaschte aangemerkt wegens illegale financiering. Hetzelfde geldt voor de partij als rechtspersoon.

Nog een uitspraak van Feijóo die geen stand hield was zijn bewering dat door de Spaanse wet op seksuele vrijheid 1.400 veroordeelde zedendelingquenten waren vrijgelaten. Hier ging het echter om minstens 1.233 strafverminderingen en 126 vervroegde vrijlatingen. De PP-leider haalde er twee wezenlijk verschillende aantallen mee door elkaar.

Defensiebeleid

Verderop in het debat deed Sánchez de onjuiste bewering dat de PP in zijn verkiezingsprogramma de defensie-uitgaven tot 5 procent van het bruto binnenlands product wil verhogen. Maar die concrete doelstelling komt volgens Newtral e VerificaRTVE niet voor in het programma. Wel pleitte Feijóo eerder voor hogere defensie-uitgaven en voor het nakomen van internationale verplichtingen.

Particuliere zorgverzekeringen

Volgens Sánchez hadden in Madrid in slechts één jaar 360.000 inwoners een particuliere zorgverzekering afgesloten. Hij wees hiermee op de negatieve gevolgen voor de publieke zorg van het b beleid van de door de PP bestuurde regio Madrid. Maar dat klopt niet. Volgens de Spaanse verzekeringssector nam het aantal verzekerden tussen 2024 en 2025 met ongeveer 99.000 toe. Over een langere periode is het aantal particulier verzekerden in Madrid overigens wel fors gegroeid.

Kijkers zien Feijóo als winnaar

Ruim 10 miljoen mensen volgden het debat dat volgens kijkcijferonderzoeker Barlovento bijna 16 miljoen verschillende kijkers bereikte. Ondanks de onjuiste of buiten de context geplaatste cijfers van beide, kwam de PP-leider volgens peilingen als winnaar uit het debat. In een onderzoek van 40dB voor El País en Cadena SER wees 43 procent van de ondervraagden Feijóo als winnaar aan, tegenover 33,3 procent voor Sánchez. Meer dan 16 procent vond dat geen van beide had gewonnen.

Een peiling van SocioMétrica voor El Español vond een voorsprong van liefst 64 procent voor Feijóo tegenover 32 procent voor Sánchez.

Bronnen: El País, Maldita.es, Newtral.es, VerificaRTVE