Else Beekman
De vluchtelingen uit Oekraïne worden na aankomst in Spanje opgevangen in hotels en centra, met de steun van het Ministerie van Inclusie. Op dat moment zijn zij tot ze een baan vinden volledig afhankelijk van Spaanse instanties. Als zij een baan vinden, kunnen ze proberen zelfstandig verder te gaan.
De oorlog wordt genormaliseerd
Vanaf dat moment worden zij geconfronteerd met een nieuw probleem, zoals het vinden van een huis. ‘In Madrid blijkt dit onmogelijk’, vertelt een jonge maatschappelijk werkster aan de nieuwssite 20Minutos. Zij houdt zich bezig met Oekraïense vluchtelingen in een eerste opvangcentrum van de Spaanse Commissie voor Vluchtelingenhulp (CEAR). ‘De hausse aan solidariteit neemt af, beetje bij beetje normaliseren mensen het probleem’, legt zij verder uit.
Juist de periode dat vluchtelingen net aankomen in Spanje is de meest kritieke fase waarin solidariteit extreem belangrijk is. ‘Juist dan proberen we flats te vinden, want daarmee wordt het vinden van werk gemakkelijker’.
Weinig animo om appartement te verhuren
Er zijn nauwelijks particulieren die hun flat aan deze vluchtelingen willen verhuren of het gaat om metselaars, magazijnbediendes of vluchtelingen die een universitaire opleiding hebben genoten (61% van de vluchtelingen heeft een hogere opleiding). De opties zijn minimaal, het moeten flats zijn tussen 600 en 650 euro, en dat is vanwege de hoge prijzen van woningen ondenkbaar in Madrid.
Toch is het risico van wanbetaling dat verhuurders lopen dankzij uitkeringen nihil: ‘De vluchtelingen krijgen 18 maanden hulp bij het betalen van de huur, in sommige gevallen zelfs 24 maanden. Maar de sociale uitkeringen worden niet als gewone inkomsten beschouwd. Zelfs als verhuurders een attest krijgen dat voor 18 maanden betaald zal worden, willen ze de flat niet verhuren. Bovendien is er vaak sprake van onrechtmatige clausules. huurverzekeraars deze sociale uitkeringen niet als gewone inkomsten beschouwen.‘
In het geval van vrouwen met kinderen ligt het anders, omdat zij niet in staat zijn te werken omdat zij verantwoordelijk zijn voor een of meer kinderen. De vrouwen komen in een opvangcentrum of bij een pleeggezin te wonen. Zij worden zes maanden ondersteund en kunnen de taal leren of opleidingen volgen, en hebben er gratis kinderopvang.
De rol van ngo’s
Het toewijzen van huisvesting aan Oekraïense vluchtelingen wordt ook gedaan door sommige ngo’s, zoals Emergency Home, dat een formulier op zijn website gebruikt om degenen die om huisvesting vragen in contact te brengen met degenen die deze aanbieden, dit keer gratis. Het aanbod daalt, maar de vraag niet.
Het profiel van de Oekraïense vluchteling in Spanje
De meeste gezinnen die vanuit Oekraïne, voornamelijk uit Kiev, in Spanje aankomen zijn vrouwen – 67% – met een of meer kinderen, 37% is minderjarig. Mannen tussen 18 en 60 jaar zijn verplicht te blijven en te vechten. Degenen die Spanje bereiken zijn meestal ouders uit grote gezinnen, weduwnaar of mensen boven de 65. Van de zes op de tien vluchtelingen die hoger onderwijs hebben genoten, zijn de meesten leraar, econoom of ingenieur.