Else Beekman
Het geduld van de bewoners in het centrum van Málaga is op. Zij hebben besloten de gemeente voor de rechter te dagen, omdat die volgens hen al jaren te weinig doet tegen de enorme toename van vakantiewoningen in de binnenstad.
De bewonersvereniging Centro Antiguo de Málaga heeft een beroep ingediend bij de bestuursrechter. Hun argument: de gemeente had al veel eerder moeten ingrijpen. Volgens het bestemmingsplan (PGOU) uit 2011 mogen alleen panden met een eigen ingang en eigen voorzieningen zoals water licht en telefoon, los van de rest van het gebouw een aparte functie als vakantiewoning krijgen.
Met andere woorden: een appartement dat wordt verhuurd aan toeristen zou eigenlijk geen entree, trappenhuis, lift of nutsvoorzieningen mogen delen met de vaste bewoners van hetzelfde pand. De vereniging stelt dat als deze regel vanaf het begin was toegepast, veel van de huidige vakantiewoningen zich nooit legaal hadden kunnen registreren.
Pas in mei 2024 kwam de gemeente met de instructie die nieuwe toeristische verhuur verplicht tot een eigen ingang en eigen voorzieningen. Voor de bewoners komt dat veel te laat: zij vinden dat deze eis er al sinds 2011 had moeten zijn.
“Huizen zijn geen hotels”
De toon van de bewonersvereniging is helder. In hun verklaring stellen ze dat de gemeente jarenlang heeft gehandeld alsof het normaal is om woningen binnen gewone woongemeenschappen om te toveren tot toeristenverblijven. Ondertussen komen de lasten van dat commerciële verdienmodel bij de buurtbewoners terecht.
Ze wijzen op de gevolgen waarmee zij zich dagelijks zien geconfronteerd: bewoners die noodgedwongen wegtrekken, stijgende huur- en woonprijzen, en een buurtleven dat steeds verder verschraalt. “Huizen zijn geen hotels”, is de kernboodschap.
De vereniging diende al in november 2024 een klacht in bij de gemeentelijke dienst Ruimtelijke Ordening. Omdat daar destijds binnen de wettelijke termijn geen reactie op kwam, werd de zaak doorgezet: eerst met een beroep in 2025, en dit jaar met een formele rechtszaak. Men wacht nu op een uitspraak van de rechter.
Bijna 13.000 vakantiewoningen in de stad
De cijfers benadrukken de schaal van het probleem. In de hele provincie Málaga staan inmiddels bijna 90.000 vakantiewoningen geregistreerd, goed voor ruim 65 procent van de totale overnachtingscapaciteit. Alleen al in de stad Málaga zelf gaat het volgens cijfers van juni dit jaar om zo’n 12.662 toeristische woningen.
Vooral in de historische binnenstad is de concentratie hoog. In de wijk La Merced maakt toeristische verhuur meer dan 80 procent van alle woningen uit, in Carretería ligt dat percentage rond de 40 procent. In de rest van het centrum schommelt het aandeel tussen de 20 en 25 procent.
De gemeente heeft vorig jaar wel een noodrem ingebouwd. Sinds augustus geldt namelijk een moratorium van drie jaar waarbij tot 2028 geen nieuwe vergunningen voor toeristische appartementen worden afgegeven. Recent kwam daar een vergelijkbare maatregel bij voor hotels en toeristenappartementen op woongrond, geldig tot 2029.
Ook politieke oppositie mengt zich in de zaak
De linkse partij Con Málaga steunt de bewoners publiekelijk. Volgens partijwoordvoerder Toni Morillas is de gang naar de rechter het gevolg van jarenlang wegkijken door het bestuur van de conservatieve PP. Zij noemt het veelzeggend dat gewone burgers naar de rechtbank moeten stappen om de gemeente te dwingen haar eigen regels na te leven.
Niet alleen de bewoners van het centrum wachten dus de uitspraak van de rechter met spanning af, ook iedereen die de discussie over toeristische verhuur en de druk op de woningmarkt in Málaga volgt, wil de uitkomst weten.