Else Beekman
Drie weken na de massale grensoversteek van eind juli krijgt de Spaanse regering de situatie in Ceuta nog steeds niet onder controle. Duizenden migranten verblijven nog in de stad, ondanks pogingen om iedereen in tijdelijke opvang onder te brengen in tijdelijke opvang. Hulporganisaties ter plaatse spreken van aanhoudende institutionele verwaarlozing en toenemend politiegeweld tegen migranten en vrijwilligers.
In het kort
- Drie weken na de grote grensoversteek verblijven nog duizenden migranten in Ceuta.
- Hulporganisaties spreken van aanhoudende institutionele verwaarlozing en toenemend politiegeweld.
- Het dodental van de oversteek verschilt per bron: minstens 90 tot 141 slachtoffers.
- Rond de 350 meisjes worden opgevangen in een zelfgeorganiseerd initiatief in de wijk El Príncipe.
- Sinds het Europees asielpact van kracht is, worden vooral Marokkaanse asielaanvragers afgewezen.
Donderdag 20 augustus bracht de politie honderden migranten van het strand El Trampolín naar twee nieuwe opvangplekken. Daarbij werden Marokkanen gescheiden van migranten uit andere landen. Volgens het ministerie van Migratie waren er inmiddels 1.800 plekken beschikbaar, met meer op komst. De opvang wordt mede uitgevoerd door organisaties als Engloba en ACCEM. Deze deden eerder ervaring op met het kamp Las Raíces op Tenerife tijdens de migratiecrisis van 2021.
Toch bleek de rust van korte duur. Donderdagmiddag keerden honderden mensen terug naar El Trampolín om spullen op te halen. Schoonmaakploeegen vreesden dat het kamp zich opnieuw zou vullen. Ondanks de onzekerheden noemde minister Saiz van Migratie de aanpak van haar ministerie geslaagd en benadrukte dat Ceuta op weg is naar normalisering. Ceuta’s president Juan Jesús Vivas, van de PP, is het daarmee niet eens en wil dat iedereen die zonder geldige papieren nog in de stad is, wordt teruggestuurd. Verder eist hij dat de grens beter wordt afgeschermd. Defensie stuurde afgelopen week nog eens 150 militairen naar het enclave.
NGO’s: “Dit is verre van opgelost”
De hulporganisaties No Name Kitchen (NNK) en Border Resistance waarschuwen dat journalisten en autoriteiten de crisis te snel als afgehandeld beschouwen. Zij zijn sinds het begin van de crisis in Ceuta actief en wijzen op de problemen die er al waren vóórdat de grote groep eind juli de stad binnenkwam. Het opvangcentrum CETI zat ook toen al vol. Bovendien zouden honderden mensen zich nog verstppen in de bergen bij de haven en in de wijken van de stad, uit angst voor uitzetting.
Over het aantal doden bij de oversteek lopen de cijfers nog steeds uiteen. Waar eerdere berichten uitgingen van minstens 90 slachtoffers aan beide kanten van de grens, spreekt NNK van minstens 141 doden onder de mensen die de oversteek maakten. Beide cijfers zijn niet definitief bevestigd.
Beschuldigingen van geweld
NNK en Border Resistance melden een toename van politiegeweld sinds het begin van de crisis, vooral tegen mensen van Marokkaanse afkomst. De organisaties zeggen getuigenissen te verzamelen over nachtelijke patrouilles waarbij slapende migranten zouden zijn geslagen. Daarover overwegen ze aangifte te doen bij justitie of een klacht in te dienen bij de ombudsman. Ook vrijwilligers zouden zijn geraakt door pepperspray, aldus de organisaties. Deze aantijgingen zijn niet onafhankelijk geverifieerd; de regering heeft er in de berichtgeving nog niet op gereageerd.
Minderjarigen tussen wal en schip
De opvang van kinderen blijft een van de grootste knelpunten. In de wijk El Príncipe hebben bewoners zelf onderdak geregeld voor zo’n 350 meisjes, van wie een deel inmiddels is ingeschreven bij scholen. Volgens NNK werkt het officiële systeem voor kinderbescherming niet naar behoren. De organisatie noemt het ongebruikelijk dat sommige 15- en 16-jarigen niet als minderjarige worden behandeld. Andere kinderen verblijven in verschillende loodsen, maar volgens de organisaties blijven nog altijd veel kinderen ongeregistreerd. De Spaanse regering kondigde eerder aan dat op korte termijn 500 meisjes naar het vasteland worden overgebracht. De Europese Commissie benadrukt dat Spanje de rechten van minderjarigen moet waarborgen, maar houdt tegelijk vast aan terugkeer van alle migranten die eind juli de grens overstaken.
Asielaanvragen lopen vast
Sinds het Europese Pact voor Migratie en Asiel op 12 juni van kracht werd, komen er steeds meer afwijzingen binnen, vooral bij Marokkaanse aanvragers. Volgens NNK is het in de praktijk nauwelijks mogelijk om internationale bescherming aan te vragen. De organisatie helpt mensen bij het regelen van een afspraak en verwijst hen naar gratis rechtsbijstand, om te voorkomen dat ze in handen vallen van malafide advocaten.
Zorg en basisbehoeften onder druk
Medisch hulporganisatie Médicos del Mundo kondigde deze week aan de gezondheidszorg in Ceuta te versterken, in samenwerking met de lokale overheid. De organisatie benadrukt dat toegang tot zorg een grondrecht is, ongeacht herkomst of verblijfsstatus. Volgens NNK kampen veel migranten met chronische aandoeningen zonder behandeling, uitdroging en ondervoeding na weken buiten slapen. De organisatie deelt zelf tot 800 warme maaltijden per avond uit. Officiële voedselverstrekking via het Rode Kruis bleeft beperkt tot één maaltijd per dag. Winkels, geldwisselkantoren en douches op het strand waren de eerste dagen dicht, wat migranten volgens NNK afhankelijk maakte van hulp van buitenaf.
Wat betekent dit voor Ceuta
Voor de mensen die nog in Ceuta verblijven, blijft de situatie voorlopig onzeker. De regering spreekt van vooruitgang, hulporganisaties van een crisis die nog lang niet voorbij is. Beide partijen zijn het wel over één ding eens: een structurele oplossing is er nog niet.