Else Beekman
Op sociale media in Marokko circuleren nog altijd oproepen voor een massale zwemtocht naar Ceuta, dit keer gepland voor zaterdag 15 augustus, een feestdag in Spanje. Filmpjes op TikTok, Facebook en Instagram roepen jongeren op zich te verzamelen bij de grensplaats Fnideq, ook bekend als Castillejos, onder leuzen als “al-hajma” (het offensief), meldt persbureau EFE. De Ceutaanse regering heeft de berichten doorgestuurd naar de veiligheidsdiensten. Politiebronnen schatten de kans op een herhaling voorlopig laag in, omdat beide landen de datum nu kennen en zich kunnen voorbereiden.
In het kort
- In reactie op nieuwe oproepen voor massale grensoversteek heeft Spanje leger en politie fors versterkt.
- Ook Marokko heeft grensbewaking aangescherpt en stuurt mensen weg.
- Bij de vorige massale binnenkomst staken naar schatting 72.000 tot 80.000 mensen de grens over.
- Het dodental staat volgens de ngo Caminando Fronteras inmiddels op 145, nog altijd voorlopig.
- Er zijn nog zo’n 5.000 migranten zonder status in Ceuta, die op korte termijn worden teruggestuurd; daarnaast staan 1.898 minderjarigen onder voogdij.
- Een overleg tussen het kabinet en de regio’s over de verdeling van de minderjarigen liep vandaag vast: drie PP/Vox-regio’s kwamen niet eens opdagen.
Versterkte grensbewaking en aanwezigheid van politie
Spanje wacht intussen niet passief af. Er zijn momenteel 880 agenten van de Policía Nacional (270 meer dan gebruikelijk) en 714 Guardia Civil (200 meer) actief in de stad. Zij worden ondersteund door 2.000 militairen, zo meldde minister Grande-Marlaska van Binnenlandse Zaken donderdag tijdens een persconferentie in Ceuta, aldus El País. Een nieuwe extra versterking bestaat volgens hem uit een twintigtal gespecialiseerde agenten van de vreemdelingenpolitie om uitzettingsprocedures te versnellen. Daarbij komen nog 45 man van een mobiele eenheid uit Madrid, Alicante en Sevilla om de zichtbare aanwezigheid op straat te vergroten. Dat is na klachten van Ceutanen over toegenomen criminaliteit.
Het Hooggerechtshof van Andalusië meldde deze week dat negen migranten uit de instroom van 30 juli inmiddels vastzitten als verdachte van strafbare feiten, van wie twee voor seksueel geweld tegen minderjarigen die eveneens bij de oversteek waren; twee anderen kregen een uitzettingsbevel voor andere delicten. Voor de grens en de kustlijn zijn daarnaast onderwaterduikers van de Guardia Civil, het patrouilleschip Duque de Ahumada, drones en een helikopter ingezet.
Het dodental blijft onzeker
Hoeveel mensen omkwamen bij die oversteek, is nog altijd niet met zekerheid vast te stellen. Vroege officiële tellingen spraken begin augustus van rond de 88 doden. De ngo Caminando Fronteras, die al jaren migratieroutes naar Spanje volgt, kwam op 12 augustus uit op 145 slachtoffers, 78 gevonden in Ceuta en 67 in Marokko, vooral door verdrinking of verdrukking bij de grensoversteek. De organisatie benadrukt dat dit cijfer voorlopig is, omdat er nog altijd mensen worden vermist.
Ceuta kan de aanwas aan kinderen niet meer aan
Minister Marlaska maakte donderdag bekend dat er nog zo’n 5.000 migranten zonder verblijfsstatus in Ceuta zitten. Zij worden op korte termijn teruggestuurd naar Marokko, zei hij: “Niemand van hen blijft in Ceuta, niemand gaat naar het vasteland, niemand wordt geregulariseerd”, op een klein aantal uitzonderlijk kwetsbare gevallen na. Los van die groep staan inmiddels 1.898 minderjarigen onder voogdij van de kinderbescherming. Ruim 500 asielaanvragen zijn afgerond, waarvan de meeste zijn afgewezen.
President Vivas noemt de situatie rond de minderjarigen “inasumible, insostenible e inaceptable” (onaanvaardbaar, onhoudbaar en ontoelaatbaar. Waar de stad twee weken eerder nog 180 minderjarigen opving, groeide dat razendsnel naar de huidige bijna 1.900. Hij pleit voor een centrale crisiscoördinatie, versnelde gezinshereniging en een aparte opvanglocatie voor wie tijdens de crisis het land binnenkwam.
Verdeling over de regio’s loopt politiek vast
Vandaag, donderdag 13 augustus, kwamen het ministerie van Jeugd en Jonge Kinderen en de regionale overheden telematisch bijeen. Het doel was een noodkrediet van 25 miljoen euro voor Ceuta voor te bereiden. Het overleg eindigde zonder akkoord. De regio’s Aragón, Castilla y León en Extremadura, alle drie bestuurd door een coalitie van PP en Vox, verschenen niet eens, meldt El Correo Gallego. De overige PP-regio’s namen wel deel, maar weigerden akkoord te gaan met een agendapunt over de daadwerkelijke verdeling van de minderjarigen over het land. Zij willen alleen praten over het geld, niet over de opvang zelf.
Minister Sira Rego riep de stad eerder al op alle opvangprocedures te activeren en gezinshereniging voorrang te geven. Een team van haar ministerie reist op 16 augustus naar Ceuta om ter plekke te helpen bij de administratieve afhandeling.
Voorlopig blijft de situatie dus op twee sporen muurvast: geen politiek akkoord over wie de kinderen opvangt die er al zijn, en de vrees voor een nieuwe golf die er zaterdag misschien bijkomt.