Sinds de Industriële Revolutie in de 18e eeuw hebben de meeste samenlevingen de natuur de rug toegekeerd. Pas aan het einde van de vorige eeuw kwam het besef dat het handelen van de mens negatieve effecten heeft op de aarde en bijdraagt aan de opwarming van de aarde.
Wereldbevolking blijft groeien
Volgens de voorspellingen van de Verenigde Naties zal de wereldbevolking in 2050 bijna 10 miljard inwoners tellen, met een exponentiële stedelijke groei in Aziatische en Afrikaanse landen. De organisatie ziet de noodzaak van verandering in en heeft de circulaire bio-economie op de agenda 2030 gezet.
Design voor een betere wereld
De Spaanse architect Vicente Guallart waarschuwt dat de demografische toename gelijk staat aan het maandelijks bouwen van een stad van vijf miljoen inwoners, en dan 30 jaar lang. Hij stelt dat we ‘als we blijven doen wat we in de 20e eeuw hebben gedaan, we de planeet zullen vernietigen. Nu hebben we de kans om de economie anders vorm te geven en design en architectuur in te zetten om een betere wereld te maken’.
Gebouwen zijn vervuilers
In Spanje zijn de gebouwen verantwoordelijk voor 40% van het energieverbruik en voor ongeveer 36% van de uitstoot van kooldioxide (CO2). De uitstoot tijdens het bouwproces bedraagt al 65% van het totaal. Juist daarom is de ontwikkeling van bouwelementen zonder ecologische voetafdruk zo belangrijk. Guallart pleit ervoor om het gebruik van natuurlijke materialen, zoals hout – dat hij bestempelt als een ‘afvoerkanaal voor CO2’- te bevorderen. ‘Hout groeit dankzij het bestaan van zon en water en tijdens de groei heeft hout CO2 geabsorbeerd. Gebouwen van hout nemen dus meer op dan dat ze uitstoten’, legt de expert uit. Hij voegt hieraan toe dat als de richtlijnen van relevante energiecertificeringen worden opgevolgd -die het energieverbruik tijdens de levensduur met 80% verminderen- het mogelijk is om woningen te realiseren die over het algemeen geen of zelfs negatieve CO2-uitstoot hebben, omdat ze groene energie kunnen leveren aan de omliggende gebouwen.
In de kinderschoenen
Terwijl Amerika en Noord-Europa al een lange traditie van houtbouw kennen (Noorwegen heeft het hoogste gebouw ter wereld dat met kruislings gelamineerd hout is gebouwd), staat de biobouw in Spanje nog in de kinderschoenen. Langzaam maar zeker worden de eerste woningen of bedrijfspanden van geïndustrialiseerd hout gebouwd die de kosten van traditionele constructies niet overschrijden. Ook gebruiken architectuurstudio’s steeds vaker hout voor hun ontwerpen.
Wel bos in Spanje, maar niet voor de bouw
De deskundigen zijn het erover eens dat het noodzakelijk is om een houtindustrie op te zetten om deze nieuwe manier van bouwen – met meer respect voor het milieu en de gezondheid en het welzijn van de mensen- te promoten en door te kunnen voeren.
Guallart betreurt dat er in Spanje weliswaar veel houtbouw is, vooral in Baskenland, Catalonië, Galicië en Castilië, maar dat het hout niet bedoeld is voor de bouw. ‘Als we onze bossen niet duurzaam beheren, zullen ze vergaan en afbranden. Daarom moeten we ofwel investeren in bosbeheer en in het ontwikkelen van een eigen houtindustrie voor de bouw of in het gebruik van natuurlijke materialen die bijdragen aan een groene economie. Dan kunnen we de klimaatverandering tegengaan en de economische afhankelijkheid van olieproducerende landen verminderen’.
Modernisering van de bouw
Het gebruik van hout in bouwprocessen zou ook kunnen bijdragen aan de modernisering van de bouwsector. Dit vraagt om coördinatie van de onderdelen van productiecyclus; vanaf de ontginning van de bossen tot het voltooien van de volledige levenscyclus van het gebouw en vervolgens van de recycling. Het vereist niet alleen een efficiënter beheer van de bossen, maar ook steun op alle niveaus binnen de waardeketen: van de oprichting en uitbreiding van bosbouwbedrijven tot het plan voor de ontwikkeling van de infrastructuur die nodig is om concurrerend te kunnen zijn, en van technisch advies bij de oprichting tot de bouw van meer houtverwerkingsfabrieken. En natuurlijk mag steun aan alle betrokken initiatiefnemers, ontwerpers en professionals niet ontbreken. Hun rol in het voorschrijven van bouwmaterialen, het opzetten en verspreiden van campagnes over de milieuwaarde van het gebruik van hout en de technische geschiktheid ervan is onontbeerlijk voor het succes van biobouw.