Saskia Plazier
Het is ernstig gesteld met de woningcrisis in Spanje. Bovendien heeft deze een enorme impact op het dagelijks leven van heel veel Spanjaarden. Dat blijkt uit een alarmerend rapport van Oxfam Novib, de internationale ontwikkelingsorganisatie die wereldwijd armoede en ongelijkheid onderzoekt. Ook de groeiende ongelijkheid is een bron van zorg volgens de onderzoekers.
Bijna de helft van de Spanjaarden zegt er direct onder te lijden. Ondanks economische groei en meer werkgelegenheid neemt de ongelijkheid niet af — integendeel, die verschuift van de portemonnee naar het dak boven het hoofd. Volgens Oxfam merken veel mensen weinig van economische vooruitgang als het op huisvesting aankomt. De hoge woonlasten en het gebrek aan woningen die betaalbaar zijn, vergroten de kloof tussen verschillende groepen. Het probleem is structureel en heeft steeds meer invloed op het dagelijks leven en versterkt de sociale ongelijkheid, aldus de organisatie in zijn conclusies.
Vooral huurders en jongeren getroffen
Voor het onderzoek ondervroeg Oxfam ruim vierduizend mensen van verschillende leeftijden en achtergronden. Bijna 49% van hen stelt dat de woningcrisis in Spanje hun dagelijks leven beïnvloedt. Slechts 14,4% van de huurders vertrouwt erop dat ze in de komende jaren zelf een huis zullen kunnen kopen. Onder huurders is de stemming uitgesproken pessimistisch. Zes op de tien schat hun kans klein of zelfs nihil in dat ze ooit een eigen woning zullen bezitten.
De kloof tussen eigenaars en huurders is groot en blijft ook groeien. Van alle ondervraagde huiseigenaren merkt slechts 33,2% iets van de crisis. Onder huurders ligt dat percentage op liefst 73,6%. Afkomst en leeftijd spelen hier ook een duidelijke rol: 62,7% van de jongeren voelt zich geraakt door de woonproblemen, terwijl dat bij 65-plussers slechts 22,8% is. Onder mensen met een migratieachtergrond loopt dat aandeel zelfs op 57,5%.
Volgens Oxfam is huisvesting daarmee uitgegroeid tot “het ware hart van de ongelijkheid”.
Veel ondervraagden geven aan te bezuinigen op eten, zorg of energie om hun huur of hypotheek te kunnen betalen. Anders blijft er simpelweg niet genoeg geld over om een dak boven hun hoofd te houden.
Brede steun voor meer sociale woningen
De meeste ondervraagden zien de overheid aan als grote verantwoordelijke voor de woningcrisis in Spanje. Daarna volgen investeringsfondsen, banken, vastgoedbezitters en verhuurplatforms. Helemaal onderaan de lijst met ‘schuldigen’ staan de kleine verhuurders, met minder dan tien woningen. Die krijgen slechts 6% van de verantwoordelijkheid toegeschreven.
Tegelijkertijd is er brede steun voor maatregelen die de druk op de woningmarkt moet verlichten:
- 74,8% wil dat de overheid het aantal sociale huurwoningen uitbreidt
- 72,4% pleit voor het opknappen van leegstaande woningen om ze te verhuren
- 71% wil dat de groei van toeristische appartementen wordt beperkt
Volgens Oxfam weerspiegelen deze cijfers een groeiend besef dat toegang tot huisvesting niet volledig aan de markt mag worden overgelaten.
10 snelle oplossingen voor de woningcrisis in Spanje
Lonen blijven achter bij stijgende kosten
De woningcrisis in Spanje staat niet op zichzelf. Veel Spanjaarden kampen met te lage lonen en stijgende kosten. Bijna een derde (30%) vindt hun salaris niet genoeg om waardig van te kunnen leven. Nog eens 40% stelt een tweede baan nodig te hebben om rond te kunnen komen. Een kwart van de ondervraagden geeft toe geld te moeten lenen van familie of vrienden. Sommigen moesten zelfs een beroep doen op liefdadigheidsinstellingen om hun maandelijkse kosten te kunnen dekken.
Ook geven veel respondenten aan geen financiële buffer te hebben. Een onverwachte uitgave van meer dan 600 euro per maand brengt ze al financieel in de problemen. Oxfam waarschuwt dat ‘in te veel huishoudens het geld op is vóór het einde van de maand’.
Groeiend gevoel van ongelijkheid
Een van de conclusies in het rapport luidt dat de maatschappelijke onvrede groeit. Zestig procent van de bevolking vindt dat de sociale ongelijkheid de afgelopen twintig jaar is toegenomen. Een steeds kleiner deel gelooft dat ze nog echt de kans hebben om hun situatie te verbeteren. Tot slot denkt meer dan de helft van de Spanjaarden dat afkomst of etniciteit bepaalt hoe ver iemand in het leven kan komen.
Oxfam vindt ongelijkheid geen onvermijdelijke realiteit, maar ziet het als het resultaat van bewuste politieke keuzes. De organisatie spreekt van “een schending van de menselijke waardigheid” en benadrukt dat de oplossingen allang bekend zijn, maar het aan politieke wil ontbreekt om deze uit te voeren.
Vier miljoen Spanjaarden leven van minder dan 644 euro per maand