Else Beekman
De twee arresten verplichten tot naleving van de wet op de integrale bescherming van de Albufera, diebeperkingen oplegt aan de landbouw om te voorkomen dat met nitraten vervuild water wordt geloosd in een ecosysteem dat al jaren in een desastreuze situatie verkeert.
In de eerste plaats is nu bevestigd dat de autonome gemeenschap de bevoegde instantie is om sancties op te leggen aan landbouwbedrijven in Campo de Cartagena voor hun verontreinigende lozingen in de zoutlagune, en niet de staat. Verder is een bedrijf veroordeeld tot het rooien van 4,91 hectare met citroenbomen die geïrrigeerd worden. Deze moeten worden vervangen door gewassen die bij wet zijn toegestaan.
Concreet moet een landbouwbedrijf in het gebied van Casa de lo Pereas, in de bij wet ingestelde hoogste beschermingszone, zijn geïrrigeerde gewassen rooien en het terrein in zijn natuurlijke staat herstellen, met gewassen die groeien door regen. Het bedrijf had hiervoor eerder een eerder bevel, van het regionale ministerie van Landbouw, Waterbeheer en Milieu van Murcia, verworpen en voerde aan het al sinds 1945 voor bevloeide teelten, 40 jaar vóór de inwerkingtreding van de waterwet die vergunningen voor dit soort exploitatie verleent.
Het Hooggerechtshof wijst er in het vonnis echter op dat de Confederación Hidrográfica del Segura (CHS) dit landbouwbedrijf al in 2019 had gewaarschuwd dat zij geen vergunningen had voor het gebruik van water, net zoals zij dat had gedaan met een andere 9.500 hectare illegale gewassen.
Wet van de Mar Menor
In de uitspraak staat ook dat de wet van de Mar Menor duidelijk bepaalt dat illegaal geïrrigeerde grond in de oorspronkelijke staat moet worden hersteld. De rechtbank benadrukt dat het landbouwbedrijf niet is gestraft en geeft het twee maanden om een plan in te dienen voor het herstel van de regengewassen en zes maanden om het uit te voeren. Dit is de tweede uitspraak van het Hooggerechtshof om de irrigatie in het beschermde gebied Mar Menor terug te draaien; de eerste uitspraak dateert van november 2021 en eiste de verwijdering van nog eens 4,99 hectare citrusbomen in hetzelfde gebied.
Verdeling van bevoegdheden
Bovendien heeft het Hooggerechtshof in een andere uitspraak bepaald dat het regionale Ministerie van Milieu van Murcia, en niet de Confederación Hidrográfica del Segura, die afhankelijk is van het Ministerie voor Ecologische Overgang, een milieuaansprakelijkheidsvordering moet instellen tegen landbouwbedrijven voor de schade die zij met hun lozingen aan het Mar Menor hebben veroorzaakt. De uitspraak, die vorige week bekend is gemaakt, heeft betrekking op acht bedrijven die op verzoek van het Openbaar Ministerie zijn bestraft voor het lozen van verontreinigende stoffen uit illegale ontziltingsinstallaties.
De autonome gemeenschap heeft echter niet de vereiste sanctieprocedure gevolgd, maar een rapport uitgebracht waarin zij van oordeel was dat de bevoegde instantie voor de tenuitvoerlegging van dit mechanisme de hydrografische confederatie was. De schade zou immers zijn toegebracht aan het openbare waterbouwkundige, maritieme en terrestrische domein.
Wat gaat het regionale ministerie nu doen?
Nu heeft het Hof een ‘tik uitgedeeld’ aan de deelregering van Fernando Lopez Miras. Het Hof is van oordeel dat het duidelijk is dat het gaat om schade aan de Mar Menor. Dat betekent dat het niet gaat om de milieuaansprakelijkheid voor schade aan het openbare waterdomein, maar aan de Mar Menor. Dit staat los van de eventuele strafprocedures die de Confederación Hidrográfica del Segura heeft opgestart’. ‘Het gaat om de milieuaansprakelijkheid voor lozingen in de Mar Menor, en de bevoegdheid om die te eisen berust dus bij de autonome gemeenschap’, aldus het vonnis. Tegelijkertijd waarschuwt het Hof voor de ‘ernstige achteruitgang’ van de lagune. Het regionale Ministerie van Milieuzaken heeft verklaard voornemens te zijn zich naar deze uitspraak te voegen en de desbetreffende procedures tegen de betrokken bedrijven op te starten.
Lees meer over de vervuiling van de Mar Menor.