Judith Goeree
Kerst in Valencia is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de belangrijkste feestperiodes in de stad. Zonder groots opgezette campagnes of toeristische promotie, trekt de stad elk jaar meer bezoekers tijdens de feestdagen. Wat begon als een reeks verspreide evenementen, is inmiddels uitgegroeid tot een indrukwekkend en vrijwel onafzienbaar kerstaanbod. Maar met dat succes komen ook nieuwe uitdagingen.
Van spontane groei naar massale toestroom
Waar Valencia vooral bekend staat om de massale toestroom tijdens Las Fallas, het grootste en bekendste volksfeest van de stad, lijkt ook kerst de grenzen van de draagkracht van de stad te bereiken. De verlichte binnenstad, het centrale plein met ijsbaan en reuzenrad, tientallen kerstmarkten, concerten en kinderactiviteiten trekken dagelijks duizenden mensen. Het wordt zelfs zo druk, dat de gemeente maatregelen voorbereidt voor 2026: het ontsteken van de kerstverlichting zal voortaan beveiligd worden, zoals ook bij het grootse Fallas-mascletà-evenement, met extra evacuatiezones.
Licht verspreid over de hele stad
Wat de kerst in Valencia uniek maakt, is de decentralisatie. In plaats van alles te concentreren rond het centrale Plaza del Ayuntamiento, verspreidde de vorige gemeenteraad de verlichting naar de wijken. Inmiddels staan in 45 buurten grote, verlichte kerstbomen en zijn talloze straten feestelijk verlicht. Dit beleid heeft geleid tot een bredere betrokkenheid van bewoners, die ook hun eigen balkons en gevels massaal zijn gaan versieren.
Een kerst zonder hoofdmarkt, maar met veel aanbod
In tegenstelling tot steden als Málaga of Madrid, heeft Valencia geen grote kerstmarkt op één centrale plek. In plaats daarvan zijn er kleinere markten verspreid over de stad, met als opvallendste de Feria de Artesanía op Plaza de la Reina. Ook in wijken als El Cabanyal, rond Mercado Colón en bij de Ciudad de las Artes y las Ciencias zijn kerstkraampjes te vinden. De meeste markten blijven open tot 5 januari.
Kinderen centraal tijdens de feestdagen
Voor families is er veel te beleven. Zo is er Expojove in Feria Valencia (26 december – 4 januari), een groots opgezette kinderbeurs met sport, muziek en spel. Daarnaast biedt de ‘Vila del Nadal’ naast het provinciehuis creatieve workshops, voorstellingen, Ook is er een mini-disco met muziek en alcoholvrije feestdrankjes.
Het gemeentelijke kinderprogramma concentreert zich in Parc Central, waar ‘La Central de la Navidad’ onder meer animatie, theater en speelhoeken biedt.
Muziek, traditie en duurzaamheid als pijlers
Een opvallend initiatief dit jaar is het programma onder het motto ‘Muziek, traditie, duurzaamheid en toegankelijkheid’. Dit bestaat uit 48 gratis kerstconcerten, waarvan de helft in het centrum en de andere helft in buitenwijken en deelgemeenten. Koren, traditionele muziek, straatoptredens en workshops in musea maken deel uit van het culturele aanbod.
Kerststallen in alle soorten en maten
Valencia heeft een rijke kerststallentraditie. Naast de officiële stallen op Plaza del Ayuntamiento en in het stadhuis, zijn er tientallen stallen te vinden in onder meer Fundación Bancaja, Palau de Cervelló en talloze casales falleros. Sommige stallen zijn traditioneel, andere opvallend creatief of zelfs abstract van opzet.
Kerstvuur in Patraix
In de wijk Patraix speelt de actieve buurtvereniging een grote rol in het lokale kerstprogramma. De wijk organiseert eigen activiteiten, met als hoogtepunt een traditioneel vreugdevuur om het nieuwe jaar te verwelkomen. In de aanloop daarnaartoe is er een weekendmarkt met ambachtelijke producten en tweedehandsverkoop. Van 26 tot 28 december keren de marktkraampjes terug en ook voor kinderen is er van alles te beleven.
Religieuze oorsprong niet vergeten
Hoewel kerst in Valencia vooral een stedelijk en cultureel evenement lijkt, is de religieuze oorsprong nog steeds zichtbaar. Parochies organiseren traditionele missen, waaronder de Misa del Gallo op kerstavond. Een bijzondere trekpleister tijdens deze kerstperiode is de recent gerestaureerde kerk van Santos Juanes, vlak bij de Mercado Central. Na vijf jaar renovatie is het 13e-eeuwse monument heropend, met gerestaureerde fresco’s van barokmeester Antonio Palomino en een nieuwe audiovisuele tour. De kerk geldt nu opnieuw als cultureel icoon in de stad en verwacht tijdens de feestdagen veel bezoekers.
Tussen succes en verzadiging
De kerst in Valencia heeft inmiddels het volume en de aantrekkingskracht van een nationaal evenement. Toch ontbreekt de stad op officiële toeristische kerstlijsten van Spanje, waar steden als Madrid, Málaga en Vigo wel prominent staan. Mogelijk is dat een zegen: Valencia groeit organisch, met eigen initiatieven en betrokkenheid van bewoners. Maar de balans is fragiel. Zoals bij de Fallas is ook hier de vraag: hoeveel groei kan de stad nog aan?
10 Spaanse kersttradities waar je niet omheen kan