Tien jaar satellietdata: Mar Menor oogt stabiel, maar probleem is niet opgelost

De waterkwaliteit van de Mar Menor lijkt zich de afgelopen jaren iets te stabiliseren. Dat klinkt positief, maar onderzoekers zien voldoende reden voor voorzichtigheid. Die stabilisatie betekent namelijk niet automatisch dat het kwetsbare ecosysteem herstelt. Het kan ook betekenen dat de lagune in een nieuw, minder gezond evenwicht terecht is gekomen.

Daarom blijven wetenschappers de Mar Menor intensief volgen. Niet alleen met metingen in het water zelf, maar ook vanuit de ruimte.

Stabieler, maar niet per se gezonder

Onderzoekers van het ICMAN-CSIC, het instituut voor mariene wetenschap in Andalusië, analyseerden met hulp van kunstmatige intelligentie en satellietbeelden bijna tien jaar aan veranderingen in de Mar Menor. Hun conclusie: waarden voor chlorofyl-a en troebelheid lijken in recente jaren minder te schommelen dan in eerdere periodes.

Chlorofyl-a zegt iets over de hoeveelheid algen in het water en troebelheid laat zien hoeveel zwevende deeltjes erin zitten. Beide factoren geven een goede indruk van de toestand van een lagune. Als die waarden hoog oplopen, is dat vaak een waarschuwing voor problemen zoals algenbloei, zuurstoftekort en verslechtering van het ecosysteem.

Maar minder schommelingen betekenen dus niet vanzelf dat het beter gaat. Volgens de onderzoekers kan de Mar Menor ook in een soort nieuwe balans zijn beland, zonder dat de onderliggende problemen echt zijn opgelost.

Satellieten maken veranderingen over jaren zichtbaar

Om dat in kaart te brengen gebruikten de onderzoekers beelden van de Europese Sentinel-2-satelliet uit de periode van juli 2015 tot juni 2024. Die satelliet levert beelden met een hoge resolutie waarmee goed te zien is hoe grote delen van de lagune zich ontwikkelingen en waar veranderingen optreden.

Met behulp van kunstmatige intelligentie konden de onderzoekers in enorme hoeveelheden beelddata patronen herkennen. Zo werd zichtbaar welke delen van de Mar Menor vergelijkbaar gedrag vertonen en waar de waterkwaliteit het meest onder druk staat.

De lagune werd daarbij in drie grote zones opgedeeld. Opnieuw blijkt de Rambla del Albujón een van de duidelijkste probleemgebieden. Dat is de waterloop die uitmondt in de Mar Menor tussen Los Alcázares en El Algar. Dit gebied geldt al langer als een belangrijke aanvoerroute van vervuilende voedingsstoffen naar het water en komt ook in deze analyse naar voren als een van de kwetsbaarste plekken.

Bekende crisismomenten zijn terug te zien

Een belangrijk voordeel van deze aanpak is dat onderzoekers een onderscheid kunnen maken tussen seizoensinvloeden, langetermijnontwikkelingen en extreme uitschieters. Daardoor konden ze afwijkingen in de data koppelen aan bekende gebeurtenissen in de Mar Menor, zoals de ‘groene soep’-jaren 2016 en 2017, de zware DANA van 2019 en andere extreme episoden daarna. Zo laat het onderzoek niet alleen zien dát het systeem verandert, maar ook wanneer en onder welke omstandigheden dat gebeurt.

Waarom die satellieten belangrijk blijven

Volgens de onderzoekers zijn satellieten een praktisch en relatief efficiënt hulpmiddel om de Mar Menor te blijven volgen. Ze leveren voortdurend nieuwe gegevens op, zonder dat voor elke meting een uitgebreide veldcampagne nodig is. Op basis van die gegevens is het makkelijker te bepalen waar metingen ter plaatse het nuttigst zijn. Zo kunnen metingen gerichter worden ingezet, vooral in de meest gevoelige zones van de lagune. Dat werkt zowel tijd- als kostenbesparend, terwijl de omstandigheden juist scherper in de gevolgd kunnen worden.

Voor een gebied als de Mar Menor, dat al jaren onder druk staat, is dat van groot belang. Want alleen door de veranderingen goed te blijven volgen, wordt duidelijk of de lagune echt herstelt of slechts stabiel oogt, terwijl de ecologische schade onder het oppervlak blijft bestaan.