Onrust in Ceuta blijft: bewonersrellen, brandstichting en noodhulp aan Brussel

De rust is nog altijd niet terug in de Spaanse exclave Ceuta. Bijna een maand na de massale binnenkomst van migranten uit Marokko laait de spanning in de Spaanse enclave weer op. Bewoners en migranten botsten deze week meerdere dagen achter elkaar. Er braken branden uit in geïmproviseerde kampen. En de politieke ruzie tussen regering en oppositie over de aanpak groeit. Spanje vroeg intussen formeel noodhulp aan bij Brussel.

Meerdere dagen van rellen

Woensdagavond 26 augustus trokken duizenden inwoners van Ceuta het centrum in om te protesteren tegen de crisisaanpak door de regering in Madrid. Diezelfde nacht viel een groep van dertig tot veertig migranten bij Benzú een ongepantserd legervoertuig aan met stenen. Vier militairen raakten gewond, de soldaten moesten hun voertuig achterlaten en op de vlucht slaan. De politie hield twaalf migranten aan.

Donderdag 27 augustus liep de spanning verder op. Tientallen bewoners vormden een mensenketen om twee voertuigen van het Rode Kruis de toegang tot het strand El Trampolín, waar honderden migranten overnachten, te versperren. Ze scandeerden leuzen als “Fuera la Cruz Roja” (weg met het Rode Kruis) en “Ceuta no se vende, Ceuta se defiende” (Ceuta is niet te koop, Ceuta wordt verdedigd). De hulpvoertuigen moesten op verzoek van de Nationale Politie terugkeren.

Later die dag verplaatste de onrust zich naar het naastgelegen strand Benítez. Een groep bewoners drong daar het geïmproviseerde kamp van migranten binnen, richtte schade aan en stak spullen in brand. De politie greep in met charges en zette rubberkogels in om de menigte te verspreiden. Betogers droegen daarbij een grote Spaanse vlag.

Vrijdag 28 augustus herhaalde het patroon zich. Opnieuw blokkeerden bewoners het konvooi van het Rode Kruis, opnieuw braken er vernielingen en brandjes uit bij de tenten en hutten, ditmaal op El Trampolín, en opnieuw moest de politie ingrijpen, zo meldt El Diario. Uiteindelijk kon het Rode Kruis via een andere route alsnog voedsel uitdelen.

Op beide stranden samen verblijven nog altijd honderden tot enkele duizenden migranten. De politie heeft nu extra eenheden naar de stranden gestuurd om verdere branden te voorkomen.

Regering en oppositie botsen fel

De crisis is inmiddels ook een politiek gevecht geworden. De PP verwijt premier Pedro Sánchez traagheid. Pas nadat zijn zomervakantie voorbij was, bijna een maand na het begin van de crisis, riep hij de Consejo de Seguridad Nacional bijeen. Daar stelde de regering een “mando único” in, een centrale crisisleiding onder minister Ángel Víctor Torres. PP-woordvoerder Muñoz sprak van een “afwezige regering” en een “gevoel van verlatenheid”. PP-senator voor Ceuta Cristina Díaz eiste dat Sánchez politieke verantwoordelijkheid neemt en bekritiseerde dat het decreet voor het mando único geen concrete middelen, financiering of termijnen bevat.

Vox gaat nog verder en eist het ontslag van Torres. De partij noemt het mando único “te laat” en zolang het onder leiding van Sánchez staat “nutteloos”. Partijleider Santiago Abascal beschuldigde de regering ervan aan de kant van de migranten te staan. Ceuta’s regionale president Juan Jesús Vivas, van de PP, had samen met de voltallige Asamblea de Ceuta juist al vanaf het begin om een mando único gevraagd en steunt het besluit nu. Dat zint Vox niet, de partij vindt dat samenwerking met Sánchez de druk op de regering juist wegneemt.

Opvallend genoeg riepen regering en PP na de rellen wel gezamenlijk op tot kalmte. PP-Kamerlid Javier Celaya, geboren in Ceuta, waarschuwde dat geweld, het lastigvallen van journalisten en het blokkeren van het Rode Kruis de stad niet helpen. Tegelijk noemde partijgenote Ana Vázquez de regering “ongecontroleerd, overweldigd en volledig verdeeld”, meldt El Diario.

Spanje vraagt formeel hulp aan Brussel

Op maandag 24 augustus, 25 dagen na het begin van de crisis, diende de Spaanse regering een formele aanvraag in bij de Europese Commissie voor noodfinanciering. Het gaat om het EMAS-mechanisme, onderdeel van het Europese Fonds voor Asiel, Migratie en Integratie. De Commissie bevestigde de ontvangst van de aanvraag en gaat nu beoordelen hoeveel geld Spanje kan krijgen. Bij eerdere migratiedruk, zoals op de Canarische Eilanden, kon tot 80 procent van het gevraagde bedrag vooraf worden uitgekeerd.

Naast financiering bood de Commissie Spanje al meerdere keren extra inzet aan van de Europese grensbewakingsdienst Frontex, Europol en het Asielagentschap van de EU. Voor die operationele steun is echter een aparte formele aanvraag nodig, die de regering-Sánchez tot nu toe niet heeft ingediend.

Vrijdag 28 augustus meldde minister van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migratie Elma Saiz in het Congres dat het noodbudget voor Ceuta wordt verhoogd naar 44,51 miljoen euro. Op 3 augustus lag dat bedrag nog op ruim zes miljoen euro. Saiz wees op de inzet van het Rode Kruis, dat volgens haar inmiddels 93.650 voedselpakketten heeft uitgedeeld en 6.687 medische behandelingen heeft verricht in Ceuta.

Voor de inwoners van Ceuta blijft het intussen wachten op zichtbare verbetering. Zolang honderden migranten op de stranden blijven en het mando único nog geen concrete resultaten oplevert, lijkt de kans klein dat de rust snel terugkeert.