Openbaar Vervoer in Spanje beleeft historisch crisisjaar

door Else BeekmanElse Beekman
Gepubliceerd: Laatst gewijzigd
Openbaar Vervoer in Spanje beleeft historisch crisisjaar

Daarbij moet nog het aanzienlijke banenverlies worden opgeteld en de sluiting van alle recreatieve locaties waardoor er minder gebruik werd gemaakt van het openbaar vervoer. Na opheffing van de noodtoestand nam het gebruik wel weer iets toe, maar bereikte op geen stukken na het niveau van voor de coronapandemie. Ook toen het in de maanden mei en september weer drukker werd in de Spaanse steden, bleef het rustig in het openbaar vervoer. 

In de zes grote Spaanse steden nam het aantal reizigers in het openbaar vervoer met de helft af ten opzichte van een jaar geleden, terwijl het autoverkeer maar afnam met een percentage van tussen de 15 en 25 procent. Daarmee beleefde het openbaar vervoer in Spanje in 2020 de grootste crisis in de geschiedenis.  

Angst voor besmetting in OV onterecht

Uit een recent gepubliceerd onderzoek van consumentenorganisatie OCU blijkt dat 67 procent van de Spanjaarden het openbaar vervoer ziet als een van de locaties waar de kans op een coronabesmetting het grootst is. In oktober werd echter bekend dat wetenschappelijk onderzoek uitwijst dat dit niet het geval is als alle preventieve maatregelen (mondkapjes, sociale afstand etc.) in acht worden genomen. De Spaanse Wetenschappelijke Onderzoeksraad CSIC onderzocht in juni monsters die waren afgenomen in de metro en de metrostations van Valencia en trof in geen van deze monsters het coronavirus aan.

Niet alleen in de grote steden, ook bleef het in de forensentreinen en -bussen opvallend rustig dit jaar. Zelfs in de zomermaanden juni en juli, toen er nauwelijks coronarestricties golden, werd in steden als Madrid, Sevilla en Málaga minder dan de helft van het gebruikelijke aantal passagiers geregistreerd vergeleken met diezelfde maanden van het vorig jaar. In september en oktober nam het reizigersaantal zelfs nog verder af. 

Gevolgen coronapandemie catastrofaal voor gemeentelijk OV

De gevolgen van deze ontwikkeling voor de openbaarvervoersbedrijven in Spanje zijn catastrofaal. Directeur Álvaro Fernández Heredia van de stedelijke busdienst van Valladolid schat het verlies van zijn bedrijf in op zo’n 4,8 miljoen euro. In Valencia is dit verlies zelfs 14 miljoen euro, in Málaga 22 miljoen euro en in Zaragoza 24,5 miljoen euro. Het einde van de crisis is voor deze openbaarvervoersdiensten nog niet in zicht, terwijl er juist extra kosten zijn gemaakt voor het installeren van plastic schermen, infectiematerialen voor passagiers, het verbeteren van de ventilatiesystemen, het desinfecteren van de bussen, metro’s et cetera. Het geleden verlies voor spoorwegmaatschappij Renfe wordt geschat op zo’n 400 miljoen euro. 

Om de geleden schade te compenseren heeft het ministerie van Transport dit jaar 800 miljoen euro uitgetrokken. Dat geld is echter alleen terechtgekomen bij de openbaarvervoersbedrijven van de autonome regio’s, waaronder de metro’s, trams en forensenbussen vallen. De stadsbusbedrijven, die onder de gemeentes vallen, wachten bijvoorbeeld nog steeds op financiële overheidshulp.

Terwijl de autobranche in drie jaar tijd 10 miljard euro aan overheidssteun krijgt, gaat er maar 4,1 miljard euro naar de ontwikkeling van het openbaar vervoer in de Spaanse steden. Voor de gemeenten is er nu op korte termijn financiële hulp noodzakelijk en op langere termijn ook een wetgeving die de financiering van het stedelijke openbaar in de toekomst beter regelt.  

Promotiecampagnes en uitbreiding dienstregeling

De vraag is nu hoe de Spanjaarden ervan te overtuigen dat reizen met het openbaar vervoer een veilige, en bovendien milieuvriendelijkere, keuze is. Dat kan volgens experts en geraadpleegde openbaarvervoersbedrijven met het voeren van promotiecampagnes, of door juist nog meer bussen, metro’s en forensentreinen in te zetten om druktes in het openbaar vervoer te voorkomen en ook de slecht bereikbare locaties aan te sluiten op het openbaarvervoersnetwerk.