Judith Goeree
De Catalaanse partij Junts per Catalunya, geleid door oud-regiopresident Carles Puigdemont, overweegt de samenwerking met de Spaanse premier Pedro Sánchez te beëindigen. Junts is een van de kleine partijen die Sánchez’ minderheidsregering in Madrid overeind houden. De partij verwijt de socialistische PSOE het niet nakomen van afspraken over immigratie, amnestie en veiligheid. De partij vindt dat er te weinig voortgang is geboekt op deze dossiers.
Overleg in Perpignan
Partijleider Carles Puigdemont heeft dit weekend in Perpignan (Frankrijk) de partijtop van Junts bijeengeroepen. Op maandag volgt overleg met de voltallige partijleiding. Tijdens deze bijeenkomsten staat de vraag centraal of Junts zich moet terugtrekken uit de onderhandelingen met de PSOE, die sinds 2023 plaatsvinden in Zwitserland. Ook ligt de mogelijkheid op tafel om de regering-Sánchez te isoleren in het Congres van Afgevaardigden.
De partij overweegt ook om haar parlementaire steun aan de regering-Sánchez in het Congres van Afgevaardigden in te trekken. Dit zou betekenen dat Junts zich niet langer achter wetsvoorstellen of begrotingen van de regering schaart, waardoor de PSOE haar meerderheid in het parlement dreigt te verliezen.
Vier waarschuwingen
De eerste kwam op 20 augustus, toen Carles Puigdemont tijdens een toespraak in het Zuid-Franse Prada al waarschuwde dat er “politieke veranderingen in de herfst” konden volgen als Madrid geen voortgang boekte met afspraken over immigratie, amnestie en de officiële status van het Catalaans.
Een maand later, op 17 september, verweet Junts-woordvoerder Miriam Nogueras premier Sánchez in het parlement dat zijn regering afspraken met Catalonië “blokkeert of eindeloos uitstelt”.
Op 24 september bekritiseerde het Catalaanse Kamerlid Josep Maria Cruset de ongelijke uitvoering van de nationale begroting. Volgens hem wordt in Catalonië structureel minder geïnvesteerd dan in Madrid.
De vierde waarschuwing volgde afgelopen week, toen Miriam Nogueras in het parlement stelde dat het “tijd is voor verandering”. Ze verweet de regering-Sánchez zich te verschuilen achter symbolische kwesties, maar geen oplossingen te bieden voor problemen die Catalanen dagelijks raken, zoals veiligheid, koopkracht en woningnood. Daarmee zette Junts voor het eerst openlijk de steun aan de regering ter discussie.
Belangrijkste punten van kritiek
Junts verwijt de regering-Sánchez dat zij belangrijke toezeggingen niet nakomt die in eerdere onderhandelingen zijn vastgelegd in ruil voor steun in het parlement. Zo wacht Catalonië nog altijd op de overdracht van immigratiebevoegdheden aan de regionale regering. Die overdracht zou het Catalaanse bestuur meer zeggenschap geven over de opvang en integratie van migranten, een thema dat Junts politiek wil gebruiken om zich te onderscheiden van de socialisten.
Ook de erkenning van het Catalaans, Baskisch en Galicisch als officiële talen van de Europese Unie blijft volgens Junts steken in diplomatieke beloften. Ondanks gesprekken met onder meer de Duitse regering is er nog geen concreet besluit binnen de EU, wat Junts ziet als een gebrek aan inzet van Madrid.
Daarnaast verwijt de partij de PSOE van premier Pedro Sánchez dat zij in het parlement wetgeving van Junts tegen illegale woningbezetting en tegen veelplegers heeft tegengehouden. Vooral in Catalonië, waar volgens Junts bijna de helft van alle woningbezettingen in Spanje voorkomt, is dat een belangrijk sociaal en veiligheidsprobleem. De partij stelt dat de regering hiermee niet luistert naar de zorgen van lokale bestuurders en burgers.
Begrotingsuitvoering
Volgens parlementslid Josep Maria Cruset werd in 2023 slechts 45 procent van het voor Catalonië toegezegde investeringsbudget daadwerkelijk besteed, terwijl Madrid 212 procent van het geplande bedrag ontving. “Altijd hetzelfde: Catalonië droogleggen en Madrid overladen,” aldus Cruset.
Interne raadpleging
Junts wil de partijleden laten beslissen over de koers. De uitslag bepaalt of de samenwerking met de regering-Sánchez wordt voortgezet. Omdat Sánchez in het parlement afhankelijk is van de stemmen van Junts, kan een breuk zijn meerderheid in gevaar brengen, vooral bij de komende begrotingsonderhandelingen.
Dreigt de val van het kabinet?
De druk op premier Sánchez neemt ondertussen steeds meer toe. Zijn minderheidsregering wordt al maanden geconfronteerd met ontevreden coalitiepartners, dalende peilingen en kritiek op de trage uitvoering van de amnestiewet voor Catalonië. Ook binnen de PSOE groeit de zorg over het imago van een regering die voortdurend moet schipperen om aan de macht te blijven.
Een breuk tussen Junts en de PSOE betekent niet automatisch de val van de regering, maar het risico is groot. Zonder de stemmen van Junts verliest premier Sánchez zijn parlementaire meerderheid en kan hij geen begroting meer door het Congres loodsen. Dat zou de regering ernstig verzwakken en op termijn kunnen leiden tot vervroegde verkiezingen.
Sánchez: “Spanje moet zich wapenen tegen klimaatverandering” na ongekende natuurbranden