Else Beekman
Carles Puigdemont heeft in Spanje geen openstaande zaak meer en dat brengt zijn terugkeer naar Spanje weer een stap dichterbij. De Spaanse Rekenkamer (Tribunal de Cuentas) spreekt de voormalige Catalaanse regiopresident vrij in de zaak over de kosten van het Catalaanse onafhankelijkheidsproces. Ook 34 andere oud-bestuurders gaan vrijuit, onder wie oud-president Artur Mas en Oriol Junqueras. De reden is de amnestiewet.
De zaak draaide om overheidsgeld dat de Catalaanse regering uitgaf aan het referendum van 1 oktober 2017 en aan de promotie van het procés in het buitenland, de Catalaanse poging om zich in 2017 van Spanje af te scheiden. De Rekenkamer spreekt alle 35 gedaagden vrij en heft ook de borgsommen op die zij moesten betalen, meldt persbureau EFE.
Waarom nu pas deze zaak?
De amnestiewet was al van kracht sinds juni 2024. Toch zette de Rekenkamer pas nu een streep onder de zaak. De rechter in deze zaak, Elena Hernáez, legde eerst vragen voor aan het Europees Hof van Justitie.
Dat hof gaf deze zomer groen licht voor de amnestiewet. Wel met de kanttekening dat het anders lag als er Europees geld was gebruikt om het procés te betalen. Hernáez gaf de partijen daarom tien dagen om aan te voeren of dat zo was. Sociedad Civil Catalana vroeg om extra onderzoek naar Europese fondsen. Dat verzoek werd afgewezen.
De conclusie is nu dat niet bewezen is dat er Europees geld in het spel was. De Rekenkamer verdedigt de vertraging wel. De Catalaanse regionale overheid krijgt namelijk subsidies uit Brussel. Dan is het volgens de uitspraak een redelijke vraag of daar geld voor het procés tussen zat. Was dat het geval geweest, dan had de amnestie niet gegolden, benadrukt Hernáez volgens EFE.
Puigdemont zelf was niet blij met die extra ronde. Via zijn advocaat Gonzalo Boye diende hij een klacht in tegen Spanje bij de Europese Commissie.
Puigdemont vrijgesproken, maar nog niet definitief
Helemaal klaar is het nog niet. Sociedad Civil Catalana heeft aangekondigd in beroep te gaan. De organisatie wil alle juridische wegen bewandelen, tot en met Europese instanties. Volgens haar is nooit goed onderzocht of er Europees geld in het procés zat. Het beroep gaat eerst naar de Rekenkamer zelf. Daarna is nog cassatie mogelijk bij het Hooggerechtshof, meldt Deia.
De Rekenkamer verdedigt zich ook tegen kritiek op de lange duur. Volgens de uitspraak lag de vertraging juist bij de gedaagden. Zij kwamen in juni 2024 met een beroep op de amnestie, toen het vonnis al bijna klaar was. Dat was een nieuwe kwestie, en daar moesten alle partijen eerst over gehoord worden.
De weg naar huis ligt open
De uitspraak volgt kort op een andere belangrijke beslissing. Enkele dagen geleden gaf het Spaanse Grondwettelijk Hof Puigdemont volledige amnestie. Het ging daarmee in tegen het Hooggerechtshof. Dat wilde verduistering van overheidsgeld buiten de amnestie houden. Volgens het Hooggerechtshof hadden de separatistische leiders zichzelf indirect verrijkt, omdat ze het procés niet uit eigen zak betaalden.
Het Constitutioneel Hof veegde dat argument van tafel. Het Hooggerechtshof legde zich daarbij neer en trok het arrestatiebevel tegen Puigdemont in. Hij heeft inmiddels besloten terug te keren naar Catalonië. Wanneer precies, houdt hij nog in het midden. Hij overweegt te wachten tot na de algemene verkiezingen van 29 november, zo schrijven Spaanse media.