Steeds meer teken in Spaanse parken en woonwijken

Na een wandeling in het bos is een tekencheck voor veel mensen heel normaal. In Spanje is dat tegenwoordig ook verstandig na een bezoek aan een park of groene woonwijk. Door zachtere winters en klimaatverandering blijven teken langer actief en breidt hun leefgebied zich uit. Sommige soorten kunnen gevaarlijke ziektes overbrengen.

Dat teken soms meer zijn dan een vervelende beet, bleek deze week nog. Een 68-jarige man uit de provincie Salamanca belandde in het ziekenhuis met de zeldzame Krim-Congo hemorragische koorts. Hij liep de ziekte vermoedelijk op na een tekenbeet en werd overgebracht naar het militaire ziekenhuis Gómez Ulla in Madrid, het landelijke expertisecentrum voor infecties. Volgens de autoriteiten is zijn toestand stabiel.

Volgens Félix Valcárcel, tekendeskundige bij het Spaanse onderzoeksinstituut INIA, worden teken in Spanje op steeds meer plekken gevonden. Ze duiken niet langer alleen op in natuurgebieden, maar ook steeds vaker in parken en woonwijken.

Groeiende populatie, lastig te meten

Het aantal teken in Spanje neemt toe. Hoe groot de toename van het aantal teken precies is, is moeilijk vast te stellen. “We zien dat er meer teken zijn, maar hoeveel precies weten we niet, omdat goede historische gegevens ontbreken”, aldus Valcárcel.

Wel staat volgens hem vast dat verschillende tekensoorten hun leefgebied uitbreiden en inmiddels op veel meer plekken voorkomen dan voorheen. Hij benadrukt dat waakzaamheid belangrijk is, maar dat er geen reden is voor paniek. Lang niet iedere teek draagt ziekteverwekkers bij zich

Zachtere winters helpen teken

Zachtere winters zorgen ervoor dat teken langer overleven en eerder actief worden. Daardoor kunnen sommige soorten tegenwoordig vrijwel het hele jaar worden aangetroffen. Klimaatverandering speelt daarbij volgens onderzoekers een belangrijke rol.

Ook komen (wilde) dieren zoals wilde zwijnen, egels en konijnen steeds vaker in de buurt van steden. Zij nemen teken mee, waardoor deze ook in stedelijke groene gebieden terechtkomen.

De drie belangrijkste tekensoorten in Spanje

Wereldwijd bestaan ongeveer achthonderd tekensoorten. Teken kun je onderverdelen in twee families: harde teken (Ixodidae) en zachte teken (Argasidae). Het zijn de harde teken die zich aan mensen hechten en ziekten kunnen overbrengen. In Spanje zijn het vooral deze drie soorten die een gevaar kunnen zijn voor de volksgezondheid.

De schapenteek (Ixodes ricinus)

De schapenteek is ook in Nederland de meest voorkomende tekensoort en geldt als de belangrijkste verspreider van de ziekte van Lyme. In Spanje komt hij vooral voor in de vochtige bossen van het noorden, zoals in La Rioja, Navarra en Baskenland. Inmiddels is de teek ook op enkele plekken in Zuid-Spanje aangetroffen, vooral langs beken en andere waterlopen die in de zomer niet droogvallen.

De reuzenteek (Hyalomma marginatum)

De Hyalomma-teek, ook wel reuzenteek genoemd, is groter dan de meeste andere tekensoorten. Hij leeft vooral in droge gebieden, struikgewas en op plaatsen waar veel wilde vogels en hoefdieren voorkomen. Deze teek kan de zeldzame maar gevaarlijke Krim-Congo koorts overbrengen. De besmette teken reizen vaak mee op trekvogels die in de zomer vanuit Afrika naar Europa trekken. Daardoor kan de soort zich ook buiten het oorspronkelijke leefgebied verspreiden. Deze teek kan ook rickettsiose, een bacteriële infectie, verspreiden.

Door zachtere winters rukt de reuzenteek steeds verder op. Waar hij vroeger vooral in het zuiden van het Iberisch Schiereiland voorkwam, wordt de soort inmiddels in veel meer delen van Spanje en Portugal aangetroffen. Alleen in de hoogste berggebieden komt de teek nog nauwelijks voor.

De bruine hondenteek (Rhipicephalus sanguineus)

De bruine hondenteek is een van de meest verspreide tekensoorten ter wereld. Hij komt vooral voor op honden, maar kan zich ook aan mensen hechten. In Spanje is deze teek vrijwel overal te vinden, ook in stedelijke gebieden. De bruine hondenteek kan Mediterrane gevlekte koorts, een vorm van rickettsiose, overbrengen.

Zo verwijder je een teek veilig

Ontdek je een teek, verwijder deze dan zo snel mogelijk met een puntige pincet of speciale tekenverwijderaar. Pak de teek zo dicht mogelijk op de huid vast en trek hem rustig recht naar buiten. Knijp het lichaam niet fijn en gebruik geen alcohol, olie of andere middeltjes om de teek los te krijgen.

Noteer de datum van de tekenbeet en houd de plek de weken daarna goed in de gaten. Ontstaat er een rode ring of vlek die groter wordt, of krijg je koorts, hoofdpijn, spierpijn of andere griepachtige klachten, neem dan contact op met een arts. Bewaar de teek eventueel in een afgesloten potje. Dat kan artsen helpen om de tekensoort te identificeren als er later klachten ontstaan.

Praktische tips

Ga je wandelen, fietsen of kamperen in Spanje, controleer jezelf dan na afloop altijd op teken. Dat geldt niet alleen na een bezoek aan een natuurgebied, maar ook na een wandeling door een park of een groene woonwijk. De kans op een besmetting blijft klein, maar een snelle controle en het goed verwijderen van een teek kunnen veel problemen voorkomen.

Wil je weten welke tekensoorten waar in Europa voorkomen? Op deze kaart van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) zie je waar de belangrijkste tekensoorten zijn aangetroffen en welke ziekten zij kunnen overbrengen.

El Torcal: wandelen tussen kalksteen uit een verdwenen zee