Else Beekman
Volgens statistische criminaliteitsgegevens van het ministerie van Binnenlandse Zaken, zijn in de afgelopen vijf jaar in Spanje 1.474 aangiftes geregistreerd van telefonische afpersing. De helft daarvan vond plaats in 2016, met een piek in de maand juli van dat jaar toen dagelijks bijna vier gevallen werden gemeld. Daarna nam het aantal aangiftes van telefonische afpersing wat af, maar in 2019 werd weer een stijging van dit aantal waargenomen met in totaal 136 aangiftes. Vanaf 2016 zijn er voor dit delict in Spanje 17 personen aangehouden, waarvan vier in het afgelopen jaar.
Ontvoering familielid
De daders kiezen over het algemeen hun slachtoffers willekeurig uit, en melden zich telefonisch met de boodschap dat ze een familielid hebben ontvoerd en geld eisen in ruil voor de vrijlating. Het bedrag dat wordt geëist varieert tussen de 10 duizend en 500 euro.
De laatste aangifte betreft die van een 69-jarige inwoonster van Madrid die werd gebeld met de mededeling dat ze 10 duizend euro moest betalen als ze haar dochter nog levend terug wilde zien. De vrouw nam de bedreiging serieus en ging naar de bank om het geld volgens instructies van de criminelen op te sturen. De politie kon dit nog op tijd voorkomen omdat de echtgenoot inmiddels geverifieerd had of de dochter op haar werk was, wat inderdaad het geval was.
Gedetineerden in Chili
Het werkelijke aantal telefonische afpersingen ligt naar alle waarschijnlijkheid een stuk hoger dan het aantal geregistreerde aangiftes, omdat in veel gevallen de politie niet op de hoogte wordt gebracht. Bij de gevallen waarvan wel aangifte gedaan is, is het voor de politie vaak lastig om de daders te achterhalen omdat deze zich in de meeste gevallen buiten Spanje begeven. Het gaat dan bijna altijd om gedetineerden die vanuit een gevangenis in Zuid-Amerika, vaak in Chili, met mobiele telefoons naar vaste nummers in Spanje bellen. Gegevens over hun slachtoffers vinden de daders op sociale mediaprofielen. Naast de gefingeerde ontvoering, wordt ook wel gebeld uit naam van de advocaat van een familielid dat zojuist zou zijn aangehouden en voor wiens vrijlating direct geld moet worden overgemaakt.
Tips om telefonische afpersing te voorkomen
De nationale politie heeft samen met de Guardia Civil een aantal regels opgesteld met instructies hoe te handelen in het geval van telefonische afpersing. Dit zijn de belangrijkste:
Neem de telefoon niet op of verbreek zo snel mogelijk de verbinding als het telefoonnummer dat belt begint met 056, of met een verborgen telefoonnummer.
Neem het bericht van een ontvoering van een familielid niet serieus, ook niet als er achtergrondgeluiden zijn die aan een ontvoering doen denken.
Laat je niet intimideren door het agressieve taalgebruik van de beller, maar blijf kalm en ga niet met de beller in gesprek, neem als je de mogelijkheid hebt, het gesprek op.
Stel een persoonlijke vraag over het veronderstelde ontvoerde familielid.
Verifieer indien mogelijk met een andere telefoonlijn waar het veronderstelde ontvoerde familielid zich in werkelijkheid bevindt en waarschuw de politie.
Ga niet over tot de betaling van het geëiste bedrag, ondanks dat dit in de meeste gevallen niet heel hoog is.
Geef nooit persoonlijke gegevens telefonisch door en plaats geen persoonlijke informatie die voor iedereen zichtbaar is op de sociale media.