Judith Goeree
Het nieuwe witte uitshirt van de Spaanse voetbalploeg is een onverwachte sensatie. Nog voordat Spanje zijn eerste wedstrijd op het WK speelde, was het shirt op veel plekken uitverkocht. Dat komt niet alleen door het ontwerp. Volgens de Spaanse krant El País raakt de populariteit van het shirt ook aan een gevoelig onderwerp in Spanje: de relatie met de nationale vlag en andere nationale symbolen.
In het kort
- Het witte uitshirt van Spanje was uitverkocht nog voor de eerste wedstrijd op het WK.
- Het shirt heeft een vintage uitstraling en wordt ook buiten het stadion gedragen.
- De Spaanse vlag heeft door het Franco-tijdperk voor sommigen nog altijd een politieke lading.
- In Vitoria-Gasteiz werd iemand bedreigd en geduwd omdat hij een Spaans voetbalshirt droeg.
- Volgens El País maakt de neutralere uitstraling het shirt voor een deel van de Spanjaarden extra aantrekkelijk.
Meer dan een voetbalshirt
Op sociale media wordt het shirt geprezen als het mooiste van het toernooi. Het lijkt eerder een modieus kledingstuk dan een klassiek voetbalshirt. Ook mensen die normaal geen voetbalshirt zouden kopen, vinden dit ontwerp aantrekkelijk.
Sportjournaliste Raquel González van AS denkt dat juist daarin het succes zit. “Het witte shirt is mooier en draagbaarder, daarom vinden mensen het leuker. Het valt op door zijn originaliteit.”
Waarom rood niet voor iedereen vanzelfsprekend is
Toch is er volgens El País meer aan de hand. Het traditionele rode shirt verwijst direct naar de Spaanse vlag. En juist die ligt in Spanje gevoeliger dan veel buitenlanders beseffen.
Tijdens de dictatuur van Francisco Franco werden de Spaanse vlag en andere nationale symbolen nadrukkelijk gebruikt door het regime. Tegelijk werden regionale talen en culturen, zoals het Baskisch en Catalaans, onderdrukt. Ook na de overgang naar de democratie verdween die beladen geschiedenis niet helemaal. Hoewel de vlag tegenwoordig het symbool is van de democratische rechtsstaat, roept zij bij een deel van de bevolking nog altijd gemengde gevoelens op.
Historicus Alejandro Quiroga, die onderzoek doet naar Spaans nationalisme, wijst erop dat de nationale vlag daardoor voor een deel van de bevolking nog altijd een politieke lading heeft. Dat geldt vooral in delen van Baskenland en Catalonië. Daar identificeert een deel van de bevolking zich sterker met de eigen regio dan met de Spaanse staat. Ook streven sommige politieke partijen er al decennialang naar meer autonomie of onafhankelijkheid.
Dat betekent niet dat Spanjaarden massaal moeite hebben met de nationale ploeg. Integendeel. Tijdens EK’s en WK’s kleuren de pleinen en stadions massaal rood. Maar buiten die voetbalcontext ligt het tonen van nationale symbolen soms gevoeliger dan in veel andere Europese landen.
Incident in Baskenland
Dat die gevoeligheid niet louter theoretisch is, bleek deze week in Vitoria-Gasteiz. Tijdens de wijkfeesten werd een man volgens de politie bedreigd en geduwd omdat hij een shirt van de Spaanse nationale ploeg droeg. De drie verdachten zouden hem hebben bevolen het uit te trekken. De Baskische politie onderzoekt de zaak als lichte mishandeling, dwang en een mogelijk haatmisdrijf.
Het incident staat op zichzelf, maar laat zien dat een Spanje-shirt op sommige plekken meer kan zijn dan alleen sportkleding.
Waarom juist wit werkt
Het succes zit waarschijnlijk in de combinatie van een fraai ontwerp en een subtiele uitstraling. Het shirt is onmiskenbaar Spaans, maar oogt minder nadrukkelijk als een nationaal symbool dan het traditionele rode tenue.
Dat past in een bredere strategie van Adidas. De fabrikant ontwerpt uitshirts steeds vaker als kleding die je ook buiten het stadion draagt. Zo kreeg België tijdens het EK een tenue als eerbetoon aan Kuifje en is het Belgische uitshirt op dit WK geïnspireerd op de surrealistische schilder René Magritte.
Voor veel supporters is het Spaanse shirt simpelweg het mooiste van dit WK. Volgens El País maakt juist die neutralere uitstraling het voor een deel van de Spanjaarden extra aantrekkelijk: een manier om de nationale ploeg te steunen zonder de sterke symbolische lading van de traditionele rood-gele kleuren.
Bronnen: El País, Cadena SER