Else Beekman
Een minuut voor één ’s middags verliet Maricarmen per brancard voorgoed het huis in de Madrileense wijk Retiro waar deze 87-jarige liefst 71 jaar lang onafgebroken had gewoond. Woensdag moest ze eruit. Na een controle in het ziekenhuis trekt ze voorlopig in bij familie. Ze kon de meer dan verdubbelde huur niet meer opbrengen.
Het was de vierde poging om de bejaarde vrouw uit huis te zetten. Tegen haar uitzetting heeft ze acht jaar gevochten. In 1956 kwam Maricarmen als zeventienjarige met haar ouders in het huis aan de Calle Alcalde Sainz de Baranda wonen. Haar vader tekende het huurcontract, maar overleed kort daarna, waarna haar moeder het overnam. Toen die in 2005 stierf, ging het contract naar Maricarmen.
Daar zit het probleem. Volgens de Spaanse wet mocht zo’n oud huurcontract maar één keer worden overgenomen. De eigenaar, investeringsfonds Urbagestión, heeft de wet dus aan zijn kant, schrijft El País. Het pand was in 2018 verkocht en kwam uiteindelijk bij dit vastgoedbedrijf terecht.
Maricarmen betaalde zo’n 500 euro per maand. Urbagestión vroeg eerst 2.650 euro en zakte later naar 1.650 euro. Haar pensioen is volgens El País 1.350 euro. Libertad Digital noemt 1.450 euro. Het bedrijf wil niet met de pers praten.
Alle aanbiedingen afgewezen
Mensen die met Maricarmen sympathiseerden, hebben van alles geprobeerd. Een bekende schrijfster, die anoniem wil blijven, bood aan om de rest van Maricarmens leven de huur te betalen. Het ministerie van Wonen probeerde het huis te kopen. In juni vroegen zelfs de Verenigde Naties aan Spanje om de uitzetting stil te leggen. Urbagestión heeft op geen enkel voorstel gereageerd. “Ze willen haar eruit hebben en dat is het”, aldus het ministerie tegen El País.
Woensdagochtend vroegen bemiddelaars van de huurdersbond nog om een maand uitstel, of desnoods een paar weken. Ook dat wees het bedrijf af. De rechter wilde doorzetten.
Eerdere woorden van Maricarmen gericht aan Pedro Sánchez
Tijdens een eerdere poging tot uitzetting en manifestatie richtte Maricarmen zich rechtstreeks tot premier Pedro Sánchez. Ze vroeg hem om langs te komen om zelf te zien wat de onzekerheid met ouderen doet die al decennialang in dezelfde woning wonen. Ze zei niet te begrijpen waarom mensen van haar leeftijd nog steeds bang moeten zijn om hun huis te verliezen.
Volgens de 87-jarige huurster is het onrechtvaardig dat commerciële investeringsfondsen woningen opkopen en vervolgens de huur verhogen of bewoners uitzetten. Ze benadrukte dat ze altijd netjes heeft betaald en dat ze alleen wil blijven wonen waar ze al bijna haar hele leven woont.
Een lange ochtend vol protest en politieoptreden
Dinsdag stonden er al zo’n vijfhonderd mensen voor de deur, onder wie zangeres Ana Belén en de acteurs Carlos Bardem en Juan Diego Botto. Ongeveer honderd activisten bleven ’s nachts in tentjes op straat slapen. Tientallen anderen zaten binnen op de trap. Een buurman op de eerste verdieping liet hen bij hem slapen en naar de wc gaan.
Om zes uur ’s ochtends sloot de politie de straat af. Uiteindelijk stonden er vijftien politiebusjes. Via de huurdersbond stuurde Maricarmen een videoboodschap aan iedereen die het voor haar opnam. Ze bedankte mensen die voor haar op straat hadden geslapen. “Ga door, maar doe elkaar geen pijn. Het moet vreedzaam blijven.”
Vanaf kwart voor acht begonnen agenten de demonstranten die met gearmde handen voor de deur zaten, één voor één weg te dragen en soms slepen. Dat ging langzaam. Soms waren er vier agenten nodig voor één persoon. Een verslaggever van El País zag hoe een activist die door de afzetting brak, door agenten tegen de grond werd gewerkt en werd geslagen. De hulpdiensten behandelden die ochtend twee mensen met lichte verwondingen.
Rond kwart over negen kwam de gerechtelijke commissie. Om kwart voor elf begon de eigenlijke ontruiming. Daar waren zo’n vijftig agenten van de oproerpolitie voor nodig. Om half twaalf forceerden agenten de deur van het gebouw. Op de trap zaten nog dertig mensen, die één voor één naar buiten werden gedragen. Volgens de activisten gebruikte de politie daarbij pepperspray. In het trappenhuis was tot hoog in het gebouw gehoest te horen. De huurdersbond spreekt van veel geweld, met aan haren trekken en knietjes. Dat is door de politie niet bevestigd.
De pers op afstand
Journalisten werden al vroeg naar het einde van de straat gedirigeerd. De regeringsvertegenwoordiger in Madrid, Francisco Martín, zegt dat hij urenlang heeft geprobeerd de pers wel toe te laten. Volgens hem handelde de politie in opdracht van de rechter en wilde ze journalisten beschermen tegen gewelddadige groepen. Zijn dienst liet weten de actie niet te leiden en tegen de uitzetting te zijn.
Burgemeester José Luis Martínez-Almeida vindt dat Martín zich daarmee aan zijn verantwoordelijkheid onttrekt, want de nationale politie valt onder hem. Almeida en woonminister Isabel Rodríguez verwijten elkaar al dagen dat de ander niet genoeg heeft gedaan om de situatie van vandaag te voorkomen.
Maricarmen verblijft voorlopig bij haar neef
Om twintig voor één ging de ambulancedienst naar binnen. Maricarmen werd naar het Hospital Gregorio Marañón gebracht. Haar neef ging met haar mee. Hij heeft vier kinderen en een huis van vijftig vierkante meter, maar voorlopig kan ze bij hem terecht. De gemeente had een gratis noodplaats in een verzorgingshuis voor haar klaar, maar Maricarmen koos toch voor haar familie.
In de regio Madrid worden gemiddeld drie mensen per dag uit hun huis gezet. Geen enkele zaak kreeg zoveel aandacht als deze.