Else Beekman
De gemeente Valencia heeft in de kustwijk El Cabanyal maar liefst 115 bouwkavels in eigendom die op dit moment leeg staan. Samen vertegenwoordigen die percelen bijna 39.000 vierkante meter grond. Buurtbewoners dringen er al langere tijd op aan dat de gemeente vaart maakt en een flink deel van die ruimte gebruikt voor betaalbare huurwoningen.
De 115 percelen zijn niet allemaal in handen van hetzelfde gemeentelijke onderdeel. Het overgrote deel, 87 kavels, ofwel ruim 75 procent van het totaal, is rechtstreeks eigendom van de gemeente zelf. Het gemeentelijke stadsontwikkelingsbedrijf AUMSA bezit zes percelen. De rest, 22 kavels, valt onder de vennootschap Plan Cabanyal-Canyamelar, die speciaal is opgericht om verbeterprojecten in deze verouderde wijk te versnellen.
De meeste van deze percelen zijn klein van formaat, het kleinste meet nog geen 24 vierkante meter. Vaak gaat het om stukjes van een oorspronkelijk groter perceel. Rond het zogeheten Bloque Portuarios bijvoorbeeld is de grond opgedeeld in maar liefst 34 losse stukken.
Het grootste aaneengesloten perceel ligt aan de Doctor Marcos Sopena, tegenover de havendokken. Dat gedeelte is ook wel bekend als het “Pai de las Piscinas”. Het terrein van bijna 24.000 vierkante meter doet momenteel dienst als openbare parkeerplaats en wordt gebruikt door de atletiekclub van Poblados Marítimos. Vroeger lag hier onder meer een kartbaan. Dat zo’n omvangrijk stuk grond leegstaat, staat in schril contrast met de ambitie van burgemeester Valencia om van de wijk een levendige kustboulevard te maken, en met de wensen van de buurtbewoners zelf.
Traag verloop
Concrete plannen voor de meeste van deze percelen laten vooralsnog op zich wachten. Zo werd voor de Calle Francisco de Baldoma ooit gewerkt aan de bouw van een parkeergarage. Deze langgekoesterde buurtwens was ook opgenomen in het Plan Cabanyal. Het huidige gemeentebestuur heeft dat plan echter, in elk geval voorlopig, geschrapt vanwege de hoge kosten.
Wel is er beweging rond het Bloque Portuarios. De sloop van dit gebouwencomplex is in gang gezet. Dat maakt de weg vrij voor de bouw van 51 nieuwe woningen, een ondergrondse parkeergarage met 53 plaatsen en een nieuw openbaar plein. Het geheel zou terechtkomen op gemeentegrond tussen de straten Astilleros, Vicent Guillot “Tío Bola” en Eugenia Viñes, waar zich ook een deel van de lege percelen bevindt.
Kritiek vanuit de buurt
Verder dan dat is er weinig voortgang geboekt. Vicepresident Vicente Gallart van de buurtvereniging Cabanyal-Canyamelar is kritisch. Volgens hem zijn namelijk alle investeringen die deze bestuursperiode zijn gedaan, geërfd van eerdere projecten en is er van nieuwe initiatieven in de wijk geen sprake. Hij verwijt het huidige bestuur dat het zich beperkt tot rustig beheren van wat het heeft overgenomen.
Ook maakt de buurtvereniging zich zorgen over het ontbreken van een helder en transparant traject voor de regularisatie van de concessiegronden langs de kustboulevard. Die liggen tussen de Avenida de los Naranjos en hotel Las Arenas. Daarnaast is er onzekerheid over de herhuisvesting van alle gezinnen die momenteel in het Bloque Portuarios wonen, of zij nu eigenaar, huurder of kraker zijn. De buurtvereniging is daarover helder: er moeten vooral woningen met betaalbare huur komen.
Woningbouwplannen op papier
Het Plan Cabanyal-Canyamelar zelf reserveert overigens wel degelijk flinke stukken grond voor nieuwe woningbouw, verspreid over zeven locaties. Tussen de Calle Doctor Lluch en Astilleros zijn 214 woningen gepland. Hiervan krijgt ruim de helft, 129, een ‘betaalbare huurprijs’. Op het terrein van het Pai de las Piscinas, tegenover restaurant La Pepica, staan 274 woningen op stapel, waarvan 89 gereguleerd. Bij Fausto Elio gaat het om 57 sociale huurwoningen, plus nog eens 12 aan de Calle Conde Melitó. Achter de vismarkt, in de zone die bekendstaat als ‘El Clot’, worden 153 woningen voorzien, waarvan 92 gereguleerd. Daar komen dan nog de 51 woningen van Bloque Portuarios bij, en 88 extra woningen in de zone waar de sloop van de blokken plaatsvindt.
De vraag die in de wijk blijft hangen: hoeveel van die plannen op papier daadwerkelijk werkelijkheid worden, en op welke termijn.
Een wijk in transformatie
El Cabanyal stond lange tijd bekend als krakersbolwerk. Op het hoogtepunt ging het om zo’n 130 gekraakte panden. Dat aantal is inmiddels teruggelopen tot ongeveer 60, grotendeels geconcentreerd in de sociale huurblokken van Bloque Portuarios. Gelijk met die terugloop kwam een golf van gentrificatie op gang. Voormalige kraakpanden zijn na ontruiming omgebouwd tot toeristische appartementen en gemeentelijke woningveilingen trekken opvallend hoge biedingen.
Die dynamiek legt extra druk op de discussie over de 115 lege percelen. In een tijd waarin investeerders steeds meer terrein winnen in de wijk, is het maar de vraag of de gemeente de resterende gronden inderdaad inzet voor betaalbare huurwoningen en niet zoals ook in andere Spaanse steden zo vaak gebeurt, kiest voor het grote geld en daarmee een verdere gentrificatie in de wijk.