Else Beekman
Inmiddels hebben al 3,7 miljoen Oekraïeners hun land verlaten. Nog eens 12 miljoen mensen in Oekraïne hebben hulp nodig. Het gaat om de een van de snelste en grootste exodussen ooit. En dat zo dichtbij onze eigen grenzen. Dat leidt ertoe dat veel mensen concreet iets willen doen. Ook Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of regelmatig verblijven.
Vooral donaties nodig
Het is logisch dat er procedures zijn om te controleren of je wel de juiste achtergrond hebt in combinatie met de juiste intenties om een gezin of individuen op te vangen. Organisaties als UNHCR, Unicef of het Rode Kruis vragen vooral om donaties om de hulp die zij aan vluchtelingen bieden te coördineren. Met dat geld betalen ze hulpgoederen, medicijnen, levensmiddelen, transport om die goederen en de vluchtelingen te vervoeren en de kosten voor het inrichten van opvanglocaties in landen als Polen en Moldavië etc.
Hulporganisatie overspoeld met hulpaanbod
Volgens verschillende Spaanse kranten zijn de hulporganisaties in Spanje die betrokken zijn bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne al overspoeld door de vraag van mensen die willen helpen. Het ontbreekt ze aan mensen en middelen om de gezinnen die zich aanbieden goed en volgens de procedures te kunnen evalueren. Families die al kinderen of vluchtelingen hebben opgevangen gaan daarom voor. Zij hebben al de procedures doorlopen die nodig zijn om vluchtelingen op te vangen.
Overweldigende interesse
De lawine van degenen die geïnteresseerd zijn in het opvangen van degenen die de oorlog ontvluchten, overweldigt iedereen. Ook het ministerie van Inclusie en de verschillende autonome regio’s (die opvangbevoegdheden hebben) proberen de processen te stroomlijnen. Ze proberen zo snel mogelijk ruimtes in te richten om de mensen te ontvangen en van waaruit ze hen kunnen herplaatsen.
Bied jezelf niet te lichtzinnig aan als opvangadres
ONG’s met ervaring in de vluchtelingenopvang roepen op tot kalmte en benadrukken dat het opvangen van vluchtelingen niet te lichtzinnig opgevat moet worden. Het gaat ook vaak niet goed, vluchtelingen zijn getraumatiseerd of depressief en willen in de basis helemaal niet ergens anders zijn dan thuis, dat niet meer bestaat.
Niet iedereen is zomaar geschikt om met dit soort complexe situaties om te gaan. Het is daarom belangrijk, zegt Aldeas Infantiles, dat “alle controlemechanismen en kanalen worden gevolgd om naleving van het ontvangstprotocol te garanderen”, goedgekeurd door de Europese Commissie.
Bevoegdheid ligt bij autonome regio’s
De bevoegdheid inzake opvang komt overeen met de autonome gemeenschappen in overleg met de centrale administratie. Elke geïnteresseerde moet contact opnemen met het departement sociale zaken van zijn regio. Daarbij moet deze opvang voldoen aan een reeks vereisten die, vanwege hun complexiteit, veel tijd vergen. Een gezin is niet zomaar geschikt. “We moeten die procedure niet verkorten. Dat zou namelijk een ernstig risico vormen voor de mensen die worden opgevangen en voor zij die hen opvangen.”
Controle van wie wil helpen
De personen die vluchtelingen willen opvangen mogen geen straf- en seksuele antecedenten hebben en geen medische meldingen van verslavingen of infectieziekten. Verder moeten ze de toezegging doen dat ze alle uit de opvang voortvloeiende kosten financieel op zich nemen.
Drie algemene opvanglocaties
Spanje heeft drie eerste opvanglocaties ingericht in Madrid, Barcelona en Alicante. Dat zijn de regio’s waar al het grootste aantal mensen uit Oekraïne staat ingeschreven. Vluchtelingen zullen als eerste hun familieleden of kennissenkring aanspreken voor directe opvang. Op die locaties worden de eerste processen geregeld zoals inschrijvingen, eventuele medische hulp, de verblijfs- en werkvergunningen worden verstrekt etc. Ook worden de vluchtelingen daar geïnterviewd om zo te weten te komen waar ze het best geplaatst kunnen worden.
Strengste procedure bij opvang van kinderen
Vooral de procedure bij minderjarige, alleenstaande kinderen is zeer streng. Die loopt via de Oekraïense ambassade, waar ze geïdentificeerd moeten zijn. Voorts worden de bevoegde Spaanse autoriteiten ingeschakeld. Dit alles om het gevaar van op de loer liggende oranisaties in mensenhandelo af te wenden.
Privé-initiatieven worden gecoördineerd door gemeenten
Hoewel minder weerloos, moet bij volwassenen vluchtelingen ook voorzichtigheid worden betracht. “Privé-initiatieven om huizen en huisvesting aan te bieden, moeten worden gecoördineerd door gemeenten, autonome gemeenschappen, hulporganisaties die al gespecialiseerd zijn in opvang of door de centrale overheid. Dat is om ervoor te zorgen dat de mensen die de vluchtelingen verwelkomen voldoende betrouwbaar zijn.
Hulp nodig van professionals
Bovendien kan iedereen die opvang biedt ook steun van professionals gebruiken. Ze hebben begeleiding en ondersteuning nodig alsmede een contactpunt bij twijfel. Ook op het niveau van vertalen en psychologish, meldt vluchtelingenorganisatie Acnur in een artikel in de krant El Confidencial.
Algemen informatienummer
Als antwoord op onze vraag waar mensen in Spanje die als gastgezin willen optreden zich kunnen opgeven, kwam het Rode Kruis Spanje met het volgende: “De La Caixa Foundation lanceert, in samenwerking met het ministerie van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migratie, een dienst om pleeggezinnen in contact te brengen met vluchtelingengezinnen in verschillende delen van het grondgebied in de provincies Madrid, Barcelona, Murcia en Malaga. Als u minimaal 6 maanden wilt deelnemen aan het gezinsopvangprogramma voor Oekraïense vluchtelingen, aarzel dan niet om contact met hen op te nemen.
- Gratis telefoon: 900 670 909
- Uren: maandag tot zondag, van 9.00 tot 22.00 uur.
Hoelang moet je hulp kunnen garanderen?
Een van de meest voorkomende vragen onder degenen die willen helpen, is hoe lang ze de opvang moeten garanderen. Op dit moment vraagt de organisatie Sonrisas de Ucrania dat je minimaal een maand de opvang kunt verzekeren, al moet je er rekening mee houden dat de situatie langer kan duren. Dit hangt af van eventueel volgende procedures.
“We zorgen er altijd voor dat mensen voor onbepaalde tijd bij een opvanggezin terecht kunnen, want we weten niet hoe lang dit kan duren”, legt Jonathan Hergueta uit, oprichter van de organisatie Sonrisas de Fe.
Donaties nodig
Op dit moment betalen beide organisaties alles met hun geld of donaties. Ze hebben nu vooral financiële of logistieke hulp nodig om het vervoer van de vluchtelingen naar Spanje te kunnen uitvoeren. “Alles werkt via mond-tot-mondreclame. De gemeenteraad probeert hier een register bij te houden, maar de procedures moeten sneller”, zegt Korolova.
Juntos por la Vida
Ook de organisatie Juntos por la Vida helpt vluchtelingen uit Oekraïne in Spanje onder te brengen. Op hun website benadrukken ze dat gezinnen bij elkaar gehouden worden, dus dat wie hulp aanbiedt daar rekening mee moet houden. Wie zich als opvang locatie wil aanbieden, kan een contactformulier invullen. Ook is er een rekeningnummer voor donaties.
Infancia de NAD
Organisatie Infancia de NAD wijst erop dat ze het register voor opvang al hebben gesloten en dat het met name nu belangrijk is om donaties te ontvangen. Zij helpen alleenstaande kinderen bij opvang. Hiervoor is veel geld nodig. Voor vervoer, hotels voor onderweg, levensmiddelen ander opvangmateriaal.
De organisatie vangt al in zomers en met kerst weeskinderen uit Oekraïne op en beschikt dus al over een lijst met mogelijke opvanggezinnen die alle procedures al hebben doorlopen.
Expoacción
Expoaccion Association heeft minstens één bus naar Oekraïne gestuurd om Oekraïense families op te halen. Het e-mailadres voor families die vluchtelingen kunnen verwelkomen is: expoaccion@gmail.com. De hulporganisatie voert tegelijkertijd voedsel- en kledinginzamelingen uit in verschillende delen van de stad, zo meldt het op de Facebook-account.
Oekraïne in Andalusië
De vereniging Oekraïne en Andalusië dringt op haar website aan op financiële steun. Ze hebben tot nu toe namelijk moeite om de vluchtelingen te evacueren. Je kunt wel een document invullen als je bereid bent een gezin te huisvesten. In dit document staan ook de voorwaarden. Zo moet je alle informatie- en trainingsbijeenkomsten bijwonen die worden georganiseerd vóór de aankomst van de vluchtelingen. Je moet de raad van bestuur van de vereniging persoonlijk ontmoeten en alle informatie en documentatie verstrekken die zij van je eisen. Ook moet je beloven de kosten voor de reis van de vluchtelingen en de verzekeringskosten te dekken.