Wie was Victoria Kent?

Wie was Victoria Kent? Ze schreef geschiedenis als een van de eerste vrouwen in de Spaanse politiek. In de turbulente jaren van de Tweede Spaanse Republiek speelde ze met haar vooruitstrevende ideeën een belangrijke rol in Spanje.  Diezelfde standpunten maken haar tot op de dag van vandaag echter ook een besproken figuur. 

Wie regelmatig met de trein reist rond Málaga, komt haar naam vanzelf tegen. Je vindt er een halte met haar naam, niet ver van treinstation María Zambrano. Die combinatie is geen toeval: Málaga heeft een opvallend sterke band met invloedrijke vrouwen uit de Spaanse geschiedenis. Maar waar María Zambrano bekendstaat als een van de belangrijkste filosofen van Spanje, is Victoria Kent een heel ander soort pionier.

María Zambrano: grootse vrouw uit de Spaanse geschiedenis

Engelse naam, Spaanse roots

Hoewel haar naam anders doet vermoeden, werd Victoria Kent in 1891 (of 1892, daarover bestaat enige twijfel) geboren in Málaga, waar ze ook opgroeide. In een tijd waarin vrouwen zelden studeerden, laat staan werkten of carrière maakten, koos zij voor een studie rechten in Madrid, een ongebruikelijke en gedurfde stap.

Eenmaal in de rechtszaal viel ze al snel op door haar scherpte en vastberadenheid. Ze hield zich staande in een wereld die vrijwel volledig door mannen werd gedomineerd. Daarmee werd ze een van de eerste vrouwelijke advocaten van Spanje, en ook de eerste vrouw die daadwerkelijk in een militaire rechtbank stond.

In 1930 verdedigde ze daar de Spaanse politicus Álvaro de Albornoz, die later een belangrijke rol zou spelen binnen de Tweede Spaanse Republiek en minister van Justitie werd.

Stap naar het parlement

Ze maakte de stap naar de politiek in 1931, toen de Tweede Spaanse Republiek werd uitgeroepen en er een einde kwam aan de monarchie. In datzelfde jaar werd Kent verkozen tot parlementslid. Ze hoorde bij een kleine groep vrouwen die hun intrede deden in de nationale politiek.

Niet veel later werd ze benoemd tot hoofd van het Spaanse gevangeniswezen. Een van haar belangrijkste projecten was de bouw van de Cárcel de Mujeres de Ventas in Madrid. Het was de eerste gevangenis in Spanje die speciaal was ontworpen voor vrouwen. Kent voerde er tal van hervormingen door, allemaal gericht op menselijkheid en heropvoeding, in plaats van alleen het uitzitten van straf.

Gevangenissen moesten volgens haar niet alleen mensen opsluiten, maar ook perspectief bieden. Zoals ze zelf zei: “Vrouwen plegen minder misdrijven, maar worden vaak zwaarder gestraft dan mannen.”

Het standpunt dat haar naam kleurde

Uiteindelijk kwam er een moment dat allesbepalend zou worden voor Kent. Tijdens een fel debat in het parlement in 1931 sprak ze zich uit tegen de onmiddellijke invoering van vrouwenkiesrecht, een standpunt dat haar reputatie blijvend zou bepalen.

Volgens Kent stonden veel Spaanse vrouwen nog te sterk onder invloed van de katholieke kerk. Daardoor zouden zij eerder conservatief stemmen, wat volgens Kent de hervormingen van de jonge republiek kon afremmen. Wat volgens haar samenhing met een gebrek aan scholing politieke vorming. Volgens Kent was de tijd er simpelweg nog niet rijp voor om vrouwen kiesrecht te geven.

Daarmee kwam ze lijnrecht tegenover Clara Campoamor te staan, ook een pionier op het gebied van vrouwenrechten in Spanje. Zij pleitte juist voor directe invoering van het kiesrecht. Campoamor kreeg uiteindelijk haar zin en het parlement stemde in 1931 vóór vrouwenkiesrecht. In 1933 gingen Spaanse vrouwen voor het eerst daadwerkelijk naar de stembus.

Het moment was historisch, maar ook dubbel. Twee vrouwen die streden voor vooruitgang, maar met een fundamenteel andere visie. Bij de verkiezingen van 1933 wonnen conservatieve partijen. Vrouwen kregen daarvan deels de schuld, al bleek uit later onderzoek  dat dat beeld te simpel was. Stemgedrag bleek vooral samen te hangen met sociale klasse en niet met geslacht.

In ballingschap

Na de Spaanse Burgeroorlog veranderde het leven van Kent ingrijpend. Toen Franco in 1939 aan de macht kwam, zat er voor haar niets anders op dan Spanje te verlaten. Net als veel andere republikeinen belandde ze in ballingschap, zonder uitzicht op een snelle terugkeer.

Ze vertrok eerst naar Frankrijk, waar de Tweede Wereldoorlog het leven er allesbehalve eenvoudig maakte. Haar naam stond bovendien op de zwarte lijst van het Franco-regime. Maar ook daar bleef ze zich inzetten voor anderen: zo hielp ze bij het opzetten van opvangplekken voor Spaanse vluchtelingen.

Later vertrok ze naar Mexico en vervolgens naar de Verenigde Staten. In New York bouwde ze een nieuw leven op, zonder haar idealen los te laten. Ze bleef zich inzetten voor rechtvaardigheid en vrouwenrechten, werkte voor de Verenigde Naties en schreef verschillende boeken. Ook richtte ze het tijdschrift Ibérica op. Het blad genoot aanzien in intellectuele kringen en vormde een van de manieren waarop de oppositie tegen Franco buiten Spanje levend bleef.

Pas na de dood van Franco keerde ze nog eenmaal kort terug naar Spanje. Ze overleed in 1987 in New York.

Complexe nalatenschap

Victoria Kent past niet netjes in één verhaal. Ze kreeg geen kinderen en over haar privéleven is relatief weinig bekend. Ook over haar enige bekende relatie, met de Amerikaanse filantrope Louise Crane, bleef ze zelf altijd discreet.

Ze was een pionier, een hervormer en een vrouw die barrières doorbrak. Maar ook iemand die op een cruciaal moment in de geschiedenis een andere koers koos. Misschien is dat waarom haar naam minder bekend is bij het grote publiek en stof blijft geven tot nadenken. Minder iconisch dan sommige van haar tijdgenoten, maar zeker niet minder betekenisvol.