Het dorp Agulo op het Canarische eiland La Gomera, Caracuel de Calatrava in Ciudad Real, Bolulla in Alicante en Longas in Aragón zijn voorbeelden van Spaanse locaties waar de covid-teller sinds het begin van de pandemie op nul is blijven staan. Dat is nog maar een greep, want in totaal zijn 300 Spaanse dorpen erin geslaagd om langer dan een jaar onder de covid-radar te blijven. Wat hebben deze dorpen met elkaar gemeen?
Lage bevolkingsdichtheid en weinig mobiliteit
Ten eerste moet gezegd dat alle covid-vrije dorpen in Spanje in dunbevolkte gebieden liggen. Met weinig inwoners per vierkante meter is al een hoop gewonnen. Toch is dat niet de enige factor waarmee dit jaloersmakende fenomeen kan worden verklaard. Zo speelt zeker ook de mate waarin de bevolking de preventiemaatregelen naleeft een grote rol. Maar volgens epidemioloog Juan Martínez gaat het ook om puur toeval, of in dit geval: puur geluk.
In de gemeente Cedrillas (Teruel) bijvoorbeeld, werd direct al fanatiek aan thuisisolatie gedaan, zelfs nog voordat de landelijke lockdown werd afgekondigd. Ondanks de strikte naleving van de maatregels waren er in november vorig jaar in Teruel al 203 mensen overleden aan covid-19, dat is omgerekend 568 coronadoden per 100 duizend inwoners, terwijl de landelijke mortaliteit sinds de aanvang van de pandemie op 210 doden per 100 duizend inwoners ligt. Dat toont aan dat een lage bevolkingsdichtheid in combinatie met een strikte aanpassing aan de situatie geen garantie is voor een covid-vrije samenleving.
Eerste besmetting grote gevolgen voor afgelegen gebieden
Ook woordvoerder Salvador Peiró van de Spaanse Vereniging voor Volksgezondheid (Sespas) onderstreept het gegeven dat een samenleving met weinig sociaal verkeer ook een flinke portie geluk moet hebben om volledig covid-19-vrij te blijven. De komst van het virus verloopt in afgelegen delen van Spanje weliswaar vertraagd, maar als het vroeg of laat toch zo ver is, dan zijn de gevolgen vaak groot omdat de inwoners nog geen enkele immuniteit hebben opgebouwd.
Bovendien is de gemiddelde leeftijd in deze rurale dorpen hoog, hetgeen de inwoners nog kwetsbaarder maakt voor de gevolgen van het coronavirus. 95 procent van de overleden covid-patiënten is immers boven de 65 jaar. Met die wetenschap houden verschillende rurale gemeenten in de weekenden hun dorpsgrenzen gesloten om de import van het virus tegen te gaan.
Vaccin is enige garantie
Volgens Martínez mogen de 300 covid-vrije dorpen in Spanje zich nu nog gelukkig prijzen, maar hebben zij daarmee geenszins de garantie de coronadans te ontspringen. Die zekerheid is er pas op het moment dat een aanzienlijk deel van de inwoners gevaccineerd is met het covid-vaccin. Zolang dat niet het geval is, is er sprake van puur toeval wanneer er geen besmettingen zijn, net zoals het puur toeval is dat een aantal verzorgingshuizen in Spanje gedurende de hele pandemie het coronavirus buiten de deur heeft kunnen houden.