Else Beekman
In het bergdorp Benarrabá is iets opvallends gebeurd: de circa 500 inwoners wekken inmiddels zoveel zonne‑energie op dat ze hun eigen stroombehoefte volledig kunnen dekken. Daarmee wordt Benarrabá daarom in Spaanse media aangeduid als het eerste dorp van Spanje dat volledig op zijn eigen zonnestroom draait en praktisch energieneutraal is geworden. Dat gebeurt in de vorm van een gemeentelijke energiegemeenschap waar de lokale productie het totale elektriciteitsverbruik dekt.
Zes jaar geleden begon het project op kleine schaal. Volgens burgemeester Silvestre Barroso lag de aanleiding vooral bij de torenhoge energiekosten voor de waterpompen langs de rivier. Die uitgaven waren nauwelijks nog op te brengen.
De oplossing werd gezocht in zonnepanelen. Eerst bij de waterinstallaties, later ook op gemeentelijke gebouwen. Toen bleek dat de investering rendeerde, werd het plan stap voor stap opgeschaald tot een dorpbreed netwerk van lokale zonne‑opwekking.
1.300 zonnepanelen voor het hele dorp
Inmiddels telt Benarrabá zo’n 1.300 zonnepanelen. Genoeg om het volledige elektriciteitsverbruik van het dorp te dekken. Het resultaat is opmerkelijk: de gemeente bespaart jaarlijks tussen de 60.000 en 70.000 euro en sommige collectieve energierekeningen zijn zelfs tot nul gereduceerd.
De stap naar volledige zelfvoorziening voelt voor veel inwoners als een logische keuze. In een regio als Málaga, waar zonuren vrijwel gegarandeerd zijn, ligt zonne‑energie vanzelf in de papieren.
Direct voordeel voor inwoners
Niet alleen de gemeente profiteert. Ook inwoners merken het verschil in hun portemonnee. Lokale ondernemers verwachten duizenden euro’s per jaar te besparen, terwijl huishoudens hun maandelijkse energiekosten flink zien dalen.
Een inwoner die eerder rond de 100 euro per maand betaalde, zit nu bijvoorbeeld op ongeveer 40 euro. Dat verschil maakt ruimte voor andere uitgaven, of simpelweg voor meer financiële rust in een regio waar veel gezinnen al op de budgetgrens zitten.
Volgende stap: opslag van energie
Het dorp kijkt inmiddels verder. De volgende uitdaging is het opslaan van overtollige energie in batterijen, zodat ook ’s nachts minder stroom van buitenaf nodig is. Daarmee zou Benarrabá nog dichter bij volledige energie‑onafhankelijkheid komen.
Andere voorbeelden van lokale zelfvoorziening
In een bredere context is Benarrabá een van de meest concrete voorbeelden van lokale zelfvoorziening in Spanje, maar het is niet het enige. Op het eiland El Hierro levert het combinatieproject van wind‑ en waterkracht al jaren stroom uit 100% hernieuwbare bronnen voor de hele eilandgemeenschap.
In Castilfrío de la Sierra (Soria) is de eerste ‘comunidad energética rural’ (landelijke energiegemeenschap) van Spanje opgericht. Bewoners delen en gebruiken lokaal geproduceerde energie. En in Aras de los Olmos (Valencia) werken bewoners aan een plan om met zon, wind en biogas een 100% hernieuwbare en zo zelfvoorzienend mogelijk gemeenschap te creëren.
Benarrabá laat zien dat ook kleine gemeenten een grote stap kunnen zetten in de energietransitie, mits er draagvlak is, slim wordt geïnvesteerd én er wordt gewerkt met de realiteit van opslag, netkoppeling en tijdelijke fluctuaties. Voor veel andere dorpen, zeker in zonnige regio’s, kan dit model een concreet voorbeeld zijn.