Elize van Loon
In Nederland werken naar schatting zo’n 800.000 arbeidsmigranten, vooral uit andere Europese landen. Ze zijn actief in de tuinbouw, logistiek, bouw en slachthuizen. Het merendeel komt via een van de 20.000 uitzendbureaus. Vaak regelen die niet alleen het werk, maar ook de huisvesting en zelfs de ziektekostenverzekering. Juist daar gaat het vaak mis: honderden jonge Spaanse migranten beschrijven een systeem waarin ze zich gevangen voelen
Volgens vakbond FNV is dat geen toeval. Voorzitter Dick Koerselman stelt dat de afhankelijkheid bewust wordt gecreëerd: lage lonen, hoge inhoudingen, slechte huisvesting en korte contracten waardoor werknemers geen rechten kunnen opbouwen. Wie klaagt, verliest werk en woning en belandt op straat. Beelden die de vakbond verzamelde tonen bedwantsbeten, vuile matrassen op de grond, vochtige loodsen en zelfs camera’s in slaapruimtes.
Patroon van slechte arbeidsomstandigheden al langer bekend
Juristen en hulporganisaties bevestigen wat wat de vakbond signaleert. De Spaans-Nederlandse advocate Eva González Pérez documenteert sinds 2022 dezelfde patronen die Spaanse migranten ervaren. Het gaat om onbetaalde uren, illegale inhoudingen, ongeschikte huisvesting en bureaus die inschrijving bij de gemeente verhinderen. De arbeidsinspectie erkent al jaren dat ze het systeem nauwelijks onder controle heeft. Sancties blijven uit en slachtoffers krijgen geen bescherming. Ondertussen groeit het aantal dakloze migranten. Het Leger des Heils schat dat inmiddels 10.000 arbeidsmigranten op straat leven, goed voor 60% van het totaal aantal daklozen in Nederland.
Het verhaal van Luis uit A Coruña
Luis Pereira (26) vertrok op eigen houtje naar Nederland. Na zes maanden in zijn eerste baan stapte hij over naar een ander bureau, gelokt door twee euro meer per uur. Daar ontdekte hij de keerzijde. Het bureau blokkeerde zijn inschrijving bij de gemeente, vertraagde procedures en hield informatie achter.
Zijn woonruimte was een kamer van vijf vierkante meter met een gedeelde douche voor tien personen. Omdat arbeids- en huurcontract in één document waren vastgelegd, zat hij volledig vast aan het bureau. “Ze huren uren in, geen mensen. Als je de uren verliest, verlies je ook je huis,” zegt Luis.
De ervaring van Valentín uit Ciudad Real
Ook Valentín Fuentes del Burgo (34) belandde in dezelfde situatie. Hij liet een vaste baan in Spanje achter voor beloften van een goed salaris en lichtere werkzaamheden. In werkelijkheid sjouwde hij acht uur per dag zware dozen en kreeg hij de helft van het beloofde loon. “Altijd excuses, nooit duidelijkheid,” verzucht hij.
Zijn onderkomen deed denken aan een vervallen hostel: afval in de kamers, geblokkeerde ramen en overbevolking. Zijn coördinator gedroeg zich als een bullebak. Zelfs toegang tot een arts liep via het bureau. “Je bent verzekerd, maar je weet niet hoe. Als er iets gebeurt, wacht je op een antwoord per e-mail.” Toen hij enkele dagen met zijn moeder in een hotel verbleef, blokkeerde het bureau de deur en verloor hij zowel huis als baan.
Angst overheerst
Veel Spaanse migranten durven geen aangifte te doen uit angst alles kwijt te raken: baan, huisvesting en verzekering. Luis en Valentín benadrukken hetzelfde: “Wie hier komt, moet weten waar hij aan begint.” In Nederland kan één klacht betekenen dat je in een dag je werk, je huis en je rechten verliest.
Spaanse verpleegkundigen massaal op zoek naar betere arbeidsomstandigheden