Brand El Saler: Waarom de groene long van Valencia twintig jaar nodig heeft voor herstel

De bosbrand die donderdag uitbrak in de Devesa de El Saler (Valencia), is vrijdagmiddag stabiel verklaard. Het vuur heeft 36 hectare bos verwoest in het natuurgebied L’Albufera ten zuiden van de stad Valencia. Maar het echte werk begint nu pas. Experts schatten dat het bos, al decennia de groene long van Valencia, zeker twintig jaar nodig heeft om er weer uit te zien als voor de brand. Onderzoekers gaan intussen uit van brandstichting.

De brand begon donderdagmiddag in de Gola de Pujol dat midden in het natuurgebied ligt. Zes ploegen van de Valenciaanse brandweer en drie luchtvaartuigen van de Generalitat rukten uit. Door een windverandering sloegen de vlammen op een gegeven moment plotseling een andere kant op, waardoor het vuur richting het dorp El Saler en de camping oprukte. Ongeveer vijfhonderd bewoners van de wijk, de flat Torre 1 en verschillende campings werden preventief geëvacueerd.

Vrijdag om 15.55 uur werd de brand stabiel verklaard. Dat betekent dat het leger van de UME (Unidad Militar de Emergencias) niet langer nodig is en dat geëvacueerde bewoners terug naar huis mochten. Stabiel is echter niet hetzelfde als onder controle of geblust. Consejero van Noodhulp Juan Carlos Valderrama benadrukte dat: er liggen nog veel smeulende resten in het gebied. Geen woningen raakten beschadigd.

Onderzoekers gaan uit van opzet

Natuurlijke oorzaken zijn uitgesloten. Er sloeg donderdag geen bliksem in op de plek waar de brand begon. Agenten van de Seprona, de milieudienst van de Guardia Civil, en het onderzoeksteam van de Generalitat spreken van een directe vlaminslag, en dus van opzet. Mogelijk ging het om een weggegooide sigarettenpeuk of om een aansteker. Het zou dezelfde methode zijn die deze zomer ook werd gebruikt bij de brand in de Sierra de Espadán. Men houdt er rekening mee dat dezelfde persoon of groep achter meerdere branden deze zomer zit.

CV-500, natuurpark en stranden dicht tot maandag

De weg CV-500, die dwars door het natuurgebied loopt, blijft het hele weekend afgesloten. Bewoners van El Saler en de campings kunnen alleen via de rotonde van El Saler naar binnen. Wie in de strandurbanisaties woont, moet omrijden via de rotonde van El Palmar en de A-38. Ook het stuk tussen het oude sportcomplex van El Saler en het voormalige hotel Sidi Saler blijft afgesloten. Zowel het natuurpark als de stranden van El Saler blijven minstens tot en met zondag verboden terrein voor bezoekers. Dat biedt de brandweer de mogelijkheid om ongestoord aan de nablussing te werken.

Politieke rel over onderhoud van het park

Terwijl de brand nog nasmeult, laait ook de politieke discussie op. Regeringsafgevaardigde Pilar Bernabé riep op tot een breed politiek pact tegen klimaatverandering. In de gemeenteraad van Valencia eisen Compromís en PSPV-PSOE opheldering van het stadsbestuur van PP en Vox over het beheer van het park. Compromís-woordvoerder Papi Robles noemt de Devesa en het natuurpark van de Albufera in een van hun slechtste periodes ooit. PSOE-raadslid Elisa Valía spreekt zelfs van een verwaarloosd gebied. Vox-raadslid José Gosálbez wijst erop dat er in 2025 een pilot liep met brandvertragende middelen voor de vegetatie rond bewoonde zones, maar dat die middelen dit jaar niet opnieuw zijn aangeschaft en dat punt stuit nu op kritiek.

Twintig jaar voor het bos weer normaal oogt

Met 36 hectare is dit de zwaarste brand in de Devesa sinds de grote brand van 1986. Bosbouwkundig ingenieur Eduardo Rojas van de Universitat Politècnica de València legt uit dat het zeker twintig jaar duurt voordat de dennen weer een hoogte van vier tot vijf meter bereiken en het landschap er weer uitziet als voor de brand. Het ecosysteem verdwijnt niet definitief, benadrukt hij, maar het herstel is een langzaam proces. Ook Rojas is kritisch op het gedeelde beheer van het park tussen verschillende overheden, wat volgens hem een goede, gezamenlijke aanpak in de weg staat.

Bosbouwkundig ingenieur Ferran Dalmau Rovira wijst op een minder zichtbaar probleem: de enorme hoeveelheid opgehoopte biomassa in het gebied. Die onnatuurlijke opstapeling van vegetatie maakt branden als deze veel moeilijker te bedwingen, zo stelt hij. Volgens Dalmau moet er na deze brand grondig gekeken worden naar wat er misging en hoe de noodhulpdiensten zich beter kunnen voorbereiden op extreme branden, die steeds vaker voorkomen.

De Devesa de El Saler, zo’n 800 hectare bos tussen de Albufera en zee, geldt al decennia als de groene long van Valencia. In de jaren zestig ontsnapte het gebied nipt aan grootschalige bouwplannen.

Natuurgebied Devesa de El Saler

de Devesa de El Saler is een zo’n 800 hectare groot bos van duinen en mediterrane dennen. Het ligt op de smalle landstrook tussen het meer van de Albufera en de Middellandse Zee, net ten zuiden van de stad Valencia. Het maakt deel uit van het Parque Natural de l’Albufera en geldt al lang als een belangrijke ecologische corridor, met een grote variëteit aan planten en dieren. Doordat het bos zo dicht bij de stad ligt, is het voor veel Valencianen een vertrouwde plek om te wandelen of te fietsen.

Binnen het bos ligt ook het gelijknamige dorpje El Saler met zo’n vijfhonderd vaste bewoners, plus meerdere campings en appartementencomplexen die in de zomer volop bezet zijn. Iets verderop, aan de andere kant van de Albufera, ligt het bekendere El Palmar. In de jaren zestig ontsnapte de Devesa maar net aan grootschalige bouwplannen die het gebied hadden moeten omvormen tot een toeristische kustzone. Die plannen werden destijds tegengehouden, waarna het bos zich decennialang kon ontwikkelen tot het beschermde natuurgebied dat het nu is.