Elize van Loon
In Casas del Turuñuelo, bij Guareña in de provincie Badajoz, Extremadura, hebben archeologen een bijzondere ontdekking gedaan. Tijdens de opgravingen kwam een bronzen ritueelwagen tevoorschijn die ongeveer 2.500 jaar oud is. De wagen is zo rijk versierd en technisch zo verfijnd dat er geen vergelijkbare voorbeelden bekend zijn op het Iberisch schiereiland. Alleen in het oude Etrurië, in het huidige Italië, zijn soortgelijke wagens gevonden.
De vondst laat zien dat Tartessos, een cultuur die zich ontwikkelde in het zuidwesten van het Iberisch schiereiland, veel intensere contacten had met andere mediterrane regio’s dan lange tijd werd gedacht.
Een nederzetting met uitzonderlijke lagen
Casas del Turuñuelo geldt als een van de best bewaarde Tartessische nederzettingen. Het complex ligt in de vallei van de Guadiana, een gebied waar archeologen de afgelopen jaren meerdere belangrijke vondsten deden. De bewoners sloten en bedekten de gebouwen ooit bewust, waardoor veel objecten in opvallend goede staat bewaard bleven. Deze uitzonderlijke conservering geeft de site een unieke positie binnen het onderzoek naar Tartessos.
Onderzoekers zien in de nieuwe vondst dat Guareña een centrale rol vervulde in de culturele en economische uitwisseling van de vijfde eeuw voor Christus.
Ceremoniële functie
De ritueelwagen toont een reeks mythologische figuren met een duidelijke symbolische functie. Aan de voorkant staat Achelous, een riviergod die mensen koppelen aan overgangsrituelen en het hiernamaals. Op de zijkanten verschijnen twee griffoenen, wezens met de kop van een adelaar en het lichaam van een leeuw. De makers plaatsten daarnaast menselijke figuren die de constructie lijken te dragen en gaven de wagen twee bronzen wielen met verfijnde details. Deze verschillende motieven laat zien dat de wagen een ceremoniële rol vervulde en niet bedoeld was voor dagelijks gebruik.
Verbinding met rituele feestmaaltijden
Archeologen vonden de wagen naast een ruimte die bekendstaat als de banquetkamer. In deze kamer hielden de bewoners een ritueel maal voordat zij het gebouw definitief afsloten. De plek van de wagen versterkt het idee dat hij deel uitmaakte van een ceremonie rond voedsel, offers of overgangsrituelen.
Onderzoekers bekijken nu of de wagen objecten vervoerde tijdens rituelen of een vaste plek had binnen de ceremonie zelf.
Luxevoorwerpen uit verre regio’s
Tijdens dezelfde opgravingscampagne vonden archeologen meer bijzondere objecten. Ze troffen keramiek uit Attica aan, ontdekten een Egyptisch albasten vat en haalden ivoren elementen, twee vuurhaarden en een bronzen ketel uit de grond. Deze voorwerpen komen uit regio’s die honderden kilometers van Tartessos verwijderd liggen en tonen hoe ver het netwerk van deze cultuur reikte.
De combinatie van materialen en stijlen laat zien dat Tartessos actief deelnam aan een internationaal handelsnetwerk waarin mensen luxe voorwerpen, metalen en kennis uitwisselden. De vondst in Guareña onderstreept dat deze nederzetting een belangrijk knooppunt vormde binnen dat netwerk.
Wat de vondst betekent voor het onderzoek
Archeologen restaureren en analyseren de ritueelwagen nu stap voor stap. Ze onderzoeken waar het brons vandaan komt, welke technieken de makers gebruikten voor de decoraties en welke rol de wagen speelde tijdens rituelen. De resultaten moeten duidelijk maken hoe Tartessos zich ontwikkelde in de periode waarin de nederzetting actief was.
Casas del Turuñuelo groeit uit tot een van de belangrijkste vindplaatsen in Europa voor onderzoek naar Tartessos. De vondst bij Guareña laat zien dat deze cultuur veel complexer en internationaler opereerde dan onderzoekers lange tijd aannamen.
Verborgen wonder: rozenkwarts onder een dorp in Extremadura