Else Beekman
De Spaanse premier en leider van de Partido Popular schoof aan tafel in de Spaanse televisie academie in Madrid samen met Pedro Sánchez, partijleider van de socialisten (PSOE). Het debat werd geleid door de journalist en directeur van de televisieacademie, Manuel Campo Vidal. Deze leidt al jaren dit debat tussen de twee grootste partijen. Dit verkiezingsjaar is echter de afwezigheid van Albert Rivera van Ciudadanos en Pablo Iglesias van Podemos opvallend. Voor het eerst in de geschiedenis van de jonge democratie (sinds 1978) naderen twee andere partijen de PP en PSOE zo dicht in stem-intentie.
Laatste peilingen
De allerlaatste peilingen van maandag zetten nog steeds de PP op winst met een aantal zetels dat tussen de 105 en 108 zal liggen. Dat is meteen het grootste verlies aan zetels in absolute getallen. In 2011 won de partij de verkiezingen met een absolute meerderheid van 186 zetels. De PSOE zal tussen de 76 en 94 zetels halen. Dat is het laagste aantal sinds 1978. Dan volgen Ciudadanos met 52 tot 72 zetels en Podemos met 49 tot 64 zetels. Ongekend veel voor partijen die normaal in de marge van de PP en PSOE opereren. Zelfs de nationalistische Baskische en Catalaanse partijen deden dit nooit. Volgens politiek analisten is de meest waarschijnlijke uitkomst van de verkiezingen een drieweg anti-PP-coalitie met PSOE, Ciudadanos en Podemos óf een establishment-coalitie tussen PP en PSOE. De eerder nog waarschijnlijk lijkende rechts-liberale combinatie PP en Ciudadanos haalt met de uitslag van de laatste peilingen geen meerderheid meer.
Live uitzending
Het debat werd maandagavond live uitgezonden om 22 uur op diverse televisiekanalen en ook via verschillende nieuwswebsites. Het was verdeeld in vier blokken waarin achtereenvolgens de onderwerpen economie en banen, de welvaartsstaat, institutionele hervormingen en Spanje in de wereld aan de orde kwamen. Van meet af aan was duidelijk dat Sánchez met de corruptie binnen de PP als wapen naar het debat was gekomen en Rajoy herhaalde het economisch herstel na de puinhopen die Sánchez’ voorganger Zapatero had achtergelaten als een mantra. Volgens Sánchez had Rajoy direct na het sturen van de smsje’s van steun aan de voormalig penningmeester van zijn partij, Luis Bárcenas, moeten aftreden. Rajoy herhaalde tig keer ‘dit kan ik niet accepteren’.
Ruzie
Even later ruzieden de twee politici zelfs over de hoogte van hun salaris. Sánchez zei dat hij als leider van de oppositie ‘slechts’ 88.000 euro bruto per jaar verdient, terwijl Rajoy toen hij nog oppositieleider was ruim 220.000 euro ontving. Rajoy antwoordde hier weer op dat hij nu als premier met veel verantwoordelijkheden minder verdient dan Sánchez met 76.000 per jaar. Er werd voortdurend door elkaar heen gepraat, waardoor het debat erg moeilijk te volgen was. Ook Manuel Campo leek daar niet veel tegen te kunnen doen.
U bent geen fatsoenlijke persoonlijkheid
Op een gegeven moment werden er echte persoonlijke beledigingen over een weer gesmeten. ‘Usted no es una persona decente’ (u bent geen fatsoenlijke persoon), aldus Sánchez tegen de premier. Waarop Rajoy terugsneerde ‘y usted es ruin y miserable’ (u bent ruine en miserabel). De twee politici lazen veel feitelijkheden op van papier. Sánchez leek rustiger, maar kwam niet met veel inhoudelijk sterke argumenten. Rajoy leek gaandeweg het debat iets nerveuzer te worden, doordat de tik die hij heeft in zijn gezicht in frequentie toenam.
Gouden minuut Sánchez
Volgens de krant El Periodico was de ‘gouden minuut’ van Sánchez toen hij zei: ‘Spanje heeft een verandering nodig zodat de welvaartsstaat kan worden hersteld. Het economische herstel moet eerlijk zijn. Daar wil ik me op toeleggen.’ Hij legde vervolgens nadruk op de noodzaak tot het aannemen van een nieuw statuut voor werknemers en het beëindigen van de eigen bijdrage in de zorg.
Gouden minuut Rajoy
De ‘gouden minuut’ van Rajoy volgde even later met: ‘In 2015 staat Spanje er een stuk beter voor, er worden banen gecreëerd, de detailhandel begint weer te verkopen, er is geen angst meer voor de risicopremie, waar het om gaat is deze verandering te bestendigen. We beschikken over solide bases. De grote doelen zijn: werk, eenheid, strijd tegen terrorisme. We hebben veiligheid en zekerheid nodig’.
Commentaar social media
De commentaren over het debat op de social media waren niet mals. Men verwees al naar de handenwrijvend toekijkende leiders van Ciudadanos en Podemos. Ervan overtuigd dat zij garen zullen spinnen bij deze ‘beschamende vertoning’. ‘Rivera en Iglesias zijn de winnaars van dit debat’, was op Twitter te lezen. Hier en daar verscheen de hashtag #cadaverpolitico (politiek kadaver) onder verwijzing naar Rajoy. De opmerking ‘wanneer je geen argumenten hebt, ga je over tot beledigen’, zag men ook als van toepassing op het debat. Rajoy zou teveel oplezen, terwijl van Sánchez werd gezegd dat hij zijn huiswerk beter had kunnen doen.
Teloorgang tweepartijenstelsel in beeld
Het debat werd elders gezien als definitieve vooruitwijzing naar de teloorgang van het tweepartijenstelsel. Er was ook kritiek op het feit dat bij dit einddebat 40 procent van de Spaanse kiezers zich niet vertegenwoordigd ziet. Voor meer commentaar zie de hashtags #caraacara2015, #debatefinal #PedroPresidente, #MarianoRajoy.
Iglesias en Rivera over het debat
Ook Pablo Iglesias had een mening over het debat: ‘Het debat was de epiloog van een tijdperk. Het tweepartijenstelsel is afgelopen’, en ‘We zagen kandidaten die vastzitten in het verleden’. Rivera is van mening dat het niet nodig is je te verlagen tot het niveau van ‘met modder smijten’ om een goed debat te voeren. Het commentaar op de leider van het debat is ook niet mals. Hij zou het volledige debat vanaf het begin al uit zijn handen hebben laten glippen en totaal niet de leiding hebben genomen.