Elize van Loon
In het zuiden van Catalonië ligt een landschap dat nergens anders voorkomt: duizenden olijfbomen die al meer dan tien eeuwen oud zijn en nog steeds olijven produceren. Ulldecona, in de provincie Tarragona, staat internationaal bekend om zijn uitzonderlijke verzameling oude olijfbomen. In dit gebied groeien naar schatting bijna tweeduizend bomen die ouder zijn dan duizend jaar.
De olijfbomen staan verspreid over de heuvels van de Serra de Montsià en de Serra de Godall en op de vlaktes ertussen. De meeste behoren tot de variëteit Farga, een soort die al sinds de Romeinse tijd wordt geteeld. Door hun enorme omvang en grillige vormen lijken de bomen bijna sculpturen die door de natuur zijn gemaakt.
Het openluchtmuseum van Arion
Een deel van deze bomen is beschermd binnen het openluchtmuseum van Arión. Hier staan 35 monumentale olijfbomen die bezoekers van dichtbij kunnen bekijken. Het museum wordt beheerd door de Mancomunitat Taula del Sénia, dezelfde organisatie die de leeftijden van de bomen documenteert. Een rondleiding duurt er ongeveer twee uur. Tijdens de wandeling krijg je uitleg over de geschiedenis van de bomen, de manier waarop ze worden onderhouden en de rol van olijfolie in de regio. De rondleiding eindigt met een proeverij van lokale olie, die bekendstaat om zijn zachte smaak en hoge kwaliteit.
De bekendste boom in het museum is de Farga de l’Arión I. Volgens deskundigen werd deze boom rond het jaar 314 geplant, tijdens het bewind van keizer Constantijn. Daarmee is het een van de oudste olijfbomen ter wereld die nog steeds vruchten draagt. De stam heeft diepe groeven en een indrukwekkende omtrek, waardoor de boom een bijna mythische uitstraling heeft.
Wandelen tussen levende monumenten
Wie liever zelfstandig op pad gaat, kan wandelen in het gebied van de Camino de Montsià. Hier staan nog eens tientallen duizendjarige olijfbomen verspreid in het landschap. De route is gratis toegankelijk en populair bij wandelaars en fotografen. De bomen veranderen met het licht van de dag, waardoor het gebied elke keer een andere sfeer heeft.
Lo Parot: een reus van meer dan tweeduizend jaar
Op ongeveer een uur rijden van Ulldecona, bij Horta de Sant Joan, staat een andere beroemde olijfboom: Lo Parot. Deze boom is meer dan tweeduizend jaar oud en heeft een stamomtrek van ruim zeven meter. Hij behoort tot een variëteit die tegenwoordig niet meer wordt geteeld. De boom staat op privégrond, maar is goed zichtbaar vanaf een houten hek langs de weg. Volgens lokale verhalen bood de holte in de stam eeuwenlang beschutting aan boeren die in het gebied werkten.
Erfgoed dat bescherming nodig heeft
De oude olijfbomen van Ulldecona zijn niet alleen een toeristische trekpleister, maar ook een belangrijk cultureel erfgoed. Lokale organisaties vragen al jaren om betere bescherming. Door klimaatverandering, intensieve landbouw en commerciële druk staan sommige bomen onder spanning. Tegelijkertijd groeit het besef dat dit landschap uniek is en behouden moet blijven voor toekomstige generaties.
Spaanse export draait minder om olijfolie dan je denkt