Een poepend boertje in de kerststal: unieke Catalaanse kersttraditie

door admin
Een poepend boertje in de kerststal: unieke Catalaanse kersttraditie

De meest bijzondere Catalaanse kersttradities worden gevormd door de 'Caga Tió', ofwel de 'Poepstronk' en de 'Caganer', het poepende boertje. Deze unieke figuren trekken elk jaar opnieuw de aandacht van veel mensen buiten Catalonië en Aragon.

Het ritueel omvat het slaan op een boomstam, die van een gezicht, een barretina (Catalaanse muts) en soms zelfs benen is voorzien. Vanaf 8 december voeden gezinnen in Catalonië Caga Tió (ook Tío Nadal genoemd) met overgebleven voedselresten en bedekken hem met een deken om warm te blijven. 

Voordat ze de Tió ontdekken, gaan kinderen naar een ander deel van het huis om te bidden voor cadeautjes. Ondertussen maken ouders van de gelegenheid gebruik om kleine kerstsnoepjes onder de deken van Tió te verstoppen. Op kerstavond wordt het liedje gezongen dat de Tió aanmoedigt cadeautjes ‘uit te poepen’. Dit gebruik lijkt misschien vreemd, maar is voor veel Catalaanse families een vaste kersttraditie.

Caga Tió in diverse vormen

De Tió verschijnt in Catalaanse huizen in verschillende vormen, variërend van eenvoudige houtblokken tot creatief versierde exemplaren met ogen, mond en neus. Recentelijk wordt de Tió steeds vaker vergezeld door een vrouwelijke variant, de Tiona, in alle kleuren en stijlen.

De caganer in de Kerststal

Een ander opvallend Catalaans gebruik is de ‘caganer’, een figuurtje dat in de kerststal verschijnt met de broek naar beneden, zijn achterste tonend terwijl hij zijn behoefte doet. Oorspronkelijk werd de caganer afgebeeld als een traditionele Catalaanse boer, maar tegenwoordig zijn er versies van beroemde personen, van lokale tot internationale bekendheden.

Oorsprong van de Caga Tió en de Caganer

Deze merkwaardige traditie heeft zijn wortels in oude rituelen die gericht waren op het bevorderen van overvloed en familie-eenheid tijdens de wintermaanden. Oorspronkelijk werd de Tió de Nadal na het ‘cadeautjes poepen’ in de open haard verbrand. Dit vuur symboliseerde de gemeenschap en de voortzetting van de familie, en bood bescherming tegen ongewenste elementen.

Betekenis van de caganer

Het plaatsen van een caganer in de kerststal wordt gezien als een teken van voorspoed en geluk voor het komende jaar. “Uitwerpselen staan ​​gelijk aan bevruchting, het staat gelijk aan geld, het staat gelijk aan geluk en voorspoed. Dat zeggen antropologen”, legt historicus Enric Ucelay-Da Cal uit, emeritus hoogleraar aan de Pompeu Fabra Universiteit in Barcelona. De figuur zou de grond vruchtbaar maken en zorgen voor vreugde en geluk in huis. Zonder een caganer wordt een jaar van tegenspoed verwacht. 

Op zoek naar Caga Tió in het bos

In Catalonië heeft de laatste jaren het vinden van een Tió de Nadal, oftewel een mooie stronk hout dat voor deze Tió door kan gaan, in het bos aan populariteit gewonnen. Het belangrijkste doel van deze traditie is om plezier te hebben met kinderen in de natuur.

Autoriteiten waarschuwen families wel om de bossen geen schade toe te brengen in hun zoektocht naar hun ideale ‘poepstronk’. Bovendien wordt ze dringend geadviseerd om hun kerstboom te kopen in winkels, op kerstmarkten of in kwekerijen in plaats van bomen direct uit natuurgebieden te halen. 

Voor de versiering van het blok hout zoeken mensen bovendien naar hulst (Ilex aquifolium), terwijl de plant beschermd is en niet zomaar mag worden geplukt. Ook de muizedoorn (Ruscus aculeatus), met mooie groene blaadjes en rode besjes, is beschermd en mag niet uit het bos worden gehaald. De mirte, Myrtus communis, is niet gereguleerd. Desondanks wordt aanbevolen om deze bij een gerenommeerde bron te kopen.

Oorsprong

De populariteit van de caganer, het poepende mannetje in de kerststal, is duidelijk omdat deze van generatie op generatie is doorgegeven. De oorsprong ervan is onzeker, maar algemeen wordt aangenomen dat deze in de late 16e of vroege 17e eeuw ligt.

In hun boek “The Caganer” stellen Jordi Arruga en Josep Mañà dat dit tijdperk werd gekenmerkt door extreem realisme. Daarin waren lokale beschrijvingen van het leven en de gewoonten opgenomen, inclusief de arbeidsomstandigheden en het gezinsleven.

Een van de redenen voor de blijvende populariteit van de caganer is de weergave van de werkelijkheid. Catalanen beschouwen het als een normaal onderdeel van het leven, vrij van schaamte of verlegenheid. De figuur is zo populair dat er in 1990 zelfs een vereniging van vrienden van de Caganer is opgericht. Deze groep heeft ongeveer 70 leden, sommigen zelfs uit de VS, die twee keer per jaar bijeenkomen. 

Hoe worden caganers gemaakt?

Traditionele caganers worden gemaakt van klei, in een oven gebakken op ruim 1.000 graden Celsius en vervolgens met de hand beschilderd. Naarmate de industrie groeide, is de caganer geëvolueerd; Nu zijn er veel verschillende soorten, zowel qua ontwerp als qua materiaal.

De 53-jarige Marc-Ignasi Corral is lid van de vereniging en verwoed verzamelaar van Caganers. Hij vertelt: “Ik heb er een paar van zeep, een paar van chocolade, maar die zijn natuurlijk om op te eten”. Zijn schappen zijn bezaaid met zijn verzameling van meer dan 200 caganers. “Ik heb ze zelfs van glas.”​

Groeiende populariteit

Caganers worden steeds meer bekend buiten Catalonië. De figuurtjes zijn al lang een traditie in gebieden van Portugal en Napels, Italië, en winnen ook elders fans. “In de Caganer-vereniging hebben we leden uit Italië, Duitsland, Japan en de Verenigde Staten, dus het is een internationale samenleving”, zei Corral.

Marc Alos Pla, wiens families ‘s werelds grootste caganerproducent caganer.com runt, voorspelt dat de verkoop dit jaar de 30.000 stuks zal overschrijden. Volgens hem wordt ongeveer 50% van de buitenlandse omzet van caganer.com naar de Verenigde Staten gestuurd, met populaire figuren als Donald Trump, David Bowie en Biden. 

Een vluchtige blik op de website leert dat er ook caganers zijn in de vorm van Bert (Sesamstraat), Charlie Chaplin, Angela Merkel, de superhelden en beroemde sporters, zoals Messi met de Worldcup, maar dan wel poepend. Voor elk wat wils dus voor in de kerststal of onder de kerstboom. 

Lees ook: Hoe vieren Spanjaarden kerstmis?

Dit vind je misschien ook leuk