Else Beekman
Woensdag 11 november legt Spanje voor 24 uur het werk neer. Sinds 2012 is dit de eerste algemene staking die wordt gesteund door Spanje’s twee grootste vakbonden CCOO en UGT. Spanjaarden staken voor hogere lonen, betaalbare woningen en betere publieke voorzieningen. UGT zegt dat meer dan 3.600 ondernemingsraden, personeelsvertegenwoordigingen en vakbondsafdelingen hebben laten weten mee te doen aan de algemene staking.
In vrijwel alle sectoren is steun voor de staking te vinden. UGT verwacht een massale opkomst en duizenden stilgelegde werkplekken. In een persbericht noemt UGT onder meer Seat, Airbus, Levi Strauss, Iberia, Zara, Glovo, DomusVi en beveiligingsbedrijf Securitas. Ook personeel van universiteiten, scholen, ziekenhuizen en verzorgingshuizen staakt mee. Daarnaast steunen buitenlandse vakbonden en Spaanse maatschappelijke organisaties de actie. Het volledige overzicht is in te zien op de actiewebsite van de bonden.
Ook het plattelad staakt mee. In Asturië scharen de boerenorganisaties COAG Asturias en UCA zich achter de staking vanwege de hoge productiekosten en het gebrek aan jonge boeren om bedrijven over te nemen.
Wie roepen op tot de staking?
Ook kleinere bonden zoals CGT en CNT staan achter de stakingsoproep. Verder doen onder meer Co.Bas, Intersindical, Solidaridad Obrera, de bond van acteurs en de Confederatie van Huurdersbonden mee.
Het initiatief tot deze staking komt oorspronkelijk van de huurdersbeweging die al maanden tegen de stijgende huren in Spanje protesteert. Later sloten de grote vakbonden zich aan en voegden eisen over lonen en arbeidsvoorwaarden toe. Het stakingsmotto luidt dan ook: ‘Lonen, wonen, prijzen’.
Een baan hebben is niet meer genoeg
De grootste doorn in het oog van de bonden is dat een baan niet langer garandeert dat je in Spanje een woning kunt betalen. In de grotere steden en toeristische gebieden gaat een steeds groter deel van het inkomen op aan huur of hypotheek. Daarom eisen CCOO en UGT een algemene loonsverhoging van 4 tot 7 procent. Verder moet het minimumloon in 2027 met minstens 7 procent omhoog. Daarnaast willen de bonden maatregelen tegen de stijgende huren, meer sociale huurwoningen en betere bescherming tegen huisuitzettingen. Ook een kortere werkweek en investeringen in gezondheidszorg, onderwijs en ouderenzorg staan op het lijstje.
UGT willen bovendien dat werkgeversorganisaite CEOE weer aan tafel gaat over een nieuw landelijk akkoord over cao’s. De bond stelt dat bedrijven hun prijzen blijven verhogen, terwijl hun winsten en marges ook groeien.
Ophef over de timing
De staking valt achttien dagen voor de parlementsverkiezingen van 29 november en twee dagen voor de start van de verkiezingscampagne. Voor CEOE-voorzitter Antonio Garamendi een reden de actie politiek gemotiveerd te noemen. Hij dreigde daarom naar de rechter te stappen, maar zag daar op 22 oktober toch van af, al blijft de kritiek staan. CCOO en UGT ontkennen een partijpolitiek motief achter de staking en zeggen dat het puur om de portemonnee van werkenden gaat.
Wat betekent dit in de praktijk?
De staking duurt van middernacht tot middernacht. Werknemers hoeven hun werkgever niet vooraf te laten weten dat ze staken, al krijgen ze bij deelname geen loon. Voor essentiële diensten zoals de zorg, hulpdiensten en het openbaar vervoer gelden de zogeheten minimumdiensten. Hoe die precies ingericht zijn, wordt meestal pas in de dagen voor de staking bekend. Ben je op 11 november in Spanje houd dan rekening met dichte deuren, vertragingen bij vervoersdiensten of protesten in stadscentra.