Saskia Plazier
De 25-jarige Catalaanse Noelia vecht al bijna twee jaar voor haar recht op euthanasie. Haar vader hield het proces lange tijd tegen, wat leidde tot een slepende juridische strijd. Na meerdere mislukte pogingen lijkt haar wens vandaag alsnog uit te komen. De euthanasiezaak van Noelia maakt veel los in Spanje en krijgt uitgebreide media-aandacht. Wie is Noelia en waarom duurde het zo lang?
- Wat: De euthanasiezaak van de 25-jarige Noelia leidt tot veel debat in Spanje.
- Waarom: Haar vader verzette zich juridisch tegen haar wens, wat leidde tot een strijd van bijna twee jaar.
- Uitkomst: Alle Spaanse rechtbanken en het Europees Hof gaven uiteindelijk groen licht.
- Bijzonder: De zaak is de eerste in Spanje die alle juridische instanties doorloopt sinds de euthanasiewet van 2021.
- Context: Euthanasie is sinds 2021 toegestaan in Spanje, onder strikte voorwaarden.
In een interview dat deze week werd uitgezonden op de Spaanse televisie, verwoordt ze het zelf als volgt: “Ik kan niet meer, niet met deze familie, met de pijn, met alles wat me in mijn hoofd kwelt, met wat ik heb meegemaakt.”
De lange juridische strijd, haar persoonlijke lijden en de vraag of een ouder zich mag verzetten tegen de keuze van een meerderjarig kind. Het maakte het allemaal tot een van de meest besproken euthanasiezaken in Spanje de afgelopen weken. Het verhaal legt ook een gevoelig punt bloot: hoe om te gaan met fysiek en psychisch lijden bij euthanasie, en wat als een procedure zich bijna twee jaar voortsleept in de rechtbank?
Een leven vol tegenslagen
Noelia Castilla Ramos heeft een moeilijke start. Haar ouders gaan al snel uit elkaar en ze heeft geen gemakkelijke jeugd. Al op jonge leeftijd kampt ze met psychische problemen.
Op haar dertiende belandt ze voor het eerst in een zorginstelling en komt ze onder toezicht te staan. In de jaren die volgen is er sprake van misbruik, trauma’s en zelfmoordpogingen. Haar leven staat dan al onder grote druk, nog voordat het euthanasietraject begint.
In oktober 2022 probeert ze opnieuw een einde aan haar leven te maken. Ze valt uit het raam van de vijfde verdieping van een gebouw. Ze overleeft de val, maar houdt er een complete dwarslaesie aan over. Sindsdien zit ze in een rolstoel en kampt ze dagelijks met hevige zenuwpijn. Het grootste deel van haar tijd brengt ze door in een zorginstelling in Sant Pere de Ribes, in de buurt van Sitges.
Haar verhaal
In de Spaanse media spreekt Noelia open over haar situatie en haar ondraaglijke lijden. Ze geeft aan dat ze nergens meer zin in heeft: niet om naar buiten te gaan, niet om te eten. Slapen gaat moeilijk en de dagelijkse fysieke pijn breekt haar op.
Ook over de relatie met haar vader is ze duidelijk. Volgens haar neemt hij geen contact op en belt of schrijft hij nooit. “Waarom wil hij dan dat ik blijf leven?” Uit haar verhaal blijkt dat ze vooral contact heeft met haar moeder, oma en zus.
Juridische strijd
In juli 2024 barst de strijd om haar euthanasie pas echt los. Ze krijgt dan toestemming voor euthanasie van de Catalaanse toetsingscommissie. De aanvraag heeft ze enkele maanden eerder ingediend. Haar vader gaat niet akkoord met de uitslag en stapt naar de rechter. Volgens hem is zijn dochter door haar psychische problemen niet in staat om een weloverwogen beslissing te nemen. Noelia spreekt dat tegen en zegt dat zij juist onder druk is gezet om haar aanvraag in te trekken.
Op 1 augustus, één dag vóór de geplande uitvoering, grijpt een rechtbank in Barcelona in. Op verzoek van haar vader wordt de euthanasie op het laatste moment opgeschort. De zaak haalt daardoor voor het eerst de media.
Tijdens de rechtszitting bevestigt Noelia opnieuw haar wens. Ze verklaart dat ze jarenlang onder druk stond om van haar besluit af te zien. Twee weken later oordeelt de rechter dat de euthanasie toch mag doorgaan. Volgens de rechtbank is Noelia wilsbekwaam en mag haar vader niet namens haar optreden.
Na hoger beroep en meerdere procedures blijft dat oordeel overeind. Zowel het Hooggerechtshof als het Constitutioneel Hof geven groen licht. Ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg weigert de euthanasie nog te stoppen. Daarmee komt er na bijna twee jaar juridische strijd definitief duidelijkheid.
Euthanasie in Spanje en Nederland
Euthanasie is in Spanje sinds 2021 toegestaan. De invoering van de wet leidde destijds tot veel politieke en maatschappelijke discussie, met tegenstand van onder meer katholieke organisaties en rechtse partijen. De voorwaarden zijn strikt en worden door meerdere instanties getoetst. Euthanasie maakt bovendien deel uit van het Spaanse zorgsysteem en valt daarmee onder de openbare gezondheidszorg.
In Nederland is euthanasie al sinds 2002 wettelijk toegestaan. Daarvoor werd het al langere tijd gedoogd. Daarmee was Nederland het eerste land ter wereld dat euthanasie en hulp bij zelfdoding legaliseerde.
De zaak van Noelia geldt als een belangrijk precedent. Het is de meest mediabeladen euthanasiezaak sinds de invoering van de wet en de eerste die alle juridische instanties in Spanje doorloopt. De euthanasie staat gepland voor donderdag 26 maart.
Euthanasiewet in Spanje is een feit