Onderzoek toont aan: deze Spaanse zones zijn cruciaal voor haaien in de Middellandse Zee

Het aantal haaien in de Middellandse Zee daalt al jarenlang. Sommige soorten zijn zelfs met meer dan negentig procent verminderd. Van de vijfenveertig soorten die hier leven, is meer dan de helft bedreigd. Volgens Marc Aquino van het project COTI komt dat vooral door overbevissing, vervuiling en het verlies van leefgebied door de opwarming van het water. Nieuw onderzoek brengt nu in kaart welke delen van de Spaanse kust nog belangrijk zijn voor haaien

De internationale natuurbeschermingsunie IUCN noemt haaien inmiddels een van de meest bedreigde diergroepen in zee. Als haaien verdwijnen, raakt dat evenwicht snel verstoord. Haaien zijn belangrijk voor een gezond ecosysteem. Ze eten vooral zwakke of zieke dieren en houden zo de voedselketen in balans.

Drie belangrijke zones in Spanje

Onderzoekers van het Institut de Ciències del Mar en het Museo Nacional de Ciencias Naturales hebben onderzocht waar haaien zich het meest ophouden. Ze noemen drie belangrijke gebieden: de kust van Catalonië, de Golf van Alicante en de kust van Almería. In deze zones vinden haaien voedsel, rust en veilige routes om zich te verplaatsen. Het onderzoek bestrijkt een groot deel van de Spaanse Middellandse Zee, van Blanes tot Cartagena.

Meer over het onderzoek

Voor het onderzoek werkten de wetenschappers nauw samen met vissers. Zij hielpen bij het vinden, vangen, merken en weer vrijlaten van haaien. Hun kennis van de zee bleek onmisbaar. De onderzoekers gebruikten verschillende technieken. Sommige haaien kregen een zender op de rugvin die een signaal geeft zodra het dier boven water komt. Andere dieren kregen een pop‑up‑zender die diepte en locatie meet en later loslaat. Ook werden genetische monsters verzameld van soorten zoals de tintorera (blauwe haai), de marrajo (makreelhaai) en de zwaardvis om te onderzoeken hoe populaties met elkaar verbonden zijn. Daarnaast werden zeven grijze diepzeehaaien (cañabota gris, Hexanchus griseus) uitgerust met zenders. Dit is een langzaam groeiende soort die diep in de waterkolom leeft en daardoor extra kwetsbaar is voor bijvangst. Ook kregen zeven maanvissen een zender om beter te begrijpen hoe dieren in dezelfde waterlagen zich verplaatsen.

Zones hebben eigen functie

De drie Spaanse zones hebben elk een eigen functie. Voor de Catalaanse kust liggen diepe onderwatercanyons waar jonge haaien zich kunnen verschuilen en genoeg voedsel vinden. De Golf van Alicante en de kust van Almería zijn belangrijke doorgangsgebieden voor haaien die grote afstanden afleggen. Volgens projectleider Joan Navarro helpt de combinatie van verschillende onderzoeksmethoden en de samenwerking met vissers om het gedrag van haaien beter te begrijpen.

Belang van deze kennis

Veel haaiensoorten gaan nog steeds achteruit. Onderzoeker Elena Fernández benadrukt dat er nog veel onbekend is over hun gedrag. Inzicht in hun routes en leefgebieden is nodig om betere beschermingsmaatregelen te maken, zowel in Spanje als internationaal.

Samenwerking met vissers

De samenwerking met vissers is belangrijk. Veel haaien komen als bijvangst in netten of aan haken terecht. Door aanpassingen in vistuig en visdiepte kan dat verminderen. Het project COTI wil daarom de visserij en natuurbescherming dichter bij elkaar brengen. De onderzoekers willen weten waar haaien zich bewegen en of die plekken overlappen met druk beviste zones.

Betere bescherming van haaien

Het project wordt geleid door het Institut de Ciències del Mar, met steun van onder meer het Museo Nacional de Ciencias Naturales, het Zoo van Barcelona en de Generalitat de Catalunya. Het team hoopt dat de verzamelde gegevens leiden tot nieuwe onderzoeken en betere bescherming van haaien in de Middellandse Zee.

Haaien voor de Spaanse kust, waar zie je ze het vaakst?