Else Beekman
Op de akkers rond Ejea de los Caballeros in Aragón groeiden decennialang tarwe, gerst en alfalfa. Nu staan er rijen amandelbomen, strak als linialen, geplant door een Britse investeringsmaatschappij. Het is een beeld dat steeds vaker opduikt in Spanje. Kapitaal van investeringsfondsen stroomt het platteland op, en dat drijft grondprijzen op en verandert het gezicht van de Spaanse landbouw.
Público bracht deze week een reportage naar buiten waaruit blijkt dat het geïnvesteerde kapitaal in hyperintensieve teelt van amandel, pistache en olijf in Spanje en Portugal het afgelopen jaar met 50 procent is gestegen. Het medium noemt daarbij een reeks bekende Spaanse ondernemersfamilies die banden hebben met deze fondsen: Entrecanales, Del Pino, Matutes, Botín en Roig.
De trend is breder dan één publicatie
Público is niet de enige die deze trend op het Spaanse platteland waarneemt. Ook zakenkrant elEconomista schreef eerder dat Aragón het nieuwe jachtterrein is geworden voor fondsen die eerder vooral in Andalusië en Extremadura actief waren. Ze worden daarbij aangetrokken door goedkoop water en lagere grondprijzen. En El Confidencial Digital bevestigde in januari dit jaar dat het Britse fonds Cibus Capital via zijn Spaanse dochter Prunus Nuts rond de 600 hectare beheert bij Ejea de los Caballeros, met uitbreidingsplannen richting pistache.
Bekende namen achter de fondsen
De door Público genoemde familienamen, komen ook terug bij andere media. Volgens elEconomista exploiteert het familiebedrijf Lizardagro van de familie Entrecanales, grootaandeelhouder van bouwconcern Acciona, inmiddels ongeveer 4.000 hectare amandelbomen in Aragón. Een neef van Abel Matutes, een bekende ondernemersfamilie op Ibiza, zit via het bedrijf Ocean Almond eveneens in de amandelteelt. En elDiario.es meldt dat de investeringsgroep Atitlán, opgericht door de schoonzoon van Mercadona-oprichter Juan Roig, samen met het Canadese pensioenfonds PSP zo’n 9.000 hectare olijf- en amandelgrond kocht.
Deze fondsen kiezen bewust voor wat de sector “houtachtige gewassen” noemt: amandel, olijf en pistache. Die zijn eenmaal aangeplant relatief onderhoudsarm, leveren jarenlang op en zijn goed te schalen. Volgens landbouworganisatie COAG, geciteerd door elDiario.es, bezitten inmiddels ruim 900 investeringsfondsen grond op het Iberisch schiereiland, samen goed voor meer dan 100 miljard euro aan landbouwgrond.
Boeren zien de prijzen stijgen
Voor gevestigde boerenfamilies is de opmars van dit grootkapitaal geen goed nieuws. In Andalusië steeg de gemiddelde grondprijs eind 2024 met 3,3 procent, boven het landelijk gemiddelde van 2,8 procent, tot ruim 17.000 euro per hectare. Dat blijkt uit cijfers die nieuwssite El Conciso baseert op de landbouwtellingen van het ministerie. COAG Andalusië waarschuwt in datzelfde artikel dat fondsen op grote schaal grond opkopen zonder dat ze, in tegenstelling tot lokale boeren, toegang hebben tot Europese landbouwsubsidies.
Vooral voor jonge boeren die een bedrijf willen overnemen of starten, wordt het moeilijker om nog betaalbare grond te vinden. Ook Público zelf schreef eerder al over dit probleem, in een artikel over de generatiewissel op het platteland. Onderzoeksplatform Datadista beschrijft in een uitgebreide reconstructie hoe fondsen steevast de beste grond kiezen, met de meeste zon en het meeste water. Daardoor blijven traditionele boeren met minder gunstige percelen achter en kunnen moeilijk concurreren.
Wat het betekent voor wie Spaans platteland koopt of bezoekt
Voor wie droomt van een landelijk huis met wat grond in Spanje, is dit een trend om in de gaten te houden. In regio’s waar fondsen actief zijn, zoals delen van Aragón, Extremadura en Andalusië, stijgen niet alleen de prijzen voor landbouwgrond, maar verandert ook het aanzicht van het platteland zelf. Waar ooit afwisselende akkers lagen, staan nu kilometerslange plantages strak in het gelid.