Else Beekman
Elke twaalf seconden gaat er ergens in Spanje een vliegtuig de lucht in of landt er een. Dat blijkt op basis van gegevens van Enaire, de Spaanse luchtverkeersleiding. In juli 2026 telde het bedrijf 257.909 vluchten, een absoluut record voor een enkele maand. Precies dit record grijpt de milieuorganisatie Ecologistas en Acción aan voor een dringende oproep: schaf korte binnenlandse vluchten af waarvoor een treinalternatief bestaat.
De cijfers van Enaire tonen vooral hoe geconcentreerd het luchtverkeer in Spanje is geworden. Op het vliegveld van Málaga vonden vorig jaar 186.990 vliegbewegingen plaats, gemiddeld elke drie minuten één, dag en nacht. In Valencia landde of vertrok elke zes minuten een toestel. Boven Madrid en Barcelona vliegt zelfs elke minuut tot anderhalve minuut een vliegtuig over.
Ecologistas en Acción, een landelijke koepel van 300 milieugroepen, wijst er in een opiniestuk in El País op dat een flink deel van die vluchten vervangbaar is door de trein. Alleen al vanaf vliegveld Madrid-Barajas gingen er in 2025 ruim 27.000 vluchten naar Barcelona, Málaga, Valencia en Vigo, allemaal steden met een directe hogesnelheidstreinverbinding.
Wat een verbod zou opleveren
Volgens een onderzoek van de organisatie zou het schrappen van binnenlandse vluchten met een treinalternatief van maximaal vier uur zo’n 50.000 vluchten per jaar schelen en meer dan 300.000 ton CO2-uitstoot besparen. Dat komt neer op bijna 10 procent van alle uitstoot van de binnenlandse luchtvaart in Spanje.
De maatregel zou de samenleving daarnaast zo’n 50 miljoen euro per jaar aan schadekosten schelen, denk aan geluidsoverlas en luchtvervuiling, kosten die nu via belastingen worden gedragen. Op alle onderzochte trajecten bleek de totale reistijd met de trein bovendien korter dan met het vliegtuig, inclusief de tijd van en naar het vliegveld.
Weinig actie ondanks jarenlange beloftes
Dit pleidooi is niet nieuw. In 2020 opperde premier Pedro Sánchez zelf in zijn Plan España 2050 al om korte vluchten te schrappen. Drie jaar later beloofden PSOE en Sumar in hun regeerakkoord hetzelfde. En sinds december vorig jaar staat het zelfs in de wet. De Ley de Movilidad Sostenible verplicht de regering namelijk om binnen zes maanden met een concreet plan te komen. Die termijn is inmiddels verstreken. Er is nog niets gebeurd.
Sterker nog, de regering doet ondertussen het tegenovergestelde. Het nieuwe investeringsplan voor de Spaanse luchthavens, DORA III, trekt tot 2031 bijna 13 miljard euro uit voor uitbreiding. Onder meer de luchthavens van Madrid, Barcelona, Valencia, Málaga en Alicante worden fors onder handen genomen om meer internationale toeristen te kunnen ontvangen.
Dat wringt, vindt Ecologistas en Acción. Uit peilingen blijkt dat een ruime meerderheid van de Spanjaarden wel voelt voor minder korte vluchten en meer trein. Ook vier partijen in het parlement steunden het idee al, tijdens de behandeling van de mobiliteitswet. Maar tussen steun op papier en beleid in de praktijk zit voorlopig een flinke kloof.