Judith Goeree
Elk voorjaar en najaar gaan ze op pad: de schapen van de gebroeders Pérez uit Navabellida, de laatste herders in Soria die hun kudde nog op traditionele wijze verplaatsen tussen zomer- en winterweiden. Te voet volgen ze de eeuwenoude cañadas reales — herdersroutes die dwars door de stad Soria lopen.
De tocht met hun merinoschapen vormt het hart van het evenement Somos Trashumantes, dat dit jaar van 20 tot en met 22 juni wordt gehouden. Het is de 15e editie van dit jaarlijkse herdersfeest, waarbij de schapen van de Pérez-broers opnieuw richting de bergen trekken.
Wat is trashumancia?
Trashumancia is een eeuwenoude Spaanse traditie waarbij herders hun vee — meestal schapen — twee keer per jaar verplaatsen tussen zomer- en winterwieden. In de zomer trekken ze naar de koelere hooglanden in het noorden, in de winter naar warmere streken zoals Extremadura of Andalusië.
De herders verplaatsen hun kudde te voet over grote afstanden, soms wel honderden kilometers. Die manier van veehouderij is niet alleen traditioneel, maar ook goed voor de natuur. Ze houdt graslanden gezond, bevordert de biodiversiteit en draagt bovendien bij aan het behoud van een eeuwenoude cultuur.
Eeuwenoude herdersroutes
Trashumancia kent zijn oorsprong al in de Romeinse tijd en kreeg in de middeleeuwen een officiële status dankzij koning Alfons X, die het herdersgilde La Mesta in het leven riep. Daardoor mochten herders zich vrij door Spanje bewegen met hun kuddes.
De broers Pérez volgen nog altijd die traditionele route: van de winterweiden in Extremadura naar de bergen van Soria. Onderweg passeren ze onder meer Garray, het dal van de Tera, het hulstbos van Garagüeta en de Sierra del Alba, tot ze aankomen in het dorp Oncala. Hoewel sommige delen van de route inmiddels geasfalteerd zijn, lopen ze grotendeels nog over eeuwenoude paden.
Dit weekend wordt traditie een belevenis
Het evenement Somos Trashumantes brengt traditie, natuur en toerisme samen. Bezoekers kunnen niet alleen toekijken, maar ook zelf ervaren hoe het is om herder te zijn. Drie dagen lang — van vrijdag tot en met zondag — lopen ze mee met de kudde, slapen ze in de buitenlucht, eten ze mee met de herders en leren ze oude ambachten zoals wol spinnen en schapen scheren.
Volgens de gemeente San Pedro Manrique draait het evenement om meer dan alleen feest. Het is bedoeld om het cultureel erfgoed levend te houden én jongeren te laten ontdekken dat het herdersvak ook in deze tijd nog toekomst heeft. ‘Drie dagen lang leef je op het ritme van de natuur,’ aldus de organisatie.
Erfgoed zonder opvolging?
De broers José María, Basilio en Ricardo Pérez zijn inmiddels op leeftijd. Hoewel de belangstelling van het publiek groeit, is er nog steeds niemand die hun werk wil voortzetten. “Het is zwaar werk,” vertelt Ricardo, “zeven dagen per week, vaak onder moeilijke omstandigheden. Jongeren zien dat niet zitten.”
Hoewel de trashumancia eind 2023 is erkend als immaterieel erfgoed door UNESCO, blijft het voortbestaan ervan onzeker zolang er geen nieuwe herders zijn. Somos Trashumantes wil daar verandering in brengen door mensen zelf te laten ervaren hoe het is om met een kudde mee te trekken.
Meer dan folklore
Trashumancia is niet alleen een levendige traditie, maar ook van groot belang voor de natuur. Terwijl de schapen grazen, houden ze paden open, helpen ze bosbranden voorkomen en dragen ze bij aan de biodiversiteit. Je zou kunnen zeggen dat ze het landschap op een natuurlijke manier onderhouden. Bovendien brengt het evenement mensen samen: in de dorpen langs de route zorgen muziek, lokale specialiteiten en activiteiten voor een feestelijke sfeer en versterkt het de band tussen bewoners en bezoekers.
Stap voor stap door de geschiedenis
Wie dit weekend met de broers Pérez meeloopt, wandelt letterlijk door een levend stuk geschiedenis van het Spaanse platteland. Zolang deze herders hun tocht met de schapen voortzetten, blijft ook de traditie van de trashumancia bestaan in Soria — langzaam, te voet, van de stad naar de bergen. Een rustig ritme als tegengeluid in de haastige wereld van vandaag. Of er straks nog iemand is om het van hen over te nemen, blijft echter onzeker.
Romeria del Rocio: verslag van een feestelijke bedevaart door ongerepte natuur