Else Beekman
Maricarmen Abascal woonde zeventig jaar in hetzelfde appartement in de Madrileense wijk Retiro. Afgelopen woensdag werd ze eruit gezet. Nu biedt de eigenaar aan om haar via een gemeentelijk huurprogramma terug te laten keren. Maar de gemeente Madrid zegt nee. Dat plan is volgens de stad “niet uitvoerbaar”.
Het verhaal van Maricarmen houdt Spanje al dagen bezig. De vrouw van 87 is uitgegroeid tot het gezicht van de woningcrisis in het land. Nu lijkt er een opening te zijn. Maar zo eenvoudig als de eigenaar het voorstelt, gaat het niet.
Een contract uit 1956
In 1956, toen zij 17 jaar was, trok Maricarmen met haar ouders in het appartement aan de Calle Alcalde Sainz de Baranda. Haar vader tekende een zogeheten renta antigua-contract, een oud huurcontract met een lage, beschermde huur. Na zijn overlijden ging het contract over op haar moeder. Toen die in 2005 stierf, nam Maricarmen het over.
In 2018 kwam het gebouw in handen van vastgoedbedrijf Urbagestión. Dat stapte naar de rechter. Het bedrijf vond dat het contract niet twee keer mocht worden overgedragen en dus had moeten aflopen. In maart gaf het Spaanse Hooggerechtshof Urbagestión gelijk. Daarna vroeg het bedrijf een nieuwe huur van 1.650 euro per maand. Tot dan toe had Maricarmen 500 euro huur per maand betaald en met haar pensioen kon ze het nieuwe bedrag niet opbrengen. De krant 20Minutos schrijft nu dat Urbagestión ontkent dat het haar een hogere huur heeft gevraagd dan ze al betaalde.
Vierde poging
Woensdag 23 september stond de deurwaarder voor de vierde keer voor de deur waar zich honderden mensen hadden zich verzameld om de uitzetting tegen te houden. De politie drong de menigte terug, onder meer met stokken en pepperspray. Maricarmen, die in een rolstoel zit, werd op een brancard naar buiten gebracht en met een ambulance naar het ziekenhuis vervoerd. Daarna zou ze naar een neef gaan.
Een VN-comité voor economische, sociale en culturele rechten had nog gevraagd de uitzetting op te schorten. Ook het Spaanse ministerie van Huisvesting probeerde te bemiddelen om de woning over te nemen. Al die pogingen strandden bij het vastgoedbedrijf.
Het voorstel van de eigenaar
Vrijdag kwam Urbagestión alsnog met een voorstel. Het bedrijf wil het appartement onderbrengen in ReViva. Dat is een programma van het gemeentelijke woningbedrijf EMVS. Eigenaren van leegstaande woningen verhuren die via de gemeente. Zij houden hun woning, krijgen een gegarandeerde huur en de gemeente regelt de rest. Volgens Urbagestión kon Maricarmen op die manier en tegen een betaalbare huur terug naar huis.
De gemeente wees het plan af met als belangrijkste bezwaar dat woningen binnen ReViva naar mensen op een wachtlijst gaan. Voor dat plan gelden vaste regels, procedures en termijnen en een woning toewijzen aan één vooraf gekozen persoon kan dus niet. Bovendien is ReViva bedoeld voor woningen die leegstaan en dat geldt niet voor Maricarmens appartement, zo klinkt het.
Volgens het programma moet ook de woning zelf in goede staat zijn en een volledige badkamer hebben. Als er geen lift is in het gebouw, mag de woning niet hoger dan de vierde verdieping liggen. Het gemeentelijke woningbedrijf heeft niet bekendgemaakt waarom dit appartement precies niet aan het programma voldoet.
Wat Urbagestión zelf zegt
Volgens het bedrijf zelf heeft men sinds 2023 gepoogd tot een akkoord te komen met een nieuw contract aan met een huur 40 tot 50 procent onder de marktprijs, zonder daarbij een concreet bedrag te noemen. Ook ontkent Urbagestión dat het Maricarmen een hogere huur vroeg dan ze betaalde.
Over hulpaanbiedingen van buitenaf zegt het bedrijf dat het per e-mail twee aanbiedingen kreeg van pianist James Rhodes om de huur over te nemen of de woning te kopen, zonder bedrag. Dat voorstel kwam volgens Urbagestión pas binnen toen de uitzetting al had plaatsgevonden. Het andere voorstel van bemiddelaar Casa 47 was volgens Urbagestión nooit een concreet, schriftelijk bod. Men erkent wel dat er de afgelopen weken mondeling een huur tot 900 euro per maand is genoemd, die door Casa 47 en Maricarmen samen betaald zou worden. Volgens Urbagestión ontbraken daarbij alleen de juridische vorm van het contract, de kosten en andere voorwaarden.
Het bedrijf zegt verder de persoonlijke situatie van Maricarmen te betreuren evenals het politieke en oneigenlijke gebruik van haar zaak. Het klaagt over de druk op medewerkers en directie door de media-aandacht en houdt juridische stappen achter de hand vanwege aanvallen en bedreigingen.
Maandag om tafel
De deur naar de woning is nog niet helemaal dicht, want de gemeente heeft beide partijen via haar eigen huurbemiddelingsdienst uitgenodigd om te bemiddelen. Met instemming van de vertegenwoordigers van Maricarmen staat het gesprek nu gepland voor maandag 28 september om vier uur ’s middags.
Ook de sociale dienst in de Spaanse hoofdstad heeft hulp aan Maricarmen aangeboden, zoals thuiszorg, alarmering op afstand en ergotherapie. Bovendien kan ze gratis terecht in een gemeentelijk verzorgingshuis.
Urbagestión legt niet uit waarom het nu pas met het voorstel komt, maar stelt wel eerder al een lagere huur en andere oplossingen te hebben aangeboden. Dat de demonstraties de aanleiding waren, is een voor de hand liggende gedachte, maar geen bron bevestigt dat.