Else Beekman
Storm Leonardo in Andalusië heeft bijna 7.000 mensen uit hun huizen verdreven. In zeven provincies zijn hele woonwijken geëvacueerd, wegen afgesloten en noodplannen geactiveerd. En terwijl het waterpeil nog steeds stijgt, waarschuwt regiopresident Juanma Moreno dat de situatie vanaf het weekend nóg ernstiger kan worden. Met een al volledig verzadigde bodem en stuwmeren die geen druppel water meer kunnen opvangen, staat storm Marta voor de deur.
Hoewel vrijdag een lichte verbetering wordt verwacht, voorspelt weerinstituut AEMET vanaf zaterdag opnieuw zware regenval. Vooral in de provincie Cádiz, waar steden als Grazalema, El Puerto de Santa María en Jerez de la Frontera al met overstromingen te kampen hebben.
Duizenden meldingen en grootschalige inzet hulpdiensten
Sinds het begin van de storm zijn al 7.454 meldingen geregistreerd in de regio. Alleen al in de afgelopen nacht ging het om 200 incidenten. Vijftien dorpen in verschillende provincies zijn momenteel moeilijk of niet bereikbaar vanwege ondergelopen wegen.
Meer dan 1.200 hulpverleners zijn actief in de regio. Onder hen medewerkers van 112, Infoca, de Guardia Civil en 404 militairen van de Unidad Militar de Emergencias (UME). De inzet wordt continu geevalueerd zolang de weersomstandigheden aanhouden.
Zeven provincies getroffen
De noodtoestand treft inmiddels delen van Cádiz, Córdoba, Granada, Jaén, Málaga, Huelva en Sevilla. In gebieden rond rivieren en stuwmeren gaan hulpdiensten ook op vrijdag door met preventieve evacuaties. Veel stuwmeren, zoals die van Bornos en Arcos in Cádiz, zijn volledig gevuld en lozen nu evenveel water als ze ontvangen. Ook in Granada baren de stuwmeren zorgen in lagergelegen gebieden, waar extra regen vrijwel zeker tot overstromingen zal leiden.
in Málaga staan vijf stuwmeren nu boven de 80% van hun capaciteit, terwijl dat twee maanden geleden nog 45% was. Ze vingen in slechts 24 uur tijd een hoeveelheid water op die gelijk staat aan wat Málaga in een heel jaar consumeert.
Situatie in de provincie Córdoba
Ook in Córdoba werd donderdagavond tot evacuatie overgegaan van alle overstromingsgevoelige gebieden in de vallei van de Guadalquivir inclusief negen risicogebieden in de stad zelf. De stijgende waterstand van de rivier de Guadalquivir bedreigt woonwijken zoals Guadalvalle, waar woensdag al mensen hun huis moesten verlaten. Ook andere gemeenten in deze provincie zoals Villa del Río, Montoro, Pedro Abad, El Carpio, Villafranca, Almodóvar del Río, Posadas en Palma del Río zijn zwaar getroffen.
De waterstand van de Guadalquivir bevindt zich op meerdere plekken in de region op een kritiek niveau (rood waarschuwingsniveau), wat leidt tot aanzienlijke bezorgdheid bij de autoriteiten.
Situatie in provincie Granada
In de provincie Granada zijn op donderdag alleen al 167 incidenten geregistreerd als gevolg van de hevige regenval en wind. Hoewel de neerslag inmiddels is afgenomen, blijven de waarschuwingen van kracht door het gevaar van overstromende rivieren en sterke windstoten.
Het grootste risico is nu bij de dammen van Quéntar, Cubillas, La Bolera, El Portillo en Negratín. Die lozen water in rivieren die al op historisch hoge niveaus staan. Dat leidt tot problemen in vrijwel alle comarca’s van deze provincie.
In Granada stad is het Alhambra gesloten en ontstonden er problemen met modderstromen en instortingen in de wijk Sacromonte.
Tot nu toe zijn 234 mensen geëvacueerd, waaronder in het dorp Dúdar, en ook hier verleent de Unidad Militar de Emergencias (UME) bijstand.
Vanwege de omvang van de schade en het blijvende risico wil de provincie Granada dat het gebied officieel wordt uitgeroepen tot ‘rampgebied’.
Instabiele grond verhoogt risico
Niet alleen overstromingen zorgen voor gevaar. Sommige gebieden raken door de verzadigde grond instabiel en dat verhoogt het risico op aardverschuivingen en instortingen. Dat kan opnieuw tot evacuaties leiden.
Daar komt bij dat op donderdag in meerdere gemeenten in Andalusië lichte aardbevingen zijn geregistreerd. Na drie bevingen in Gaucín op woensdag, volgden er onder meer lichte schokken in Benarrabá, Cortes de la Frontera, Casares, Jimera de Líbar en Torremolinos. Hoewel de meeste bevingen licht waren (tussen 1,8 en 2,3 op de schaal van Richter), worden ze gezien als een extra risicofactor in gebieden waar de bodem al verzwakt is door langdurige regenval.
Wegen afgesloten
Door de aanhoudende regenval als gevolg van storm Leonardo zijn in de provincie Málaga meerdere wegen afgesloten, vooral in de regio rond Ronda. De A-374 tussen Ronda en Sevilla was urenlang dicht vanwege aardverschuivingen, maar is inmiddels weer geopend. Andere wegen zijn nog steeds onbegaanbaar, zoals de MA-7402 richting Acinipo, de MA-8306 bij Benalauría, de MA-8302 in Genalguacil en de MA-8301 tussen Estepona en Jubrique, waar vallende bomen en modderstromen het verkeer belemmeren.
Daarnaast blijft de MA-8401 gesloten vanwege instortingsgevaar tussen Jimera de Líbar en Benaoján, en is ook de MA-6406 in Almargen afgesloten door een overstroomde beek. In de Guadalhorcevallei is de MA-5402 dicht tussen de MA-5401 en Ardales door schade aan het wegdek.
De brandweer moest in meerdere plaatsen ingrijpen door instortingen, omgevallen bomen en verzakkingen. Vooral in Ronda, Estepona, Genalguacil, Carratraca en Torremolinos zijn tientallen incidenten geregistreerd. Ook werd hulp geboden bij ondergelopen woningen, losgeraakte daken en gevaarlijke situaties op scholen en wegen.
Zwemmende reddingsactie in Casares
In het door het water omsingelde dorp El Secadero, in de gemeente Casares, konden hulpdiensten woensdagavond alleen nog via uitzonderlijke middelen ingrijpen. De UME probeerde aanvankelijk per rubberboot toegang te krijgen, maar de stroming van de rivier Guadiaro was zo sterk dat militairen een deel van het traject zwemmend moesten afleggen. De burgemeester van Casares, Juan Luis Villalón, bevestigde dat alleen inzet vanuit de lucht op dit moment effectief lijkt.
Ondertussen proberen duikers van de Guardia Civil (GEAS) met een zodiac een team van Endesa-technici naar het gebied te brengen om het elektriciteitsnet te herstellen. De prioriteiten liggen bij stroomvoorziening en het herstel van de communicatie. De situatie wordt gecoördineerd vanaf een nieuw opgericht crisiscentrum in Casares Costa.
Ook vrijwilligers uit Manilva zijn opgeroepen om te helpen in El Secadero en het nabijgelegen San Martín del Tesorillo, dat eveneens van de buitenwereld is afgesloten.
Nieuwe zorgen rond storm Marta
Terwijl de regio nog herstellende is van de gevolgen van storm Leonardo, kijkt men nu met zorg naar het naderende front: storm Marta, die volgens AEMET vanaf zaterdag voor een nieuwe golf regen en wind zal zorgen. Juanma Moreno waarschuwde dat de situatie dan nog ernstiger kan worden.
“De verzadiging van de bodem is volledig. De rivieren zitten op hun maximale capaciteit en veel stuwmeren zijn tot de rand gevuld,” aldus Moreno tijdens een bezoek aan Cádiz. “Elke druppel regen die erbij komt, is te veel. We krijgen geen adempauze.”
Moreno benadrukte dat de situatie “nog nooit met deze hevigheid is meegemaakt” en “benader geen rivieren of overstroomde gebieden, volg de instructies van hulpdiensten op en blijf op de hoogte via 112”, aldus de president.