Elize van Loon
De Spaanse regering heeft een nieuw wetsvoorstel goedgekeurd dat de regels rond roken en vapen flink aanscherpt. Het gaat om de grootste wijziging sinds de rookverboden van 2005 en 2010. De tabakswetwet moet jongeren beter beschermen, meer openbare ruimtes rookvrij maken en nieuwe nicotineproducten onder dezelfde regels brengen als traditionele tabak. Het voorstel gaat nu naar het parlement, waar partijen nog aanpassingen kunnen doen.
Een belangrijk onderdeel van de nieuwe tabakswet is dat minderjarigen niet alleen geen tabak of vapes mogen kopen, maar ze ook niet meer mogen gebruiken. Dat stond tot nu toe niet expliciet in de Spaanse wet. Ouders of verzorgers kunnen een boete krijgen vanaf 200 euro als hun kind rookt of vapet. In sommige gevallen kan die boete veranderen in een taakstraf. De regering wil hiermee duidelijk maken dat ze roken door jongeren niet langer gedoogt.
Volgens cijfers van het ministerie daalt het aantal jonge rokers wel, maar stijgt het gebruik van vapes juist snel. Bijna de helft van de scholieren tussen 14 en 18 jaar heeft ooit een e‑sigaret geprobeerd.
Rookvrije zones
Het wetsvoorstel breidt de rookvrije zones fors uit. Niet alleen binnenruimtes, maar juist veel populaire buitenlocaties zijn straks rookvrij. Dat heeft gevolgen voor zowel inwoners als toeristen.
Terrassen van bars en restaurants Op alle terrassen wordt roken en vapen verboden, ook als ze volledig open zijn. De regering wijst op de bescherming van personeel en gasten, en op het feit dat terrassen vaak drukke plekken zijn waar kinderen aanwezig zijn.
Stranden
Roken maf niet meer op stranden langs de kust en rivieren. Spanje kende al lokale initiatieven met rookvrije stranden, maar de nieuwe wet maakt dit tot een landelijke regel. Gemeenten krijgen minder ruimte om uitzonderingen te maken. Het doel is schone lucht, minder zwerfafval en een duidelijker beleid voor bezoekers.
Parken, speeltuinen en natuurgebieden
Ook parken, speeltuinen en beschermde natuurgebieden worden rookvrij. De regering benadrukt dat dit plekken zijn waar veel kinderen komen en waar sigarettenpeuken schade kunnen veroorzaken aan natuur en dieren.
Zwembaden en sportzones
Ook in en rond publieke zwembaden, sportvelden en sportcomplexen is roken, net als vapen niet meer toegestaan.
Openluchtconcerten en evenementen
Bij grote evenementen in de buitenlucht mag niet meer worden gerookt. De overheid wil dat gedeelde ruimtes standaard rookvrij zijn.
Rookvrije zones rond gebouwen
Rond ingangen van ziekenhuizen, scholen, universiteiten, musea, bibliotheken en sportcentra komt een rookvrije zone van 15 meter.
Zelfde regels voor vapes en nieuwe producten
Voor elektronische sigaretten, vapes, nicotinezakjes en kruidenproducten om te roken gelden dezelfde regels als voor traditionele tabak. Dat betekent dat ze:
- niet mogen worden verkocht aan minderjarigen
- niet mogen worden gebruikt in rookvrije ruimtes
- alleen mogen worden verkocht in gespecialiseerde winkels
- geen reclame of opvallende presentatie mogen hebben
Volgens het ministerie zijn deze producten niet onschadelijk en vooral aantrekkelijk voor jongeren door smaken en marketing.
Politieke context en mogelijke wijzigingen
Het wetsvoorstel maakt deel uit van het nationale plan voor tabakscontrole 2024–2027. De regering wijst op de hoge gezondheidskosten en het grote aantal sterfgevallen door tabaksgebruik. Tegelijk is er kritiek vanuit horeca, tabakswinkels en sommige regionale overheden, die vrezen voor economische gevolgen en praktische problemen bij de handhaving, vooral op terrassen en stranden.
Het parlement kan de tekst nog aanpassen. Pas na goedkeuring door het Congres en de Senaat kan de wet in werking treden.
Wat betekent nieuwe tabakswet voor inwoners en toeristen?
Als de tabakswet wordt aangenomen, verandert er veel in het dagelijks leven. Roken en vapen worden verboden op terrassen, stranden, zwembaden, sportzones en bij openluchtconcerten. Ouders kunnen worden beboet als hun minderjarige kinderen roken. Nieuwe nicotineproducten verdwijnen uit bazaars en algemene winkels en zijn alleen nog te koop in gespecialiseerde zaken.
Voor bezoekers van Spanje betekent dit dat populaire plekken zoals stranden en terrassen rookvrij worden zodra de wet van kracht is. Dat maakt de regels duidelijker, maar vraagt ook aanpassing van gewoontes.