Else Beekman
Voor velen een dagelijks gebruiksvoorwerp, maar nu mogelijk een bron van ongewenste effecten. De Spaanse consumentenorganisatie OCU waarschuwt voor tientallen modellen van koptelefoons en oordopjes die in Spanje worden verkocht en waarin ongewenste chemische stoffen zijn aangetroffen. Modellen van onder andere Bose, Razer, Sennheiser, Logitech en HyperX bevatten hormoonverstorende stoffen in de onderdelen die direct contact maken met de huid.
In het kort
- OCU waarschuwt voor tientallen koptelefoons en oortjes met ongewenste chemische stoffen.
- In veel modellen vonden onderzoekers bisfenolen en ftalaten in kunststof onderdelen.
- Er is geen acuut gevaar, maar langdurig huidcontact baart wel zorgen.
- OCU wil strengere Europese regels voor de veiligheid van audioapparatuur.
Volgens OCU gaat het om maximaal 60 hoofdtelefoons en headsets die op de Spaanse markt verkrijgbaar zijn. De organisatie baseert zich op onderzoek van de Oostenrijkse consumentenvereniging VKI. Daarin werden in totaal 81 modellen onderzocht, van bekende merken als Bose, JBL, Panasonic, Philips, Samsung, Sennheiser, Sony en Xiaomi. Bij het merendeel werden een of meer ongewenste stoffen gevonden. Het gaat vooral om bisfenolen zoals BPA en BPS aan, naast ftalaten. Die stoffen zitten met name in harde kunststoffen, zoals beugels en behuizingen. OCU wijst erop dat deze chemische verbindingen bekendstaan als hormoonverstorend of als stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de voortplanting.
Zorg betreft vooral langdurige en herhaalde blootstelling
De waarschuwing betekent volgens OCU niet dat er sprake is van direct gevaar bij normaal gebruik. De zorg zit vooral in langdurige en herhaalde blootstelling. Als de producten urenlang op of tegen de huid worden gedragen, kan volgens de consumentenorganisatie het ‘cocktaileffect’ optreden: de optelsom van kleine hoeveelheden chemische stoffen. Daarbij wordt het risico groter bij warmte die met transpiratie gepaard gaat.
Het advies is daarom om sowieso langdurig gebruik te beperken, pauzes te nemen en niet met een koptelefoon op te slapen.
Bekend merk biedt geen garantie
Opmerkelijk is dat een bekend, en vaak duurder, merk volgens OCU geen garantie biedt dat een product dan veiliger is. Ook producten die in reguliere winkels liggen, scoorden niet per definitie beter dan modellen van grote onlineplatforms zoals Temu of Shein. “Ongeveer de helft van de producten van bekende en retail merken kregen een ‘rode’ score, dit gold voor slechts 31 procent van de ongelabelde producten.,” klinkt het. Daarmee is het probleem breder dan alleen goedkope import. Gemiddeld scoren kindermodellen iets beter dan koptelefoons voor volwassenen. Al kreeg slechts ongeveer een derde in die categorie een duidelijk positieve beoordeling.
De volgende modellen vertonen geen problemen: de Noise Cancelling, draadloze koptelefoon WH-1000XM5 van Sony, het in-oor model AirPods Pro 2 van Apple, het draadloze model Tune 720BT van JBL of de Major V van Marshall. De Sennheiser Momentum Wireless 4 en de Bose QuietComfort Headphones scoorden rood en worden afgeraden.
Oproep aan Europa
OCU roept de EU op om strengere normen voor checmische veiligheid in audioapparatuur vast te leggen. De huidige Europese regels hiertoe schieten nog te kort. De organisatie vindt dat consumenten niet zelf zouden hoeven uitzoeken of een product veilig genoeg is. Men zou daar bij aankoop in Europa op moeten kunnen vertrouwen.