Else Beekman
Woensdag schreven we al dat in Grazalema het water uit stopcontacten stroomt als gevolg van de extreme regenval waar dit dorp in Andalusië door storm Leonardo onder gebukt gaat. Nu doen verschillende Spaanse kranten verslag van hoe bewoners muren en gevels van hun huizen openbreken om te voorkomen dat de gebouwen instorten. Lokaal viel in 24 uur tijd tot wel 500 liter regen per vierkante meter.
Grazalema staat bekend als een van de natste plekken van Spanje, maar de hoeveelheid regen die woensdag viel was uitzonderlijk. Water stroomde met kracht door de smalle straatjes en vond zijn weg naar binnen. In sommige woningen kwam het water zelfs via stopcontacten en vloeren omhoog.
Doordat het nog steeds regent en er nog meer water zijn weg zoekt, zagen bewoners zich genoodzaakt gaten in muren en gevels te slaan, om de druk op de constructies te verminderen. “Het is de enige manier om instorting te voorkomen,” legde een verslaggever die ter plaatse was uit op de Spaanse televisie.
Groot gevaar door waterdruk
Dat soort noodmaatregelen brengt grote risico’s met zich mee. Ingenieur Jesús Contreras waarschuwde dat één meter waterdruk kan neerkomen op het gewicht van een ton. “Als een muur verzwakt is, kan hij elk moment bezwijken,” zei hij. De overstromingen Grazalema vormen daarmee niet alleen een probleem voor woningen, maar ook een direct gevaar voor de inwoners zelf.
Storm Leonardo teistert Andalusië
Het extreme weer maakt deel uit van storm Leonardo, die grote delen van Andalusië teistert. Grazalema stond woensdag onder rood alarm, het hoogste waarschuwingsniveau. Volgens de Spaanse weerdienst Aemet viel er tussen middernacht en 18.30 uur al 453 liter regen per vierkante meter. Die hoeveelheid komt overeen met wat er gemiddeld in een heel jaar in Madrid valt.
Grazalema verbreekt eigen neerslagrecord
In de afgelopen tien dagen liep de totale neerslag in Grazalema op tot bijna 1.300 liter per vierkante meter. Dat is zelfs meer dan de gemiddelde jaarneerslag in A Coruña, een stad in Galicië die als zeer regenachtig bekend staat. Grazalema heeft daarmee zijn eigen historische neerslagrecords ruimschoots verbroken. Het vorige dagrecord dateerde uit 1948 (348,9 liter), al wordt ook 1985 genoemd met 337 liter. De huidige metingen liggen daar ver boven.
Behalve de extreme hoeveelheid regen zorgt ook de verzadigde bodem voor problemen. Omdat de grond geen water meer opneemt, stroomt het water ongehinderd door de straten en huizen. Hulpdiensten evacueerden preventief ongeveer 400 inwoners in Grazalema zelf en in het naburige Benamahoma.
Waarom regent het hier zo extreem?
Door zijn ligging is Grazalema uitzonderlijk gevoelig voor zware regen. Het dorp ligt op ongeveer 900 meter hoog in de Sierra de Cádiz. De Atlantische Oceaan voert vochtige westenwinden aan die hier via de Corredor del Boyar worden samengeperst en versneld. Dat effect zorgt ervoor dat wolken extra neerslag loslaten. Bovendien worden de wolken tegen de bergen opgestuwd waardoor de lucht afkoelt en regendruppels samenklonteren en snel neerslaan. Deze combinatie van factoren maakt Grazalema structureel tot de natste plekken van Spanje en extra gevoelig voor extreme situaties zoals deze.
Schade en onzekerheid voor bewoners
Voor veel inwoners van Grazalema is de schade groot en de onzekerheid nog groter. Huizen zijn aangetast, muren verzwakt en de angst voor nieuwe regen blijft zolang het weer onstabiel is. Lokale autoriteiten benadrukken nog maar eens opnieuw het belang van voorzichtig blijven. Bewoners moeten zeker geen gevaarlijke ingrepen doen zonder overleg met hulpdiensten. Intussen wordt de schade geïnventariseerd en wordt bekeken welke woningen tijdelijk onbewoonbaar zijn.