Else Beekman
Nu geeft de Vereniging van Geografen aan dat het een fout was om rondweg (Tercer Cinturón Z30) en de María Zambrano school op een waterloop te plaatsen. Inwoners herinneren zich de overheid destijds al te hebben gewaarschuwd voor het risico, maar hun bezwaren werden genegeerd.
De beelden van auto’s die als koekblikken door het snelstromende water werden meegesleurd en mensen die de stroming moedig probeerden te trotseren zijn schokkend, maar volgens deskundigen niet onverwacht. Het had veel erger kunnen aflopen, want ditmaal zijn er, behalve hevige schrik en veel materiële schade, geen mensen gewond geraakt of erger. Velen hebben destijds gewaarschuwd voor dit risico omdat de waterloop bij veel neerslag al regelmatig in een kolkende rivier veranderde.
Barranco de la Muerte
De rondweg Z30 werd in 2002 ingehuldigd na jaren van planning en is gebouwd op de bedding van de Barranco de la Muerte, een waterloop die teruggaat tot de 12e eeuw. Zowel de rondweg als een deel van de omliggende gebouwen bevinden zich daarom op een risicovolle locatie. Al meer dan twee decennia lang hebben bezorgde burgers geprobeerd dit te vermijden en hebben ze gedemonstreerd, vergaderd met politici en zelfs reizen naar Madrid gemaakt om hun zorgen te uiten. Ondanks al hun inspanningen werd er geen gehoor gegeven aan hun waarschuwingen.
Fout om daar te bouwen
Rafael Martínez, voorzitter van het College van Geografen van Aragón, geeft toe dat het een fout was om daar te bouwen. Bij zware regenval, zoals die zich onlangs heeft voorgedaan, kan het water plotseling stijgen en alles wat zich in de bedding van de rivier bevindt, meesleuren. Paco Iturbe, milieuvoorlichter en lid van Ecologistas en Acción, is het hiermee eens en benadrukt dat de waterloop simpelweg zijn natuurlijke pad volgde. Het kleine kanaal dat was bedoeld als afvoer, was niet voldoende bij een wolkbreuk van deze omvang.
Niet de eerste waarschuwing
Deze recente overstroming is niet de eerste waarschuwing. Ook 50 en 20 jaar geleden, toen het gebied minder bebouwd was, liet de waterloop al zien hoe heftig de gevolgen van veel neerslag konden zijn. Martínez en Iturbe vergelijken dit met de tragische gebeurtenissen bij de ramp in camping Las Nieves in Biescas op 7 augustus 1996. Na een hevige wolkbreuk raakte de volledige camping naast de Barranco de Arias (Huesca) – met op dat moment 600 gasten – overstroomd met liefst 87 doden en meer dan 180 gewonden tot gevolg. Het is duidelijk dat dergelijke drama’s en ook de gebeurtenis in Zaragoza een waarschuwing moet zijn voor toekomstige gevallen.
Getroffen gebouwen moeten worden verwijderd
Als men herhaling wil voorkomen, rijst de vraag wat er nu kan worden gedaan. Martínez aarzelt niet en stelt in Lamarea.com dat de getroffen gebouwen moeten worden verwijderd. Het veranderen van de loop van de waterloop is niet voldoende. Hij pleit ook voor het activeren van waarschuwingssystemen, zodat de rondweg kan worden afgesloten wanneer dat nodig is. Het aanleggen van een stormwaterreservoir en het schoonmaken van de waterloop zijn verdere maatregelen die genomen moeten worden.
Waarschuwingssysteem
Iturbe is het ermee eens dat de rondweg bij uitzonderlijke stormen moet worden afgesloten. Hij verwijst naar een andere wijk in Zaragoza, Actur, die zich eveneens in een overstromingsgebied bevindt. In 1961 vond de laatste overstroming plaats, maar destijds was er nog niets gebouwd. Als mensen gewaarschuwd worden en voorbereid zijn, kunnen ernstige gevolgen worden voorkomen.
School bijna volledig weggevaagd
De bewoners van Parque Venecia, met name de ouders van de schoolkinderen, zijn na de overstroming bezorgd over de María Zambrano School. Deze school, gelegen op de natuurlijke bocht van de waterloop, werd bijna volledig weggevaagd door het water. Hoewel de school tijdens de overstroming leeg was, zou het een veel grotere tragedie zijn geweest als er kinderen binnen waren geweest.
Het is nu duidelijik geworden dat een tijdelijke oplossing niet voldoende is en dat er actie moet worden ondernomen om te voorkomen dat dergelijke rampen zich in de toekomst herhalen. Er moet aandacht worden besteed aan ruimtelijke ordening en stedenbouw, waaronder het vermijden van risicovolle gebieden. Ook moeten waarschuwingssystemen worden verbeterd.
1.342 gebieden met overstromingsrisico in Spanje
Uit onderzoek van het Nationale Cartografisch Systeem van Uiterwaarden van het ministerie van Ecologische Transitie telt Spanje 1.342 gebieden waar potentieel oversromingsrisico heerst. Bij 850 van die gebieden is het risico significant en 450 gebieden liggen aan de kust. Vaak gaat het om bebouwing dicht bij of zelfs gedeeltelijk in waterlopen, zoals het geval in Zaragoza.
Uit ander onderzoek blijkt dat 50.000 woningen in Spanje in gebieden met hoog overstromingsrisico zijn gebouwd. Regels voor bouwen in die risicogebieden zijn in Spanje pas opgesteld na de vastgoedzeepbel van 2008. En in 2011 heeft de Spaanse regering voor het eerst in kaart gebracht welke plekken kunnen overstromen bij overstromingen die eens in de tien, honderd of vijfhonderd jaar kunnen voorkomen. Die kaarten worden elke zes jaar aangepast aan de nieuwste inzichten over het klimaat.
Lees ook: Overstromingsmeldingssysteem Google Flood Hub nu ook in Spanje